Officiële correspondentie (brief). 23 januari 1942. Der Reichskommissar für die besetzten niederländischen Gebiete, Der Beauftragte für die Stadt Amsterdam (De Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandse gebied, De Gemachtigde voor de stad Amsterdam). De heer C.F. Sixma, directeur van de Centrale Markt te Amsterdam. DER REICHSKOMMISSAR
FÜR DIE BESETZTEN NIEDERLÄNDISCHEN GEBIETE
DER BEAUFTRAGTE
FÜR DIE STADT AMSTERDAM

Go./Le.

AMSTERDAM, den 23. Januar 1942
MUSEUMPLEIN 19
TEL. 97101

An
Herrn C.F. Sixma
Dir. der Centrale Markt
A m s t e r d a m
Stadionweg 106

Betr: Treuhänderaktion Amsterdam
Obst und Gemüse HG.105

Ich übersende Ihnen anbei zu Ihrer vertraulichen
Orientierung Abschrift eines Briefes des General-
kommissars für Finanz und Wirtschaft, Abteilung
Wirtschaftsprüfstelle.
Nach meiner Auffassung ist damit ein grosser Teil
der für die Neuordnung des Gemüse- und Obstmarktes
bisher noch bestehenden Schwierigkeiten aus dem Wege
geräumt. Ich bitte Sie, mich zu einer Besprechung der
mit dem Problem zusammenhängenden Fragen am 27. Januar,
nachmittags 3 Uhr, auf meiner Dienststelle zu besuchen.
Vielleicht ist es praktisch, wenn Sie Herrn
Dijkstra mitbringen. Sollte Ihnen der angegebenen
Zeitpunkt nicht konvenieren, so bitte ich um Ihren
telefonischen Anruf.

Im Auftrage:
[Handtekening: Gombault]
(Gombault),
Wirtschaftsreferent Deze brief illustreert de directe bemoeienis van de Duitse bezetter met de Amsterdamse voedselvoorziening en economie. De "Beauftragte für die Stadt Amsterdam" (de opvolger van de regeringscommissaris, een functie ingesteld om de gemeenteraad en burgemeester te controleren of te vervangen) schrijft aan de directeur van de Centrale Markt over een herstructurering ("Neuordnung").

De kernterm in dit document is "Treuhänderaktion". Een Treuhänder (bewindvoerder of trustee) werd door de bezetter aangesteld om het beheer over te nemen van bedrijven waarvan de eigenaren als vijandig werden beschouwd of, vaker, van Joodse eigenaren in het kader van de "arisering". In dit specifieke geval betreft het de groente- en fruitsector. De brief suggereert dat door deze actie "moeilijkheden uit de weg zijn geruimd", wat in nazi-terminologie vaak betekende dat ongewenste (Joodse) invloeden waren geëlimineerd en de controle volledig in handen van de bezetter of diens stromannen was gekomen.

De brief is ondertekend door Gombault, een Wirtschaftsreferent (economisch adviseur/referent), werkzaam voor het Reichskommissariaat. De toon is zakelijk en dwingend, typerend voor de administratieve fase van de bezetting waarin de greep op de vitale infrastructuur van de stad werd verstevigd. In januari 1942 bevond Nederland zich in de diepste fase van de bezetting. De burgerlijke administratie was volledig onderworpen aan het Reichskommissariat onder leiding van Seyss-Inquart. De centrale markt van Amsterdam was van cruciaal belang; niet alleen voor het voeden van de stad, maar ook voor het kanaliseren van goederen naar Duitsland.

De "arisering" van het bedrijfsleven was in 1942 in volle gang. Joodse handelaren werden uit de markt gedrukt, hun vergunningen werden ingetrokken en hun zaken werden onder beheer van een Treuhänder gesteld. Deze brief toont de administratieve afhandeling van dit proces op hoog niveau. De genoemde datum voor de bespreking, 27 januari 1942, valt slechts een week na de beruchte Wannseeconferentie, waar de logistiek van de Holocaust werd besproken. Hoewel deze brief over economische "reorganisatie" gaat, maakte dit integraal deel uit van de bredere uitsluiting en onteigening van de Joodse bevolking in Amsterdam.