D. Appelboom

Getypte brief op officieel briefpapier van een fruithandel.

* **Kern van het schrijven:** De heer N. Hagenaar verzoekt om de ontbinding van een gezamenlijk huurcontract voor een loods in de Centrale Markthallen. Hij wil de huur volledig op eigen naam overnemen omdat zijn partner, D. Appelboom, zijn financiële verplichtingen niet meer nakomt. * **Toon:** De brief is formeel en zakelijk, geschreven in de vooroorlogse ambtelijke stijl (bijv. "zoo spoedig mogelijk", "verblijft hij"). * **Administratieve sporen:** De brief is duidelijk door een gemeentelijke instantie verwerkt, getuige de paarse stempel met het dossiernummer en de handgeschreven paraaf in de rechterbovenhoek.

Zakelijke correspondentie (typschrift op briefpapier).

In dit schrijven kaart de heer N. Hagenaar een juridisch-zakelijk geschil aan betreffende de huur van een loods in de Centrale Markthallen. De kern van het probleem is een ondeugdelijk huurcontract dat is opgesteld op naam van een niet-bestaande firma ("N. Hagenaar en D. Appelboom"). Hagenaar voert twee hoofdargumenten aan: 1. **Juridische ongeldigheid:** Omdat de firma niet bestaat, is het contract volgens hem aanvechtbaar. 2. **Feitelijke praktijk:** De gemeente stuurde voorheen twee aparte kwitanties (één naar Hagenaar, één naar Appelboom), waarmee de dienst Marktwezen de huurders impliciet als afzonderlijke entiteiten erkende. Het conflict is ontstaan doordat de medehuurder, Appelboom, zijn deel van de huur niet betaalt. Hagenaar heeft dit tot dusver voorgeschoten, maar weigert dit nu voort te zetten. Hij stelt een pragmatische oplossing voor: het oude contract ontbinden en een nieuw contract afsluiten enkel op zijn naam. Dit zou de gemeente betalingszekerheid bieden en Hagenaar verlossen van de "onbillijke" situatie waarin hij moet betalen voor een ruimte waar Appelboom juridisch gezien nog steeds aanspraak op maakt.

Getypte brief met uitgebreide handgeschreven aantekeningen.

Dit document is een administratief verslag van een huurgeschil en de daaropvolgende regelingen in het voorjaar van 1939. De kern van de zaak is een huurachterstand van de heer D. Appelboom voor de eerste vier maanden van 1939. Er worden twee belangrijke afspraken vastgelegd: 1. **6 april 1939:** Appelboom erkent de achterstand en stemt ermee in de volledige huur te betalen voor de maanden mei tot en met augustus. Er is sprake van een tweede huurder, waarbij de "hoofdelijke aansprakelijkheid" (beiden zijn verantwoordelijk voor het volledige bedrag) voorlopig gehandhaafd blijft. 2. **27 mei 1939:** Er vindt een splitsing van het huurcontract plaats. Appelboom wordt individueel huurder voor een bedrag van f 3,- per maand vanaf 1 juni. Hij moet echter nog f 21,- aan achterstallige huur voor juni afbetalen (via een regeling met een zekere heer Bervoets). Zijn aansprakelijkheid voor het grotere deel van de huur (f 18,-) vervalt zodra de andere partij, Hagenaars, hiervoor een eigen contract tekent per 1 juli. De terminologie ("hoofdelijke aansprakelijkheid", "m.i.v.") en de formele toon wijzen op een zakelijke, juridisch verantwoorde afhandeling door een professionele instantie.

Getypte brief (doorslag/kopie).

* **Toon en Inhoud:** De brief is kort, zakelijk en dwingend van aard. Het woord "dringend" en de zeer korte oproeptermijn (de brief is geschreven op de 3e voor een afspraak op de 4e) wijzen op een zaak met een hoge prioriteit of ernst. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van verouderde spelling en grammaticale vormen die typerend zijn voor de eerste helft van de 20e eeuw, zoals "mynen kantore" (verbogen naamval) en het gebruik van de letter "y" in plaats van "ij" (wat vaak ook een beperking van de toenmalige schrijfmachines was). * **Formaat:** Het ontbreken van een officieel briefhoofd suggereert dat dit een dossierkopie of een doorslag is, bedoeld voor de eigen administratie van de afzender. De code "D/G." zijn waarschijnlijk de initialen van de opsteller en de typist(e).

Document

* **Inhoud:** De brief dient als begeleidend schrijven bij een huurcontract in tweevoud voor een zekere D. Appelboom. * **Locatie:** Het contract betreft de huur van een specifieke ruimte, namelijk "pakhuisafdeeling E 3", gelegen op de Centrale Markt. * **Proces:** De directeur verzoekt de wethouder om ervoor te zorgen dat de Burgemeester het contract ondertekent. Na ondertekening moet het document teruggestuurd worden naar de afzender voor de uiteindelijke registratie. * **Taalgebruik:** Het document hanteert een formele, ambtelijke stijl die gebruikelijk was in de vooroorlogse periode ("heb ik de eer U... te doen geworden", "beleefd verzoeken", "dezerzijds").

Document

Deze brief is een zakelijke mededeling van de Directie van het Marktwezen aan een huurder van een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de brief is de toezending van het officieel geregistreerde huurcontract. De directeur benut de gelegenheid om de huurder, de heer D. Appelboom, expliciet te wijzen op twee contractuele en wettelijke verplichtingen: 1. **Onderhoud:** Kleine reparaties (zoals ruiten en sloten) komen conform artikel 1619 van het toenmalige Burgerlijk Wetboek voor rekening van de huurder. 2. **Reclame:** Het is verboden om zonder schriftelijke toestemming borden of advertenties aan het pand te bevestigen. De gehanteerde taal is formeel en ambtelijk ("ik heb de eer", "in bijlage dezes"), typerend voor de vooroorlogse bureaucratie.

Officieel rapport / Dienstbrief.

* **Inhoud:** Het document betreft een zakelijk geschil over onbetaalde huur van een pakhuis (E 3) op de Centrale Markt in Amsterdam. Grossier D. Appelboom probeert zonder te betalen het terrein te betreden, verschuilt zich in de anonimiteit van de openingstijd om alsnog binnen te komen, maar wordt uiteindelijk door een controleur gesommeerd te betalen of te vertrekken. * **Toon:** Formeel, rapporterend en licht verontwaardigd over het gedrag van de grossier ("zeer onbeschoft gedragen"). * **Taalgebruik:** Typisch voor de vroege 20e eeuw, inclusief de schrijfwijze van "y" in plaats van "ij" (typemachine-conventie van die tijd) en woorden als "hedenmorgen" en "v.m." (voormiddag). * **Financieel:** Het gaat om een bedrag van f. 33,- (33 gulden), wat in 1939 een aanzienlijk bedrag was voor wekelijkse of maandelijkse huur (omgerekend naar huidige koopkracht circa €300 - €350).

Ambtsverslag / Rapport.

Dit document is een officieel rapport van een marktcontroleur aan zijn superieur over een incident met een weerspannige grossier op de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van het conflict is een openstaande rekening ("kwitantie") die de grossier, D. Appelboom, weigerde te betalen bij de poort. De tekst geeft een goed beeld van de handhaving op het marktterrein: * **Conflict:** De grossier negeert de bevelen van de poortwachter (Chef Jochems) en rijdt door naar zijn pakhuis (E 3). * **Escalatie:** Wanneer controleur Van Leeuwen hem confronteert, wordt de grossier verbaal agressief ("onbeschoft") en uit hij ernstige beledigingen/dreigementen richting de directie ("ze moesten den Directeur en zijn heele zooitje ophangen!"). * **Oplossing:** Pas na een tweede confrontatie waarbij Van Leeuwen steun krijgt van een collega (T. Sleysma) en dreigt met politie-ingrijpen, bindt de grossier in en betaalt hij alsnog. Het handschrift is een vlot, zakelijk cursief uit de jaren '30. De taal is formeel ("Ondergeteekende", "aanmanende").

Ambtsbrief / Dienstbrief

* **Taal en Stijl:** Het document is opgesteld in een formele, ambtelijke stijl die typerend is voor de eerste helft van de 20e eeuw ("heb ik de eer U", "te doen geworden", "ik moge U beleefd verzoeken"). * **Inhoud:** De brief betreft een administratieve handeling: het laten ondertekenen van een huurcontract in tweevoud (duplo). Het gaat om pakhuisruimte (sectie E 3) op de Centrale Markt, gehuurd door een zekere D. Appelboom. De directeur verzoekt de wethouder om de handtekening van de burgemeester te faciliteren. * **Contextuele details:** De afkorting "DV." linksboven zou kunnen staan voor "Dienst der Voedselvoorziening", wat aansluit bij de geadresseerde (Wethouder voor de Levensmiddelen). De Centrale Markt in Amsterdam was een cruciaal punt voor de voedseldistributie in de stad.

Zakelijke brief / Begeleidend schrijven bij huurcontract.

* **Inhoud:** De brief dient als formele verzending van een getekend en geregistreerd huurcontract voor een specifieke unit (E 3) in de Centrale Markthallen. De directeur benut de gelegenheid om de huurder expliciet te wijzen op twee belangrijke contractuele plichten: 1. Het onderhoud van hang- en sluitwerk en glas is de verantwoordelijkheid van de huurder (conform de toenmalige wetgeving). 2. Het is ten strengste verboden om zonder toestemming reclameborden of aanduidingen op het gehuurde pand aan te brengen. * **Taalgebruik:** De stijl is formeel en gezagsgetrouw, typerend voor de Nederlandse ambtenarij in de eerste helft van de 20e eeuw. De spelling is de zogeheten "Spelling-Marchant" (bijv. *pakhuisafdeeling*, *reparatiën*, *zooals*). * **Juridische verwijzing:** Er wordt verwezen naar artikel 1619 van het (toenmalige) Burgerlijk Wetboek, dat de kleine herstellingen die ten laste van de huurder komen reguleerde.

Getypte financiële lijst (saldi-overzicht) van debiteuren van een koelhuis.

* **Administratief:** Het document is een debiteurenlijst van een koelhuis, waarschijnlijk gevestigd in Amsterdam (gezien vermeldingen als "Gem. Amsterdam" en "A'damsche Comb."). De afkorting "CR." (vaak omcirkeld) duidt op een credit-saldo: deze klanten hadden nog geld tegoed of hadden te veel betaald. * **Correcties:** Er zijn handgeschreven correcties zichtbaar, zoals het transportbedrag in de derde kolom (waarbij '41' is veranderd in '42') en een rode onderstreping bij de firma P.v. Hoeckel. * **Bedrijven:** Naast particulieren staan er bekende merknamen op de lijst, zoals Coca Cola en Polak & Schwarz. ---

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.

Administratieve balans/debiteurenlijst.

Het document is een overzicht van openstaande schulden van diverse handelaren en particulieren aan een koelhuis, gedateerd oktober 1941. De lijst bevat honderden namen met de bijbehorende bedragen in guldens. Opvallend zijn de handgeschreven correcties: 1. **Rode strepen:** Meerdere grote posten (zoals N.V. Beugel, N.V. v.d. Brink, J. de Geus) zijn met een dikke rode potloodstreep doorgehaald. Dit duidt er vaak op dat de schuld is voldaan, afgeboekt, of dat het dossier is overgedragen. 2. **CR (Credit):** Sommige posten, zoals L. de Hond en B. Walg, zijn gemarkeerd als credit (het koelhuis is hen geld verschuldigd). 3. **Totalen:** Onderaan is een handgeschreven eindtotaal van *f* 13745,41 vermeld, dat later is doorgehaald.

Een getypte lijst met saldi (openstaande bedragen).

Dit document is een administratief overzicht van de saldi van een Amsterdamse veilingorganisatie op 30 november 1941. Het betreft waarschijnlijk debiteuren- en crediteurenposities. De afkorting "CR." bij sommige bedragen duidt op een credit-saldo (een te goed voor de genoemde partij). De lijst bevat namen van diverse aard: individuele handelaren, familiebedrijven (Gebr., & Co.), grotere ondernemingen (N.V.) en gemeentelijke instellingen (Binnengasthuis, Westergashuis). De handgeschreven doorhalingen en correcties wijzen op een actieve controle van de boekhouding. Het document is officieel ondertekend en gestempeld door de directie van de veiling, die gevestigd was op de Centrale Markt in Amsterdam.

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Administratief registerblad / liquidatieoverzicht.

* **Handschrift:** Een vlot, zakelijk administratief handschrift in inkt. Er zijn latere toevoegingen en correcties zichtbaar, waaronder de omcirkeling van de naam Appelboom en de verduidelijkende tekst over de liquidatiedatum. * **Inhoud:** Het blad fungeert als een berekeningsoverzicht voor "ontheffing" van huur. Omdat de genoemde ondernemers (grosiers) gedwongen hun zaak moesten staken (liquidatie), werd de resterende jaarhuur vanaf 31 mei 1942 berekend om kwijtgescholden of verrekend te worden. De berekening is exact: voor Telsen is 7 maanden ontheffing op een jaarhuur van 800 gulden inderdaad ƒ 466,66. * **Terminologie:** De term "Liquidateur" in combinatie met de typisch Joodse achternamen (Appelboom, Cosman, Walz) en de datum 1942 wijst onomstotelijk op de diefstal van Joods bezit door de bezetter. De codes (E6, B1, pl H43) verwijzen naar standplaatsen op een handelsmarkt, zeer waarschijnlijk de Centrale Markthallen in Amsterdam.

Administratief overzicht / Registerblad (waarschijnlijk een kwitantielijst of huuradministratie).

* **Handschrift:** Een vlot, zakelijk cursief handschrift in inkt. * **Structuur:** De lijst is gestructureerd per huurder, gevolgd door de locatiecode, het bedrag in guldens (f), een afvinkteken (`v-`, vermoedelijk voor 'voldaan'), en de omschrijving van de betaling. * **Terminologie en Afkortingen:** * `Gebr.`: Gebroeders. * `pakhuis B 7 / E 3 / E 6`: Specifieke opslaglocaties op het marktterrein. * `f`: Florijn (Gulden). * `v-`: Waarschijnlijk "voldaan" of een controle-vinkje. * `" "`: Dittoo-tekens, duidend op herhaling van de bovenliggende term ("huur mei" of "plaatsgeld mei"). * `buitengr`: Afkorting voor "buitengrond" (een staanplaats buiten de overdekte hallen). * `Sn`: Senior. * **Bedragen:** De bedragen lijken gestandaardiseerd (bijv. 66,67 en 41,67 zijn fracties van honderd: respectievelijk 2/3 en 5/12).

Zakelijke correspondentie (brief).

* **Inhoud:** De firma F.J. Beugel & Zn's reageert op een verzoek van de Directie van het Marktwezen. De schrijver verklaart geen tegoeden te beheren voor A. van Velzen en de heren Cosman. Wat betreft de firma's Walg en D. Appelboom, erkent Beugel dat er schulden zijn die voldaan zullen worden zodra de liquidatie van die bedrijven is afgerond. * **Administratieve sporen:** Het document bevat diverse administratieve aantekeningen die duiden op verwerking door de ontvangende instantie. Er staan vinkjes bij de namen van Walg en Appelboom. De handgeschreven bedragen (108.34, 41.61 en 66.67) boven deze namen refereren waarschijnlijk aan de exacte guldensbedragen van de uitstaande schulden. De aantekening "aanget. 4/10-'42" wijst op een registratie of verwerking op 4 oktober 1942. * **Bedrijfsvoering:** Het briefpapier toont een gevestigde fruithandel gevestigd in de Centrale Markthallen in Amsterdam, met uitgebreide bereikbaarheid (meerdere telefoonnummers voor na sluitingstijd).

Document

* **Doel van de lijst**: Dit document fungeert als een overzicht van huurinkomsten uit commerciële objecten ("Pieren"). De eenheidsprijs van 800 gulden per jaar suggereert dat het gaat om gestandaardiseerde units, zoals marktkramen of opslagruimtes. * **Betekenis van de rode onderstrepingen**: De rode lijnen onder namen als Presser, Meentz, Casseres, Nikkelsberg en Hagenaar zijn zeer waarschijnlijk markeringen van Joodse huurders. In de context van de Duitse bezetting van Nederland werden dergelijke lijsten gebruikt voor de registratie en latere onteigening ('Arisering') van Joodse bezittingen en contracten. * **Handgeschreven vinkjes**: De vinkjes bij de eerste vier regels duiden op een administratieve controle, mogelijk met betrekking tot betalingen of de status van het contract.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven: Extra] D/G. 3 April 1939. den Heer D. Appelboom, Krugerplein 9, Amsterdam-Oost. Wyk 20. Hiermede verzoek ik U dringend morgen 4 April a.s. te 10 uur v...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief met uitgebreide handgeschreven aantekeningen. * **Datum:** 3 april 1939 (getypt); handgeschreven toevoegingen van 6 april 1939 en 27 mei 1939. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van een woningstichting of administratiekantoor). * **Ontvanger:** Den Heer D. Appelboom, Krugerplein 9, Amsterdam-Oost. * **Kenmerken:** Referentienumm...

# DOCUMENT INFO * **Soort document:** Intern ambtelijk schrijven / memo. * **Datum:** 6 augustus 1940 (gebaseerd op stempel en handgeschreven datering). * **Betrokkene:** J.W.H. Appelboom, wonende Sloterpolder 36, E. * **Referentie:** № 64/17/ M. 1940 * **Auteur/Ondertekenaar:** Dr. Broerse (Directeur van de Marktwezen Amsterdam).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (doorslag/archiefkopie). * **Datum:** 14 januari 1941. * **Afzender:** De Directeur (van de gemeentelijke dienst van het Marktwezen). * **Ontvanger:** Den Heer F.H.W. Appelboom. * **Locatie ontvanger:** Sloterpolder 367 E, Amsterdam-West. * **Referentienummer:** 64/17/4 M. 1940.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datering:** 23 augustus 1940 (afgeleid van het stempel "M. 1940 23/8"). * **Afzender:** Emanuel van Appelboom (geboren 11 april 1899). * **Ontvanger:** De Directeur der Centrale Markt in Amsterdam. * **Locatie:** Amsterdam (Louis Bothastraat 28-III). * **Kenmerk:** Archiefstempel linksboven: Nº 27/63/1.