B. De
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
B. De was een marktkoopman actief op de Waterloopleinmarkt. Hij verkocht 'Overig' (onbekende producten). Zijn standplaatsen en adressen varieerden tussen 1939 en 1943, waaronder Rapenburgerstraat 45, Nwe Kerkstraat 103, Transvaalstraat 52, Heuvelstraat 25, Breestraat 79 en Nieuwe Heerengracht 159. In 1941 werd hij geconcentreerd in pakhuizen B en E op de Centrale Markt als onderdeel van de scheiding van Joodse handelaren. In 1943 zijn inkomsten vielen onder de regulering (stand ƒ 219,71 en ƒ 55,64).
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Getypte indexpagina of inventarislijst.
Het document is een overzichtspagina (nummer 12) uit een groter administratief dossier. Het bevat een kolom met de plaatsnaam "Midwolda", gevolgd door een kolom met sectie-aanduidingen ("B" en "C") en een kolom met specifieke nummers. De aanhalingstekens (") fungeren als herhalingstekens voor sectie B. De lijst bevat 37 vermeldingen voor sectie B en één vermelding voor sectie C (nummer 14). De nummers in de rechterkolom zijn grotendeels chronologisch/numeriek oplopend, maar vertonen significante hiaten (bijv. van 1385 naar 1638). Dit suggereert dat dit een selectieve lijst is, bijvoorbeeld van eigendommen, dossiers of aktes die relevant zijn voor een specifiek onderzoek of persoon.
Reglement/Instructieboekje van de "Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale".
De tekst is een formeel reglement dat de werkwijze op groente- en fruitveilingen in Nederland strikt reguleert. De focus ligt op drie hoofdelementen: 1. **Toegang tot de veiling:** Alleen telers die reeds in 1937 geregistreerd waren of een specifieke vergunning hebben, mogen deelnemen. 2. **Methodiek van veilen:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen 'veilen op monster' (waarbij een representatief deel van de partij getoond wordt) en 'administratief veilen'. Voor beide vormen gelden strenge administratieve voorwaarden. 3. **Kwaliteitscontrole:** Er wordt verwezen naar de "Kwaliteitseischenbesluiten (1938)". Producten worden ingedeeld in drie categorieën: "goed", "afwijkend" of "afgekeurd". Dit laatste resulteert in een verbod op veilen. 4. **Prijsvorming:** De tekst spreekt over 'ophoudprijzen' (minimumprijzen) en het fenomeen 'doordraaien' (wanneer de minimumprijs niet wordt gehaald), waarbij expliciet wordt vermeld dat er geen vergoedingen worden uitgekeerd voor doordraaiers in deze specifieke context.
Getypt ambtelijk schrijven / rapportage.
Dit document betreft een logistiek plan voor de voedselvoorziening in een crisissituatie, zeer waarschijnlijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: 1. **Brandstofschaarste:** Er is een groot tekort aan benzine. Vervoer moet daarom primair via het water (schuit) of het spoor gebeuren. Beschikbare benzine wordt strikt gerantsoeneerd en is enkel bedoeld voor expediteurs die bederfelijke waren (zoals zacht fruit) of goederen uit onbereikbare gebieden moeten halen. 2. **Distributie naar de stad:** De afvoer van de Centrale Markt naar de rest van de stad moet worden geregeld door Amsterdam in wijken te verdelen. 3. **Vervoersmiddelen:** Vanwege het gebrek aan gemotoriseerd vervoer wordt er teruggegrepen op paard en wagen, handkarren en bakfietsen. Er wordt geopperd om kleinhandelaren met extra capaciteit te verplichten hun collega's (vakgenoten) te helpen. 4. **Uitsluiting Tram:** Het gebruik van de Amsterdamse Gemeentetram voor goederenvervoer wordt afgewezen omdat dit tot te grote opstoppingen zou leiden bij de Frederik Hendrikstraat.
Document
Dit document is een ambtelijk rapport dat een gedetailleerd overzicht geeft van de Joodse aanwezigheid op de Centrale Markt in Amsterdam in het voorjaar van 1941. De kern van de pagina is een statistische tabel waarin "Joodsch" personeel wordt afgezet tegen "niet-Joodsch" personeel in verschillende functies zoals verkopers, kopers en expediteurs. Het rapport gaat daarnaast in op de logistieke indeling van de markt, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de verschillende havencomplexen (Oostelijk en Westelijk) en de wijze van aanvoer (per schip of "per as"). Ook wordt de centralisatie van de aardappelhandel onder de V.B.N.A. en de Nederlandsche Akkerbouwcentrale genoemd, een teken van de toenemende overheidssturing tijdens de bezetting. Een opmerkelijk detail is de vermelding van een groep Joodse sigarenmakers die kantoren huren maar niet direct bij de groente- of fruithandel betrokken zijn.
Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en correcties.
* **Inhoud:** De brief is een formele reactie van de directeur van het Amsterdamse Marktwezen op een schrijven van de NSB. De NSB-vertegenwoordiger heeft blijkbaar vragen gesteld of klachten geuit over de toewijzing van marktplaatsen, het gebruik van eigen materiaal (kramen) en het optreden van een specifieke controleur. * **Toon:** De toon is ambtelijk en defensief. De directeur schermt met officiële reglementen (Artikel 6, 7 en 27 van het Reglement op de Markten) om aan te tonen dat de procedures voor iedereen gelijk zijn. * **Correcties:** Er zijn opvallende redactionele wijzigingen in punt B. De zin over eigen materiaal wordt aangepast van een vaststelling van verleden gebruik naar een toekomstige wens ("willen gebruiken"), wat de regeling minder strikt maakt of juist specifieker voor nieuwe aanvragen. * **Marginale notitie:** De handgeschreven notitie in de marge lijkt een instructie voor een volgend concept of een samenvatting van de kern van de verdediging: dat de regels er zijn voor het handhaven van de orde. ---
Document
Dit document is een ambtelijk verslag betreffende de segregatie van Joodse handelaren op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de tekst draait om het ruimtelijk concentreren van Joodse grossiers in specifieke pakhuizen (complex B en E), om hen zo fysiek te scheiden van de niet-Joodse handelaren. Opvallende elementen zijn: * **Ruimtelijke segregatie:** De directeur streeft ernaar alle Joodse grossiers uiteindelijk op "pier B" te concentreren. * **Economische uitsluiting:** Er wordt geanticipeerd op het verdwijnen van Joodse fruitgrossiers door schaarste (belemmerde import/export), wat het concentratieproces zou "vergemakkelijken". * **Sectoranalyse:** De aardappelhandel en de tuinderij worden geanalyseerd op de aanwezigheid van "Joodsche elementen". In deze sectoren worden maatregelen vooralsnog niet nodig geacht omdat er weinig tot geen Joodse bedrijven actief zijn. * **Controle op distributie:** De tekst vermeldt de V.B.N.A. (Vereniging van Belangen van Nederlandse Aardappelhandelaren) en de Akkerbouwcentrale, die onder strikte regie van de bezetter de distributie via een puntensysteem en bonnen reguleerden. ---
Document
Dit document bevat de technische en administratieve voorwaarden waaraan houders van koel- en vrieshuizen moesten voldoen om hun bedrijfsvergunning te behouden. De nadruk ligt op een volledige informatieplicht richting een overkoepelende "Centrale". * **Voorwaarde A** betreft de fysieke staat en capaciteit van de inrichting. * **Voorwaarde B** specificeert een zeer gedetailleerde boekhoudplicht (voorraadboek) met een duidelijke scheidslijn op de datum van 10 augustus. Er moet per partij goederen worden vastgelegd wie de eigenaar is, wat de aard van de goederen is en waar deze zich precies bevinden. * **Voorwaarde C** (onvoltooid op deze pagina) introduceert een wekelijkse rapportageplicht. De tekst getuigt van een streng gereguleerde sector waarbij elk detail van de opslag van levensmiddelen of goederen door de overheid gecontroleerd kon worden.
Document
Dit document is een ontwerp voor een collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) specifiek gericht op de Centrale Markthallen in Amsterdam. Het reguleert de basale arbeidsrechten van de arbeiders in de voedingssector. Belangrijke punten in de overeenkomst zijn: * **Paritaire commissie:** Er wordt een 'bedrijfscommissie' ingesteld met gelijke vertegenwoordiging van werkgevers en werknemers (2 om 2), voorgezeten door de Directeur van de Markthallen. Dit toont een vroege vorm van medezeggenschap en het 'poldermodel'. * **Arbeidstijd:** De wet wordt gevolgd, met een impliciete werkweek van 48 uur (gezien het uurloon van 1/48e van het weekloon). Overwerk wordt beloond met een toeslag van 25%. * **Lonen:** Er is sprake van een vastgesteld minimumloon van 30 gulden voor volwassenen (vanaf 21 jaar), wat in de jaren '30 een gangbaar loon was voor ongeschoolde of licht geschoolde arbeid. * **Sociale zekerheid:** De tekst beschermt arbeiders tegen looninhouding als er buiten hun schuld om minder gewerkt wordt. Ook is er sprake van een progressieve vakantieregeling (meer dagen bij langer dienstverband) en een vakantietoeslag.
Handgeschreven rapport/proces-verbaal van een incident.
Dit document betreft een intern rapport over een poging tot kleinschalige fraude of diefstal. Een pakhuisknecht genaamd Waterman probeerde een krat in te leveren voor statiegeld (f 1,-) bij een loket ("de kooi"). Een oplettende collega, B. de Vries, merkte echter op dat Waterman de krat zojuist had weggenomen bij de plek van de loketbeambte (Vollen) zelf. Met andere woorden: hij probeerde statiegeld te vangen voor een krat die al eigendom was van de ontvangende instantie. Wanneer hij wordt betrapt, voert Waterman aan dat het een "grap" was. De leidinggevende (mogelijk de bedrijfschef of een hogere ambtenaar) accepteert dit excuus niet en vindt het onwaarschijnlijk dat men dergelijke grappen maakt. De uiteindelijke strafmaat is onderaan in rode inkt genoteerd: **14 dagen zonder loon**, in te gaan op 23 januari 1942. ---
Getypt tekstfragment (waarschijnlijk een doorslag of kopie van een ambtelijke brief of rapport).
* **Inhoud:** Het fragment beschrijft een nieuwe werkwijze ("modus") voor de verdeling van vlees dat bestemd was voor de gereguleerde verkoop ("verkoop in het klein onder toezicht"). Dit voorstel is goedgekeurd door de leiding van de B.O.V.V. De schrijver koppelt deze administratieve wijziging aan een strafzaak tegen twee gemeentelijke medewerkers, wat suggereert dat er mogelijk sprake is geweest van onregelmatigheden of fraude bij de vleesdistributie. * **Terminologie:** * **B.O.V.V.:** Dit staat hoogstwaarschijnlijk voor de *Bureau Organisatie Voedselvoorziening*, een instantie die tijdens de oorlogsjaren een cruciale rol speelde in de distributie en controle van schaarse levensmiddelen. * **"vleesch voor genoemd doel":** Er wordt verwezen naar een eerder in het document (nu ontbrekend) genoemd doel, mogelijk armenzorg of een specifieke rantsoeneringscategorie. * **Toon:** De tekst is strikt zakelijk en ambtelijk van aard. De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een getypte kopie is van een oorspronkelijk handgeschreven ondertekend document.
Officieel afschrift van een besluit of brief.
Het document is een formeel administratief schrijven waarin wordt geadviseerd om de directe verstrekking van aardappelen aan specifieke groepen arbeiders op de Centrale Markt van Amsterdam stop te zetten. De focus ligt hierbij op de 'aardappelenlossers'. Het betreft een "eensluidend afschrift", wat betekent dat dit een officieel gecertificeerde kopie is van het originele besluit, bedoeld voor archivering of verspreiding naar relevante afdelingen. De namen Edward Voûte (als burgemeester) en J.F. Franken (als gemeentesecretaris) bevestigen dat dit stuk afkomstig is uit de ambtelijke top van de gemeente Amsterdam tijdens de oorlogsjaren. De afkorting "v.d.B." links van de ondertekening verwijst waarschijnlijk naar de opsteller of de betreffende afdeling binnen de secretarie.
Handgeschreven memo of onderdeel van een rapport (pagina 4).
Het document bevat instructies of voorstellen met betrekking tot de logistiek van distributie en de regulering van straathandel. 1. **Distributiebeheer:** Het eerste deel behandelt het uitreiken van documenten (mogelijk distributiekaarten of bonnen), waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen series 'A' en 'B'. Er wordt specifiek gewaarschuwd dat binnen één gezin geen verschillende types (kleuren/letters) uitgereikt mogen worden om verwarring of fraude te voorkomen. 2. **Organisatorische structuur:** De auteur delegeert "Punt C" aan de "Distr. Dienst" (Distributiedienst), wat duidt op een hiërarchische of adviserende rol van de schrijver. 3. **Stedelijke ordening:** Punt D gaat over de spreiding van handelaren. De schrijver pleit tegen het vrij rondtrekken ("venten") van handelaren. In plaats daarvan wordt voorgesteld om straathandelaren aan vaste locaties te binden op basis van bevolkingsdichtheid. Dit dient twee doelen: handhaving van de orde en betere controle (waarschijnlijk op prijzen of rantsoenen).
Getypte brief of ambtelijke notitie (doorslag of kopie).
* **Inhoud:** Het document is het slot van een correspondentie waarin wordt overwogen om terug te komen op een administratief besluit uit het jaar 1940. De schrijver verzoekt om toezending van de relevante stukken voor verdere bestudering, mits er een positief antwoord komt op een eerder gestelde vraag. * **Afzender:** De ondertekening geschiedt namens "De Directeur P.W.". De afkorting "P.W." staat in een ambtelijke context in Nederland meestal voor **Publieke Werken**. * **Formulering:** De zinsnede "de stukken gaarne mede tegemoet" is een verkorte ambtelijke vorm voor "de stukken gaarne tegemoet zien". * **Status:** "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een getypte kopie of doorslag is van een origineel document dat met de hand was ondertekend. De kopiist kon de handtekening blijkbaar niet ontcijferen.
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats Rapenburgerstraat 45 II 4
Waterlooplein — standplaats ƒ 219,71
Waterlooplein — standplaats ƒ 55,64
Waterlooplein — standplaats A'dam Nederlander Nwe Kerkstraat 103 I
Waterlooplein — standplaats " Nederlander Transvaalstr 52
Waterlooplein — standplaats " " Heuvelstr
Waterlooplein — standplaats S
Waterlooplein — standplaats G
Waterlooplein — standplaats Gaaspstr
Waterlooplein — standplaats Amsterdam " Jod Breestr 79 I
Waterlooplein — standplaats Amsterdam " Nw Heeringr 159
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...
M. de Haan.
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]
Div. bylagen (w.o. teek).
# TRANSCRIPTIE Mr. de Boer. (onderstreept)