Bladzijde No. 6 van brief No. 37/15/8 M. d.d. 1 April 1941 aan den
Heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het
Marktwezen.

acht het mogelijk bij het afloopen van de desbetreffende con-
tracten en wellicht door ruiling, de 2 Joodsche firma's, die
thans in pakhuis A zijn gevestigd, de eene Joodsche grossier in
complex C en de eene Joodsche grossier van complex D, afdeelingen
te doen huren in complex B. Er zouden dan 8 Joodsche grossiers
in B zijn gevestigd; de overige 7 afdeelingen worden dan voorals-
nog door niet-Joodsche grossiers bezet; er blijven dan ten slotte
nog 10 Joodsche grossiers in pakhuis E gevestigd. Naar mijn mee-
ning zullen in de naaste toekomst wel enkele Joodsche fruitgros-
siers door gebrek aan handelswaar (eenerzijds door vergroote
export en anderzijds door belemmerde import zal de omzet van
fruit op de Centrale Markt voorloopig klein blijven) van de
markt verdwijnen, zoodat het binnen afzienbaren tijd mogelijk zal
blijken alle Joodsche grossiers op pier B te concentreeren, even-
tueel door bij uitzondering samenhuur mogelijk te maken in ver-
band met het werschil in huurprijs tusschen de pakhuizen B en E
eenerzijds en B anderzijds. De mogelijkheid om de 7 niet-Joodsche
grossiers van pier B dan naar andere pakhuizen over te plaatsen
zal daarbij onder de oogen worden gezien. Er zijn namelijk nog
in de hal en op de pieren A en C pakhuizen open.

De situatie, zooals deze uiteindelijk dan zou worden
is aangegeven op bijgaande teekening, waarop de door Joodsche
grossiers te bezetten pakhuizen resp. standplaatsen in rood zijn
aangegeven.

ad B. De grossiers in aardappelen.
Uitgaande van bovengesteld principe, dat vooralsnog
geen scheiding voor den Joodschen of niet-Joodschen kleinhandel
behoeft te worden gemaakt, stel ik U voor ten aanzien van den
aardappelhandel voorloopig geen maatregelen te treffen. Onder den
aardappelhandel bevinden zich geen Joodsche firma's. Slechts één
firma bestaat uit een Joodsche en een niet-Joodsche firmant. Zoo-
als ik hierboven reeds uiteenzette, worden de aardappelen momen-
teel in distributie aan den kleinhandel verkocht door de plaatse-
lijke afdeeling van de V.B.N.A. De verkoop geschiedt op bonnen
vanuit een centraal punt (het bankgebouw) aan de kleinhandelaren,
die lid moeten zijn van de Stichting "Centraal Belang". Den deel-
nemenden grossiers zijn "punten" toegekend; de hoeveelheid punten
geeft aan, welk aandeel zij van de opbrengst der aardappelen
krijgen toegewezen. De onderhavige regeling is getroffen door de
Akkerbouwcentrale onder leiding van den Regeeringscommissaris
voor de Voedselvoorziening.

ad C. De tuinders.
Onder de tuinders bevinden zich geen Joodsche elemen-
ten, zoodat ter zake vooralsnog geen maatregelen genomen behoeven
te worden.

ad D. De Veiling.
Zoowel de groente- en fruitveiling als de bloemen-
veiling wordt door veel Joodsche kleinhandelaren bezocht: de
fruitveiling des zomers door ± 80% der bezoekers; voor de bloe-
menveiling is dit niet precies te zeggen, daar het aantal bezoe-
kers sterk wisselt, al naar gelang van den aanvoer; de bloemen-
veiling wordt namelijk dagelijks bezocht door een aantal bezoe-

--- Dit document is een ambtelijk verslag betreffende de segregatie van Joodse handelaren op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de tekst draait om het ruimtelijk concentreren van Joodse grossiers in specifieke pakhuizen (complex B en E), om hen zo fysiek te scheiden van de niet-Joodse handelaren.

Opvallende elementen zijn:
* Ruimtelijke segregatie: De directeur streeft ernaar alle Joodse grossiers uiteindelijk op "pier B" te concentreren.
* Economische uitsluiting: Er wordt geanticipeerd op het verdwijnen van Joodse fruitgrossiers door schaarste (belemmerde import/export), wat het concentratieproces zou "vergemakkelijken".
* Sectoranalyse: De aardappelhandel en de tuinderij worden geanalyseerd op de aanwezigheid van "Joodsche elementen". In deze sectoren worden maatregelen vooralsnog niet nodig geacht omdat er weinig tot geen Joodse bedrijven actief zijn.
* Controle op distributie: De tekst vermeldt de V.B.N.A. (Vereniging van Belangen van Nederlandse Aardappelhandelaren) en de Akkerbouwcentrale, die onder strikte regie van de bezetter de distributie via een puntensysteem en bonnen reguleerden.

--- Het document dateert van 1 april 1941, slechts enkele weken na de bloedige neerslag van de Februaristaking. In deze periode intensiveerden de Duitse bezetter en de collaborerende overheden de anti-Joodse maatregelen. De Amsterdamse Centrale Markt was een cruciaal logistiek knooppunt voor de voedselvoorziening.

De "Arier-verklaring" was al ingevoerd en men was volop bezig met de "arisering" van het bedrijfsleven: het identificeren, isoleren en uiteindelijk onteigenen van Joodse ondernemingen. De Directeur van het Marktwezen voert hier een beleid uit dat naadloos aansluit bij de antisemitische verordeningen van de bezetter, gericht op het stapsgewijs verwijderen van Joden uit het openbare en economische leven. De genoemde "Wethouder voor de Levensmiddelen" was in deze periode de NSB'er Jan Smit. B. De B. Er C. De D. De V.B.N.A. De Marktwezen NSB