V.B.N.A. De

Document

Dit document is een ambtelijk verslag betreffende de segregatie van Joodse handelaren op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de tekst draait om het ruimtelijk concentreren van Joodse grossiers in specifieke pakhuizen (complex B en E), om hen zo fysiek te scheiden van de niet-Joodse handelaren. Opvallende elementen zijn: * **Ruimtelijke segregatie:** De directeur streeft ernaar alle Joodse grossiers uiteindelijk op "pier B" te concentreren. * **Economische uitsluiting:** Er wordt geanticipeerd op het verdwijnen van Joodse fruitgrossiers door schaarste (belemmerde import/export), wat het concentratieproces zou "vergemakkelijken". * **Sectoranalyse:** De aardappelhandel en de tuinderij worden geanalyseerd op de aanwezigheid van "Joodsche elementen". In deze sectoren worden maatregelen vooralsnog niet nodig geacht omdat er weinig tot geen Joodse bedrijven actief zijn. * **Controle op distributie:** De tekst vermeldt de V.B.N.A. (Vereniging van Belangen van Nederlandse Aardappelhandelaren) en de Akkerbouwcentrale, die onder strikte regie van de bezetter de distributie via een puntensysteem en bonnen reguleerden. ---

Politie- of marktrapport (proces-verbaal van bevindingen).

* **Taal en terminologie:** Het rapport is geschreven in zakelijk, ambtelijk Nederlands. Termen als "overkuier" (een Amsterdamse benaming voor een sjouwer of losser aan de markt of haven) en "H.h." (hectoliter, een toen gebruikelijke inhoudsmaat voor aardappelen) zijn specifiek voor deze context. * **De kern van de zaak:** Een overkuier (Klasen) herkent zijn gestolen aardappelen op de kar van twee collega's. De aardappelen zijn herkenbaar aan een specifieke blauwe markering. Na onderzoek door de controleur blijkt dat de verdachten meer geladen hebben dan waarvoor zij bonnen hadden. * **Bekentenis en motief:** De verdachten geven de diefstal toe. Hun verweer is opmerkelijk: zij claimen dat zij zelf eerder bestolen zijn ("eigenrichting" of compensatie-diefstal). * **Administratieve details:** Er wordt nauwkeurig verwezen naar legitimatienummers (Leg.), geboortedatums en adressen, wat essentieel was voor de handhaving tijdens de oorlogsjaren. De afkorting V.B.N.A. staat vermoedelijk voor het *Verkoop-Bureau voor Nederlandsche Aardappelen*.

Getypt verslag/beleidsstuk.

Dit document is een beleidsevaluatie van de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de eerste jaren van de Duitse bezetting. De focus ligt op de logistieke en financiële afspraken tussen de gemeente, de grossiers (groothandelaren) en de winkeliers. Kernpunten uit het document: * **Voorraadvorming:** Er werden aanzienlijke hoeveelheden aardappelen en wintergroenten (uien, peen, koolrapen) opgeslagen om tekorten in de winter te overbruggen. * **Locatie:** De Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) speelde een centrale rol als opslag- en distributiepunt. * **Bureaucratie:** De verdeling gebeurde op basis van historische omzetcijfers uit het vooroorlogse seizoen 1939/1940, aangevuld met een bonnensysteem. * **Risicoverdeling:** De grossiers droegen het operationele risico, terwijl de gemeente controle behield over de vrijgave van de voorraden in ruil voor een onkostenvergoeding.

Getypte brief op roze-gekleurd doorslagpapier.

In deze brief uit 1942 beklaagt het plaatselijk verkoopkantoor van de V.B.N.A. zich over een vastgelopen onderhandeling over de huur van pakhuizen. De kern van het conflict is een arbeidsgeschil: het opslagbedrijf (Blaauwhoedenveem-Vriesseveem) wil zelf de goederen (aardappelen) behandelen, terwijl de V.B.N.A. een exclusief contract heeft met een specifieke groep "aardappellossers". Omdat beide partijen vasthouden aan hun eigen personeel voor het laden en lossen, is er sprake van een "dood punt". De V.B.N.A. vraagt de heer Van Meurs van het Amsterdamse Marktwezen om te bemiddelen. Opvallend zijn de typefouten in het origineel, zoals "gnoemde" (genoemde) en de wisselende spelling van "Vriesseveem" naar "Vriesseveen".

Getypte lijst/memorandum betreffende transport en logistiek van aardappel-distributie.

Dit document is een logistiek overzicht van de aardappelvoorziening in Amsterdam. Het bevat een lijst van erkende expediteurs die werken voor de V.B.N.A. De focus ligt op de transportcapaciteit, uitgedrukt in hectoliters (hl). Opvallend is de vermelding van "persgas" als brandstof, wat duidt op een periode van brandstofschaarste. Het document maakt een duidelijk onderscheid tussen professionele expediteurs en "eigen vervoer" door winkeliers. Er wordt specifiek ingegaan op de bevoorrading van Amsterdam-Noord via de Motorkade (een kade aan het IJ bij de Centrale Markt). Naast de distributie naar winkels wordt ook het transport naar bedrijfskeukens genoemd, wat wijst op een gecentraliseerd systeem voor collectieve maaltijdvoorziening. Tot slot bevat het document een noodplan voor periodes van vorst, waarbij extra voertuigen van tuinders kunnen worden ingezet om de continuïteit van de voedselketen te waarborgen.

Handgeschreven ambtelijke minuut of kladbrief.

De auteur van dit document pleit voor een verbetering van de telefooninstallatie van de V.B.N.A. De huidige bereikbaarheid is onvoldoende, wat problematisch is voor "intercommunale" (interlokale) gesprekken. Men stelt een systeem voor waarbij twee lijnen gekoppeld worden (een vroege vorm van een automatische doorverbindfunctie bij bezettoon) en vijf interne toestellen worden aangesloten. De rode correcties in de tekst zijn significant. De toevoeging "(met aardappelen)" verduidelijkt de specifieke rol van de organisatie in de voedselketen. De wijziging in de slotzin verandert de toon van een intern advies naar een instructie om de zaak voor te leggen aan de "Beauftragte", de Duitse toezichthouder. Dit wijst op een formele hiërarchie waarin toestemming van de bezetter noodzakelijk was voor dergelijke infrastructurele aanpassingen.

Handgeschreven conceptbrief of memo.

Het document is een zakelijke mededeling of een concept voor een officiële brief betreffende de distributie van aardappelen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De schrijver refereert aan een telefoongesprek van de vorige dag (12 november). Centraal staat de toewijzing van aardappelen aan specifieke groepen die gevestigd zijn op de "P.M." (vermoedelijk Park Marcanti, een terrein in Amsterdam dat in de oorlog een belangrijke rol speelde bij de voedselvoorziening en markthandel). Er wordt expliciet onderscheid gemaakt tussen wie wel en wie geen aanspraak maakt op de voorraden van de V.B.N.A. De doorhalingen wijzen op een zorgvuldige formulering, wat gebruikelijk was bij de schaarse en strikt gereguleerde voedseldistributie.

Getypte brief op briefkaartformaat/doorslagpapier.

Dit korte schrijven is een formele geleidebrief waarbij een uittreksel ("coupure") van een binnengekomen brief wordt doorgeleid naar de V.B.N.A. De directeur van de verzendende dienst verzoekt de V.B.N.A. om de verdere afhandeling van de betreffende kwestie op zich te nemen. De taal is ambtelijk en bondig ("In bijlage dezes doe ik U toekomen"). Het kenmerk "2c/94/2M." wijst op een georganiseerde administratieve archivering. De handgeschreven notitie "Ven 12/1" duidt waarschijnlijk op een verwerkingsdatum of een referentie naar de datum van verzending (12 januari).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verslag/notitie. * **Onderwerp:** Berekening van onkosten, marges en uitkeringen aan grossiers in de aardappelsector. * **Organisaties genoemd:** V.B.N.A. (Vereniging van Belangenbehartiging voor de Nederlandse Aardappelhandel), Centraal Belang. * **Datering:** Ongeveer 1940-1948 (gebaseerd op de context van distributie en de genoemde or...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke mededeling (Adreswijziging). * **Organisatie:** V.B.N.A. (Vakgroep Bloemisterij-, Nijverheidsgewassen- en Akkerbouwzaden?), Provinciaal Bureau Noord-Holland. * **Datum:** 24 januari 1942. * **Locatie:** Amsterdam. * **Fysieke kenmerken:** Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen, parafen en een archiefstempel.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypt overzicht van wekelijkse aanvoercijfers met handgeschreven annotaties. * **Instelling:** V.B.N.A. (Vereniging van Bemiddelaars in Nederlandsche Aardappelen), Plaatselijk Verkoopkantoor AMSTERDAM. * **Geadresseerde:** Aan het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, AMSTERDAM. * **Datering:** 30 mei 1942. * **Periode van de data:** 10 januari 1942 t...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, handgeschreven in paars potlood:] *Verzonden w/g* [Rechtsboven:] vD/HB. [Adresblok:] den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . 2a/25/2 M. 2. 18 September 1942. uitbreiding telefoon- aansluiting Vebena Centrale Markt. Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d.12 dezer om spoedig advies ontvangen stukken No.812 L.M.1942, heb ik de eer U te berich...

# TRANSCRIPTIE № 53/67/1 M. 1941 9/9 J.P.G. Koekenbier. Frederik Hendrikstr 60 hs Amsterdam West Amsterdam, 9 September 1941 Aan de Directie van het Marktwezen. Jan van Galenstraat 14 Amsterdam West. H. Verzoekschrift. Den heer die zich boven noemt is commissionnair in aardappelen en momenteel werkende voor de overheid dat onder leiding staat van de V.B.N.A. (vereeniging ter behartiging van...