Ambtsverslag / Rapport. 8 juli 1939. Rapport
Nº 37/141/3 M. 1939 10/7

Ondergeteekende, J. van Leeuwen, Controleur bij het Markt-
wezen, rapporteert U dat hedenmorgen omstreeks 4.30 uur
de grossier D. Appelboom, die door Chef Jochems aan de poort
was aangehouden in verband met de betaling van een kwitantie
zonder daaraan te voldoen, toch naar zijn pakhuis E 3 ging.
Ik ontving van Hr Jochems opdracht hem weder van de markt
te verwijderen of hem tot betaling te roepen.
Voldoende aan die opdracht heb ik Appelboom gezegd dat
hij die kwitantie moest voldoen en anders zich van de markt
moest verwijderen. Appelboom voldeed aanvankelijk aan geen
van beide en was zeer onbeschoft in zijn optreden en uitlatingen.
Hij zeide o.a. ... "ze moesten den Directeur en zijn heele zooitje
ophangen!" Ik heb mij daarna verwijderd onder mededeeling
dat, wanneer hij dan niet wilde betalen of anders zich naar
de poort wilde begeven hij er dan mogelijk door de politie wel
afgehaald zou worden.
Ongeveer vijfminuten daarna heb ik andermaal met contr.
T. Sleysma hem bezocht terwijl hem nogmaals aanmanende
tot betaling. Ten slotte heeft hij daaraan voldaan.

Amsterdam 8 Juli 1939.
de Controleur
[handtekening] J. van Leeuwen

Aan den Heer Bedrijfschef
der Centr. Markt. Dit document is een officieel rapport van een marktcontroleur aan zijn superieur over een incident met een weerspannige grossier op de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van het conflict is een openstaande rekening ("kwitantie") die de grossier, D. Appelboom, weigerde te betalen bij de poort.

De tekst geeft een goed beeld van de handhaving op het marktterrein:
* Conflict: De grossier negeert de bevelen van de poortwachter (Chef Jochems) en rijdt door naar zijn pakhuis (E 3).
* Escalatie: Wanneer controleur Van Leeuwen hem confronteert, wordt de grossier verbaal agressief ("onbeschoft") en uit hij ernstige beledigingen/dreigementen richting de directie ("ze moesten den Directeur en zijn heele zooitje ophangen!").
* Oplossing: Pas na een tweede confrontatie waarbij Van Leeuwen steun krijgt van een collega (T. Sleysma) en dreigt met politie-ingrijpen, bindt de grossier in en betaalt hij alsnog.

Het handschrift is een vlot, zakelijk cursief uit de jaren '30. De taal is formeel ("Ondergeteekende", "aanmanende"). De Centrale Markt van Amsterdam (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) was in 1939 het kloppende hart van de voedseldistributie in de stad. Het terrein was streng gereguleerd; handelaren moesten betalen voor toegang en het recht om goederen te verhandelen.

Het document dateert van juli 1939, slechts twee maanden voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. In deze periode van economische spanning en mobilisatie waren de gemoederen vaak verhit. De "grossiers" (groothandelaren) waren afhankelijk van hun pakhuis op het terrein. De dreiging om door de politie van de markt te worden verwijderd, was een zware sanctie omdat dit direct hun broodwinning in gevaar bracht. De hiërarchie op de markt — van poortwachter en controleur tot de bedrijfschef en directeur — wordt in dit rapport duidelijk zichtbaar. D. Appelboom J. van Leeuwen T. Sleysma Marktwezen Politie