Circulaire / Ambtelijke brief 25 juli 1941 Ir. E. de Kruijff (Hoofd van het Gemeentelijk Materialenbureau) [Stempel/Handgeschreven linksboven:] No 7/25/1 M. 1941 20/7
[Logo: Wapen van Amsterdam]
Gemeentelijk Materialenbureau
Oudezijds Achterburgwal 213 Amsterdam (Centrum)

Telefoon: 43321, 43130
Toestellen: 568, 569, 576

Aan:
Heeren Hoofden van Diensten en Bedrijven.

Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden

No. 22/8 G.M.B. Amsterdam, 25 Juli 1941.
circ. 69.
Bijlagen:

Cyclostyle-apparaten e.d.

De directeur van de Sectie Grafische Industrie van het Rijksbureau voor Verwerkende Industrieën, daartoe gemachtigd door den Secretaris-Generaal van het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart, maakt bekend, dat alle personen, bedrijven, instellingen, enz., welke in het bezit zijn van cyclostyle-apparaten, duplicators, rotaprint-machines, multilith-machines, multigraph-machines en soortgelijke vermenigvuldigingsapparaten, met ingang van 22 Juli 1941 op alle producten, vervaardigd op bovengenoemde machines (ook voor eigen gebruik), hun firmanaam of een kennummer moeten aanbrengen, op grond van artikel 21 van de Fabricage-voorschriften voor papier- en papierverwerkende industrie 1941, No. 1.

Het niet nakomen van deze verplichting is strafbaar op grond van artikelen 18-22 van de Distributiewet.

Bedoeld kennummer moet via mijn Bureau worden aangevraagd uiterlijk op 22 Juli 1941 bij het Rijksbureau voor Verwerkende Industrieën, Sectie Grafische Industrie, N.Z. Voorburgwal 326-328, Amsterdam.

Eenvoudigheidshalve zou men in verband hiermede kunnen volstaan met het vermelden van den naam van den betreffenden Dienst of Bedrijf op alle bovenbedoelde afdrukken.

[Getekend met paraaf NdW.]

Het Hoofd van het Gemeentelijk Materialenbureau,
Ir. E. de Kruijff.

*

C.S. Stadhuis,
A'dam, 7-'41.

1000-6-'41 Dit document is een officiële mededeling van de gemeente Amsterdam uit de beginjaren van de Duitse bezetting. De kern van de instructie is de verplichting voor elke dienst of elk bedrijf om op alle reproducties (gestencild of gedrukt werk) de eigen naam of een specifiek kennummer te vermelden.

Kernpunten:
* Controle: De maatregel is gebaseerd op de 'Fabricage-voorschriften voor papier- en papierverwerkende industrie 1941'.
* Apparatuur: Het betreft alle vroege vormen van kantoorkopieermachines, zoals de cyclostyle, rotaprint en duplicators.
* Sancties: Overtreding wordt strafbaar gesteld via de Distributiewet, een wet die tijdens de oorlog zeer breed werd ingezet om controle over schaarse middelen en maatschappelijke processen uit te oefenen.
* Uitzondering/Versoepeling: Voor gemeentelijke diensten wordt gesuggereerd dat het vermelden van de eigen naam volstaat boven het aanvragen van een nieuw kennummer. De datum — 25 juli 1941 — is cruciaal voor het begrijpen van de historische context. Nederland is op dit moment ruim een jaar bezet door nazi-Duitsland. De bezetter trok de teugels op het gebied van informatievoorziening strak aan.

Door te eisen dat elk gestencild blaadje een herleidbaar kenmerk of firmanaam had, probeerde de bezetter (via het Nederlandse ambtenarenapparaat) de verspreiding van illegale pamfletten, verzetskranten en ongeautoriseerde informatie in te dammen. Als er drukwerk zonder kenmerk werd gevonden, was dit direct verdacht. Als er 'opruiend' drukwerk mét kenmerk werd gevonden, was de bron direct traceerbaar.

De betrokkenheid van het Rijksbureau voor Verwerkende Industrieën wijst op de centrale aansturing van de economie en de papierdistributie tijdens de oorlog. Papier was schaars en de toewijzing ervan werd gebruikt als pressiemiddel om de bevolking en de bureaucratie onder controle te houden. De genoemde Ir. E. de Kruijff was als hoofd van het Materialenbureau verantwoordelijk voor de distributie van schaarse goederen binnen de gemeente Amsterdam.