Afschrift van een brief. 7 juli 1942 (met een toevoeging van 9 juli 1942). E.M. Van den Burg, p/a Schubertstraat 2, Amsterdam. A F S C H R I F T.

No. 644 L.M. 1942 3/7
No. 2c/46/1 M.1942 9/7

Amsterdam, 7 Juli 1942

Den Edelachtbaren Heer E.J. Voûte
Burgemeester van Amsterdam
Te Amsterdam

Edelachtbare Heer

Ondergeteekende, neemt hiermede beleefd de vrijheid met het volgende tot U Edachtb. te komen.
Door het sluiten van drie groente en fruit zaken in dee Beethovenstraat is daaral sinds maanden een waren noodtoestand ontstaan. Dagelijks is aan de orde dat het publiek 4 á 5 uur staat te wachten en hunkeren- omdat al het goede hem voorbij gaat - op zijn beurt en dan meestal met weinig of niets - wat dikwijls voorkomt - huiswaarts kan keeren.
Bij de Firma Deken Beeth.str. komt de laatste dagen heelveel groenten en fruit, maar wij het wachtende publiek, weinig of niets van hebben.
Karrenvrachten gaan ons voorbij voor wat Deken zijn "vaste klanten" noemt 4 of 5 bedienden zijn steeds bezig diebestelling te verzorgen, terwijl het wachtende publiek- mogelijk meer dan hondert, door één persoon bediend wordt.
Op iedere bestelling ziet men 3 á 4 soorten groenten het wachtende publiek,- wat ook klanten zijn doch altijdpersoonlijk aan de zaak kopen- voorbij gaan meet al het seizoen fruit. Manden kersen, van waarschijnlijk 25 kilo kersen, en vele sloffen aardbeien. Nog niet eenmaal hebben wij bloemkool, doperwten, capucijners en salade of rabarbar kunnen bekomen.
Heden werd er weer heelveel kersen en aardbeien binnengedragen, doch voor het wachtende publiekn neit een kwart kilo kersen of aardbeien.
Ook groote kisten met perzikken gaan voorbij, wat ons niet deert, daar dat te kostbaar is. Deken heeft zich tot gewoonte gemaakt het wachtende publiek eerst tegen half, of twaalf uur te bedienen, en als men dan binnentreed, ziet men van alles wat binnengebracht is niets, daar men dit alles in een bergplaats achter de zaak bergt. Vraagt men dan bij het zien afnemen van dit alles naar het fruit, dan wordt te brutaal geantwoord dat het voor de klanten is.
Aardappelen heeft ondergeteekende sinds einde Februari niet meer kennen bekomen. Nu er zooveel groenten, aardappelen en fruitd dagelijks aankomt, zouden deze zaken toch wel weer kunnen openen zooals eertijds het geval was.
Edelachtbare Heer is het nu billijk daar Deken toch zooveel extra wordt toegewezen, dat dit alls voor het publiek is dat meerdere dienstboden heeft, alles thuisbezorgd ontvangt, zich waarschijnlijk wintervoorraden kan inmaken, en het overige publiek geen kers of aardbei kan bekomen.
Zou het niet billijk zijn dat deze klanten ook in de rij moeten staan even als het overige publiek, niet alles thuis ontvangen met ook nog ons deel er bij.
Ondergeteekende hoopt van harte, dat U Ed.achtbare als hoofd van Amdterdam het moge gelukken hier verandering in te brengen.
Met verschuldigde eerbied.
w.g.
E.M. Van den Burg.
p/a Schubertstraat 2

De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en Schoonmaak, en- Zweminrichting stelt deze in handen van den Heer Directeur van het Marktwezen om spoedig advies
Amsterdam, 9 Juli 1942 * Toon: De brief is geschreven in een beleefde, doch dringende en verontwaardigde toon. De schrijver gebruikt formele aanspreekvormen ("Edelachtbare Heer"), maar de frustratie over de sociale ongelijkheid is duidelijk voelbaar.
* Kernproblematiek: De brief schetst een schrijnend beeld van de schaarste in Amsterdam tijdens de bezetting. Specifiek wordt de Firma Deken in de Beethovenstraat beschuldigd van vriendjespolitiek en klasse-onderscheid. Terwijl de gewone burger uren in de rij staat voor niets, worden rijke klanten (met personeel/dienstboden) op hun wenken bediend met luxe producten zoals kersen, aardbeien en perziken.
* Sociale context: De locatie (Beethovenstraat/Schubertstraat) betreft een welgestelde buurt. De brief illustreert de spanningen tussen de verschillende sociale klassen binnen deze buurt: degenen die afhankelijk zijn van de rij en degenen die via hun rijkdom en bedienden de schaarste weten te omzeilen.
* Taalfouten: Het document bevat diverse typefouten (bijv. "dee", "diebestelling", "hondert", "neit", "fruitd", "alls", "Amdterdam"), wat suggereert dat het ofwel haastig is getypt, ofwel door iemand die niet gewend was foutloos te typen. Dit document stamt uit juli 1942, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland ruim twee jaar gaande was en de voedselsituatie steeds nijpender werd. De distributie van goederen liep via bonkaarten, maar corruptie en achterhouding van voorraden door winkeliers ("onder de toonbank") kwamen veel voor.

De geadresseerde, Edward Voûte, was de door de Duitsers aangestelde (regeringscommissaris-)burgemeester van Amsterdam. Hij stond bekend als een technocraat die binnen het systeem van de bezetter probeerde de stad draaiende te houden. Dat de brief wordt doorgeleid naar de "Directeur van het Marktwezen" voor advies, toont de bureaucratische afhandeling van dergelijke burgerklachten aan.

Interessant is de vermelding dat er drie andere winkels in de Beethovenstraat gesloten waren, wat de druk op de overgebleven zaak (Firma Deken) vergrootte. De Beethovenstraat was in die tijd een straat met veel Joodse bewoners en winkeliers; de sluiting van zaken kan derhalve direct verband houden met de anti-Joodse maatregelen en onteigeningen die in 1942 in volle gang waren. Dit geeft de "noodtoestand" die de schrijver noemt een extra historische lading.