Bladzijde No.2 van brief No.37/15/8 M. d.d. 1 April 1941 aan den
heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het
Marktwezen.

Verder hebben de volgende categorieën van personen
nog toegang tot de Centrale Markt:

Bovendien is aan een aantal sigarenmakers (uitslui-
tend Joden), dat voor het uitoefenen van hun bedrijf 13 kantoren
in de hal heeft gehuurd, toegang tot de Centrale Markt verleend.
In verband met het feit, dat deze groep met den gang van zaken
op de Centrale Markt voor wat den handel betreft, niets uit-
staande heeft, zou ik haar in dit verband buiten beschouwing
willen laten.

A. De grossiers in groenten en fruit bezetten pak-
huizen en plaatsen in de hal en in het Oostelijk havencomplex.

B. De grossiers in aardappelen bezetten kantoren
(c.q. pakhuisafdeelingen) in het Westelijk havencomplex. De
schepen, welke aardappelen aanvoeren nemen ligplaats in aan de
kaden van dit havencomplex.

In verband met de bijzondere omstandigheden wordt de
handel thans niet gevoerd door de grossiers individueel, doch
door de grossierscombinatie (V.B.N.A.) onder leiding van de
Nederlandsche Akkerbouwcentrale. De verkoop der aardappelen door
de V.B.N.A. geschiedt centraal in het bankgebouw, deel uitmaken-
de van het entréegebouw der Centrale Markt, welk bankgebouw een
ingang heeft, welke is gelegen aan de Jan van Galenstraat, dus
buiten de Centrale Markt.

C. De tuinders zijn te onderscheiden in "droge"
tuinders, die uitsluitend per as aanvoeren en "natte" tuinders,
die uitsluitend per schuitje aanvoeren. De "droge" tuinders be-
zetten plaatsen in en voor de hal en in het Oostelijk havencom-
plex op pier E; de "natte" tuinders nemen met hun schuitje lig-
plaats in aan de pieren A, B, C en D in het Oostelijk havencom-
plex en bezetten daar hun plaatsen onder een overkapping.

D. De veiling verkoopt groente, fruit, aardappelen,
bloemen en planten in twee veilingszalen in de hal; de verkoop
geschiedt volgens het afslagsysteem over een veilingklok. Dit document is een ambtelijk rapport dat een gedetailleerd overzicht geeft van de Joodse aanwezigheid op de Centrale Markt in Amsterdam in het voorjaar van 1941. De kern van de pagina is een statistische tabel waarin "Joodsch" personeel wordt afgezet tegen "niet-Joodsch" personeel in verschillende functies zoals verkopers, kopers en expediteurs.

Het rapport gaat daarnaast in op de logistieke indeling van de markt, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de verschillende havencomplexen (Oostelijk en Westelijk) en de wijze van aanvoer (per schip of "per as"). Ook wordt de centralisatie van de aardappelhandel onder de V.B.N.A. en de Nederlandsche Akkerbouwcentrale genoemd, een teken van de toenemende overheidssturing tijdens de bezetting. Een opmerkelijk detail is de vermelding van een groep Joodse sigarenmakers die kantoren huren maar niet direct bij de groente- of fruithandel betrokken zijn. De datum van de brief, 1 april 1941, is zeer significant. Het is slechts enkele weken na de Februaristaking, de eerste grote openlijke verzetsactie tegen de Jodenvervolging in Nederland. Dit document illustreert de bureaucratische voorbereiding van de uitsluiting van Joden uit het economische leven. De Duitse bezetter dwong Nederlandse instanties om Joodse burgers te registreren en te tellen.

De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat was het kloppende hart van de voedselvoorziening van Amsterdam. Door exact in kaart te brengen wie er werkte en in welke hoedanigheid, kon de bezetter gericht maatregelen nemen om de Joodse gemeenschap te isoleren en uiteindelijk te verwijderen uit deze cruciale sector. De droge, administratieve toon van het document verhult de tragische realiteit van de naderende segregatie en deportatie. De term "per as" verwijst naar vervoer over de weg (met wagens), een contrast met de "natte" aanvoer via de Amsterdamse grachten en kanalen. A. De B. De C. De D. De Marktwezen