VB/HG.

100/4/5 M.
nP

Verzonden 14/9

12 September 1940.

het Hoofd van den Gemeentelijken
Distributiedienst,
Amstel
Amsterdam-Centrum.

In bijlage dezes heb ik de eer U 2 aanvraagformulieren
te doen toekomen voor de verstrekking van extra rantsoenen zeep
ten behoeve van werklieden van mijn dienst. In verband hiermede
heb ik de eer U beleefd te verzoeken eenige groepen ambtenaren,
waarvan de meesten met de bedoelde werklieden samenwerken even-
eens voor extra rantsoenen zeep in aanmerking te doen komen. Aan
het koelhuis op de Centrale Markt zijn namelijk tevens werkzaam
1 hoofdopzichter en 2 machinisten (ambtenaren), belast met de
leiding van en het toezicht op de werkzaamheden der 5 werklieden.
Aan de Vischmarkt zijn voorts eveneens 6 ambtenaren werkzaam,
hoofdzakelijk in den vischafslag. De aard van deze bedrijven
maakt het wenschelijk, dat ook deze ambtenaren voor extra rant-
soenen zeep in aanmerking komen.
Tenslotte wordt van de op de Centrale Markt met de con-
trôle belaste ambtenaren een vijftal, op gezette tijden belast
met het trekken van verkeersstrepen op het marktterrein en met
het teren van de kademuren in de havens op de Centrale Markt.
Ook ten behoeve van deze ambtenaren zag ik gaarne extra rant-
soenen zeep toegewezen.

De Directeur, In deze brief verzoekt de directeur van een Amsterdamse gemeentelijke dienst (vermoedelijk de Marktdienst) om extra zeeprantsoenen voor een deel van zijn personeel. Terwijl de "werklieden" (arbeiders) blijkbaar al in aanmerking komen voor extra rantsoenen vanwege de aard van hun werk, bepleit de directeur dat ook bepaalde "ambtenaren" (toezichthouders en administratief personeel in de visafslag) hiervoor in aanmerking moeten komen.

De argumentatie steunt op de vervuilende aard van de werkzaamheden:
* Werken in het koelhuis en direct toezicht op handarbeid.
* Werkzaamheden bij de visafslag (waarschijnlijk vanwege de geur en hygiëne).
* Onderhoudstaken zoals het trekken van verkeersstrepen en het "teren van de kademuren". Historische context
De brief is gedateerd op 12 september 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De distributie van goederen was op dat moment al in volle gang om tekorten door de oorlogssituatie te beheersen. Zeep was een van de producten die al vroeg op de bon gingen.

Sociaal-economische context
Het document illustreert de strikte hiërarchie en de praktische gevolgen van schaarste. Er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen 'werklieden' en 'ambtenaren'. De directeur moet expliciet motiveren waarom de ambtenaren, die normaal gesproken een 'schoner' beroep hebben, in dit geval ook recht hebben op extra reinigingsmiddelen vanwege hun specifieke werkomgeving (zoals de visafslag of bij het werken met teer).

Locatie
De genoemde locaties, de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) en de Vischmarkt, waren cruciale knooppunten voor de voedselvoorziening van de stad Amsterdam.