D/HG.
extra (handgeschreven in blauw)

37/15/8 M.
1 April 1941.

Scheiding Joodsch en
niet-Joodsch element
op de Centrale Markt. den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Ingevolge den opdracht van den heer Regeeringscommissaris voor Amsterdam heb ik de eer U hieronder een beknopt overzicht te doen toekomen van de mogelijkheden, welke naar mijn meening op de Centrale Markt waren te overwegen om te geraken tot een zoo ver mogelijk doorgevoerde scheiding tusschen het Joodsche en niet-Joodsche element, zonder dat als gevolg van een en ander de structuur der markt zoodanig zou worden aangetast, dat daardoor de goede gang van zaken in gevaar zou worden gebracht.

Op de Centrale Markt zijn de volgende categorieën van verkoopers (c.q. zaken) gevestigd:

                                             Joodsche    niet-Joodsche

(handgeschreven: thans 46) ← Grossiers (groente en fruit) 50 123
Grossiers (aardappelen) - 23
Tuinders - 330
Veiling - -
Grossiers (bloemen) - 15

De volgende categorieën van koopers hebben toegang tot de Centrale Markt:

                                     Joodsche            niet-Joodsche
                              -------------------    -------------------
                              bloemen  aardappelen,  bloemen  aardappelen,
                                       gr.en fruit            gr.en fruit
                              -------  ------------  -------  ------------

Winkeliers )
Marktkooplieden(kleinhandels- )
markten) )
Houders van vaste standplaat- ) 98 392 257 1.745
sen buiten de markten )
Venters ) Dit document is een kil, administratief verslag van de voorbereidingen voor de uitsluiting en segregatie van Joden uit het economische leven in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

• Objectiverend taalgebruik: De term "Joodsch element" reduceert mensen tot een te beheren factor. De nadruk ligt op de "goede gang van zaken", wat impliceert dat de uitsluiting van Joden een logistieke puzzel was die de voedselvoorziening niet mocht verstoren.
• Statistiek als instrument: Door het nauwkeurig tellen van grossiers en kopers werd de impact van toekomstige anti-Joodse maatregelen in kaart gebracht.
• Handgeschreven correctie: De toevoeging "thans 46" bij de Joodse grossiers suggereert dat hun aantal al aan het dalen was (door onteigening, "arisering" of vlucht) op het moment dat het rapport werd verwerkt.
• Hiërarchie: De brief refereert aan de "Regeeringscommissaris", wat duidt op de directe controle van de bezetter over het gemeentebestuur. De datum, 1 april 1941, plaatst dit document in een cruciale fase van de Jodenvervolging. Slechts twee maanden eerder had de Februaristaking plaatsgevonden als protest tegen de eerste razzia's. Als reactie daarop stelden de Duitsers een Regeringscommissaris aan (Edward Voute) die de Amsterdamse gemeenteraad verving.

De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat was de "buik van Amsterdam". Maatregelen hier hadden een enorme impact op de Joodse gemeenschap, zowel voor de ondernemers (grossiers en marktkooplieden) als voor de consumenten. De hier voorgestelde "scheiding" was een voorbode van de totale verbanning van Joden van de openbare markten later in 1941, waarbij zij werden gedwongen hun handel te drijven op speciaal aangewezen "Joodse markten" in de Joodse wijk, een proces dat uiteindelijk uitmondde in totale economische beroving en deportatie.