Officieel rapport van een incident. Nº 37/24/M. 1941 27/3

Rapport.

Heden avond 26 Maart omstreeks 11.30 uur, is
de wachtman van de Gem: Tel: (G.A.R.)
Hendrik Johan Jacobus. Bilgenhof, geb: 18-8-'81.
te Amsterdam, wonende v. Oldenbarneveldtstraat
96 III door de duisternis misleid in de laatste
haven gelopen. De wachtman van de G.A.R.
A. H. Tilleman wonende Kempenaarstraat 62 I
te A.dam, welke door bovengenoemde afgelost
moest worden heeft hem met veel moeite met
behulp van de G.A.R. man Ten Bosch Westerstraat
216 II gered. Ondergetekende heeft de Gemeente
Arbeidsbeurs met het geval in kennis gesteld.
Bilgenhof is door de G.G.D. welke inmiddels
gewaarschuwd was naar zijn woning vervoerd.

[rood stempel/paraf: Gez / v]

Amsterdam 27 Maart 1941
Controleur
J.F.P. v.d. Hoeck. [handtekening] Dit rapport beschrijft een ongeval waarbij een 59-jarige nachtwaker, Hendrik Bilgenhof, in het water van een Amsterdamse haven is gevallen. Het incident vond plaats rond half twaalf 's avonds. De oorzaak wordt expliciet toegeschreven aan de "duisternis". Bilgenhof werd gered door de man die hij kwam aflossen (Tilleman) en een andere collega (Ten Bosch). Na de redding is de Arbeidsbeurs ingelicht en is de G.G.D. ingeschakeld om de man naar huis te brengen. Het document is een typisch voorbeeld van ambtelijke verslaglegging van een bedrijfsongeval binnen de gemeentelijke diensten. Het document dateert van maart 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De term "door de duisternis misleid" is in deze periode extra betekenisvol: vanwege de verplichte verduisteringsmaatregelen (om navigatie door geallieerde bommenwerpers te bemoeilijken) was het op straat en bij de havens extreem donker. Dit leidde in Amsterdam tot een sterke toename van het aantal verdrinkingsgevallen en ongevallen waarbij mensen in de grachten of havens liepen.

De afkorting G.A.R. staat voor de Gemeentelijke Arbeidsreserve. Dit was een instantie waar werklozen werden ondergebracht voor tewerkstelling in diverse gemeentelijke diensten. De betrokkenheid van de "Gemeente Arbeidsbeurs" onderstreept de administratieve afhandeling van personeel dat via deze weg aan het werk was gesteld. H. Tilleman J.F.P. v.d. Hoeck