Getypte ambtelijke brief/nota. 23 april 1941. Waarschijnlijk Dr. H. Moen (handgeschreven paraaf/naam rechtsboven), Directeur van de Centrale Markt te Amsterdam. [Handgeschreven rechtsboven:] H. Moene

D/HG.

37/37/2 M.
23 April 1941.

Maatregelen ter verkrijging van een gezonderen toestand van den handel op de Centrale Markt.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Naar aanleiding van den aan U gerichten brief van de Vereeniging van grossiers in aardappelen, groenten en fruit "Onderling Belang" d.d. 7 April jl. welke U in een bespreking met een commissie uit genoemde organisatie op 9 dezer werd ter hand gesteld, heb ik de eer U hieronder in het kort mijn zienswijze over de door den groothandel in zijn bovenvermelden brief gestelde wenschen te doen toekomen.

Ik moge hierbij opmerken, dat ik mij ten aanzien van de onderhavige punten voorloopig heb bepaald tot een behandeling van de principieele zijde van de vraagstukken, zonder dat ik terzake thans reeds tot in details uitgewerkte voorstellen kan doen. Ik stel mij voor, na bestudeering van de verschillende voor de Centrale Markt aan de orde zijnde vraagstukken en na behandeling van die vraagstukken met de betreffende categorieën van handelaren, U tot in details uitgewerkte voorstellen voor te leggen.

Punt 1 van de in haar brief van 7 April jl. vermelde wenschen van de Vereeniging "Onderling Belang" luidt: "De veiling op de Centrale Markt wordt opgeheven als kleinhandelsveiling en wordt verder geëxploiteerd als veiling voor den groothandel."

Het verwezenlijken van het hier gestelde principe is een ook dezerzijds reeds lang gekoesterde wensch.

Het met de N.V. Nederlandsche Veiling van Land- en Tuinbouwproducten "Amsterdam" gesloten contract beoogt eveneens om op de Centrale Markt tot groothandelsveilingen te komen. (Vide bijlage 1, behoorende bij besluit van Burgemeester en Wethouders van 31 December 1937 No. 823 L.M. 1937). Hierbij heeft de bedoeling voorgezeten om bij gunstig resultaat te komen tot opheffing van de kleinhandelsveiling, met uitzondering van die voor bloemen en planten, heesters e.d., waarvoor te Amsterdam geen beteekenende grossiershandel bestaat. In dit schrijven reageert de opsteller (vermoedelijk de directeur van de Centrale Markt) op een verzoek van de grossiersvereniging "Onderling Belang". De kern van het document is het voorstel om de veiling op de Amsterdamse Centrale Markt fundamenteel te veranderen: van een veiling waar ook detailhandelaren (winkeliers) direct kunnen inkopen, naar een exclusieve groothandelsveiling.

De auteur steunt dit verzoek en wijst erop dat dit beleid al in 1937 was ingezet via contracten met de N.V. Nederlandsche Veiling. Er wordt een uitzondering gemaakt voor de handel in bloemen en planten, omdat daarvoor in Amsterdam nog onvoldoende groothandelsstructuur aanwezig is om de kleinhandel uit te sluiten van de veiling. De brief dient als een eerste, principiële instemming; gedetailleerde plannen zouden later volgen na overleg met de verschillende groepen handelaren. Het document dateert van april 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening en de distributieketen stonden in deze periode onder grote druk en strikte regulering. Het "gezonder" maken van de handel, zoals in de kop vermeld, moet in dit licht gezien worden: het stroomlijnen van de distributie door een scherpere scheiding tussen groot- en kleinhandel.

De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam vormden het kloppende hart van de voedseldistributie voor de stad. De wens om de kleinhandel van de veilingvloer te weren was een proces van professionalisering dat al voor de oorlog was ingezet (zoals de verwijzing naar 1937 aantoont), maar dat onder de druk van de oorlogsomstandigheden en de behoefte aan centrale controle op de voedselstromen mogelijk in een stroomversnelling kwam. De vereniging "Onderling Belang" behartigde hierin de belangen van de gevestigde groothandelaren die hun positie in de keten wilden veiligstellen.