Ambtsbrief (afschrift/doorslag). Wirtschaftsprüfstelle (Dienststelle van de Generalkommissar für Finanz und Wirtschaft), Den Haag. Der Beauftragte des Reichskommissars für die Stadt Amsterdam (t.a.v. Senator Dr. Böhmcker). [Stempel rechtsboven:] ABSCHRIFT

Der Reichskommissar
für die besetzten niederländischen Gebiete
Der Generalkommissar für Finanz und Wirtschaft
Wirtschaftsprüfstelle

[Rechtsonder de kop:]
Den Haag, den 20. Januar 1942
Korte Vijverberg 5

[Links:] B/Ve. -HG.105-

[Midden boven, paars stempel:] Nº 37/03/I M. 1942 [handgeschreven:] 25/7

[Linkermarge, handgeschreven in potlood en inkt:]
Kornschutend [?]
24/6/-42
misschien 37/52[?].?
v. Haag[?]

[Adresblok:]
An den
Reichskommissar für die
Besetzten niederländischen Gebiete
Der Beauftragte für die
Stadt Amsterdam
z.H.d. Herrn Senator Dr. Böhmcker

Betr.: Treuhänderaktion Amsterdam - Obst und Gemüse HG 105

Seitens meiner Dienststelle wurden die folgenden Herren als Verwaltungstreuhänder bei den nachstehenden Gemüse- und Obst-Grosshandelsfirmen bestellt:

1. Cornelis Middelburg, Rotterdam, 1e Pijnackerstraat 147
   bei Fa. J. Bosboom, W. v.d. Burg & Co., Amsterdam, Centrale Markt O 1

2. Thomas Boers, Rijswijk, Geestbrugweg 22
   bei Fa. N.V. Fruit- en Groentenhandel S. Hakker, [handgeschreven:] euh. v. Loggem.
   Amsterdam-W. Centrale Markt Pier B, loods 3

3. Leonardus Hubertus Buys, Monster, Monsterscheweg 22
   bei Fa. S. Italiaander, Amsterdam-W., Centrale Markt und
   [kruisje in marge] bei Fa. Levie Presser, Amsterdam, De Clercqstraat 14 und
   bei Fa. B. Polak, Amsterdam, Centrale Markt

4. Heinrich Nikulaus Karl Westerveld, Schiebroek, Kastanjeplein 35
   bei Fa. B.I. de Vries-Witkamp & Co., Haarlem, Koude Horn 72 zw.
   und bei Fa. H. Piller & Zn., Amsterdam, Muiderstraat 9

[Accolade in linker marge bij punt 5 met tekst:]
eveneens liq. van Z-Hagenaar [?] vend 13 April.
m. v. Cleef.

1. Johann Friedrich Wilhelm Koenen, Rotterdam, Statenweg 164 b
   bei Fa. Jacob Wijnschenk, Amsterdam, Wouwermanstraat 25
   bei Fa. L. de Beer Jr., Enschede, C.F. Klaarstraat 30 und
   bei Fa. L.A. Cohen, Groente- en Fruithandel, Rijssen, Boomkamp

[Rechtsonder bij punt 5 stempel:] 25

Bei [handgeschreven boven invoeging:] ^oben ^stehenden handelt es sich um Fachleute, die politisch und wirtschaftlich geprüft und als einwandfrei befunden wurden.

Im Auftrage:
gez. Dr. Gutjahr

--- Dit document is een direct bewijs van de "arisering" van de Nederlandse economie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het betreft de systematische onteigening van Joodse bedrijven.

1. Mechanisme van Roof: Op basis van de Verordeningen 189/1940 en 48/1941 werden Joodse ondernemers uit hun bedrijven gezet. De bezetter stelde "Verwaltungstreuhänder" (beheerders) aan. Hoewel de term "beheerder" suggereert dat het bedrijf behouden bleef voor de eigenaar, was het doel in werkelijkheid de liquidatie van het bedrijf of de overdracht aan een niet-Joodse eigenaar.
2. De Beheerders: De genoemde personen (Middelburg, Boers, Buys, Westerveld en Koenen) worden expliciet omschreven als "Fachleute" die "politisch und wirtschaftlich geprüft" zijn. Dit betekent dat zij loyaal waren aan de bezetter (vaak NSB-leden of sympathisanten) en geacht werden de belangen van de nazi-economie te dienen.
3. De Getroffenen: De lijst met bedrijven bevat bekende Joodse namen uit de Amsterdamse (en landelijke) groente- en fruithandel, zoals Italiaander, Presser, Polak, Piller, Wijnschenk en Cohen. Veel van deze bedrijven waren gevestigd op de Centrale Markt in Amsterdam.
4. Annotaties: De handgeschreven opmerkingen in de marge (zoals "eveneens liq[uidatie]") tonen aan dat het proces van opheffing van deze bedrijven reeds in volle gang was ten tijde van de verwerking van dit document.

--- In januari 1942 bevond de vervolging van de Joodse bevolking in Nederland zich in een overgangsfase van economische uitsluiting naar fysieke isolatie en deportatie. Senator Dr. Hans Böhmcker, de geadresseerde, was de afgevaardigde van Rijkscommissaris Seyss-Inquart voor de stad Amsterdam. Hij speelde een cruciale rol in de anti-Joodse maatregelen in de stad, waaronder de instelling van de Joodsche Raad.

De "Wirtschaftsprüfstelle" was het bureau dat toezicht hield op de arisering en liquidatie van Joodse vermogens. Dit document illustreert de bureaucratische koudbloedigheid waarmee het economische bestaan van Joodse burgers werd vernietigd: het wordt gepresenteerd als een reguliere administratieve handeling binnen de groothandelssector. De Centrale Markt in Amsterdam-West was een specifiek knooppunt waar veel Joodse handelaren werkzaam waren en die door deze maatregelen zwaar getroffen werd.