A. Wijnschenk

Brief (handgeschreven op briefpapier met gedrukte kop)

De brief is een formeel verzoekschrift gericht aan de gemeentelijke autoriteiten die toezicht hielden op de Amsterdamse markten. De afzender, de heer Wijnschenk, voert twee belangrijke zaken aan: 1. **Vergunningsaanvraag:** Hij verzoekt om toestemming voor een specifieke hulpkracht (H. Sloots) op zijn vismarktplaats op de Albert Cuypmarkt. Dit was strikt gereguleerd; marktkooplieden mochten niet zonder toestemming personeel of vervangers aanstellen. 2. **Medische noodzaak:** Hij onderbouwt zijn verzoek met gezondheidsredenen, specifiek een verslechterend gezichtsvermogen en de noodzaak voor extra rust. 3. **Persoonlijke mutatie:** De brief dient tevens als officiële kennisgeving van een adreswijziging. Het feit dat hij verhuist van de Albert Cuypstraat naar de nabijgelegen Ceintuurbaan vanwege het overlijden van zijn vrouw, geeft een inkijkje in zijn persoonlijke levensomstandigheden.

Brief (verzoekschrift)

* **Inhoud:** De heer A. Wijnschenk verzoekt de directeur van het Marktwezen om verlenging van een vergunning. Deze vergunning staat de heer H. Kloots toe om hem te assisteren op zijn viskraam op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De huidige vergunning verloopt op 1 augustus 1940. * **Taalgebruik:** Formeel en beleefd ("WelEd.Heer", "verzoek ik U beleefd"). Opvallend is het gebruik van de 'y' in plaats van de 'ij' in woorden als "myn", "zynde" en "verblyf", wat destijds niet ongebruikelijk was in persoonlijk of minder formeel schrift, hoewel de rest van de brief getypt is. * **Administratieve sporen:** Het document bevat een officieel archiefstempel (Nº 25/147/M. 1940) met een handgeschreven datum (31/7), wat waarschijnlijk de datum van ontvangst of behandeling door de gemeente is. De krabbel in de kantlijn lijkt "uit spr." te zijn, wat mogelijk staat voor "uit spreekuur" of een verwijzing is naar een mondelinge afspraak.

Getypte lijst van debiteuren (openstaande rekeningen) met bedragen in guldens (f.).

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande saldi van een koelhuis. Opvallend is de datum: 30 april 1940, slechts tien dagen voor de Duitse inval in Nederland. De lijst bevat namen van individuen en bedrijven (zoals fruitdistributeurs) die gebruikmaakten van koude opslag. Enkele opmerkelijke punten: * **Hoge posten:** De grootste debiteuren zijn H.J.v. Nieuwkerk (f. 1073.36) en P. Versluis (f. 1187.01). Deze bedragen zijn met een rode streep gemarkeerd, wat kan duiden op een controle of een bijzonder risico. * **Creditposten (CR):** B. Polak en H.G. Ruhé hebben een negatief saldo (tegoed), wat in de boekhouding met rood is omkaderd. * **Samenstelling debiteuren:** De lijst bevat veel Joodse familienamen (bijv. Agsteribbe, Blik, Hakker, Mok, Moffie, Ossedrijver, Presser). Dit suggereert dat het koelhuis een belangrijke rol speelde in de (vaak Joodse) handel in groenten, fruit of vleeswaren, vermoedelijk in de regio Amsterdam.

Boekhoudkundig overzicht (lijst van openstaande vorderingen/debiteuren).

* **Administratieve structuur:** Het document is een klassieke saldilijst uit een grootboek. De bedragen achter de namen zijn de openstaande schulden van klanten (debiteuren). De aanduiding **"CR."** staat voor Credit, wat betekent dat deze specifieke klanten een tegoed hadden of meer hadden betaald dan gefactureerd. * **Bedragen:** De bedragen variëren van zeer klein (bijv. Mark p/a Walg met f 0,03) tot aanzienlijk voor die tijd (bijv. N.V. A.J. de Graaf met f 1388,66). Het eindtotaal van deze pagina is f 7610,56. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse correcties en aantekeningen zichtbaar. De omkaderde namen (Hoogland, H. Sons) en de handgeschreven bedragen (9.20 bij de Ruiter) duiden op een controle van de boekhouding of een latere mutatie. De "x" voor het bedrag van I. Velmans suggereert een vinkje of een onduidelijkheid. * **Bedrijfsactiviteit:** Gezien de stempel van de "Nederlandsche Veiling van Land- & Tuinbouwproducten" betreft dit de handel in groenten, fruit of bloemen in Amsterdam. ---

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De heer A. Wijnschenk verzoekt de directeur van de visafslag om te worden opgenomen op de distributielijst voor riviervis (zoetwatervis). Hij voert als argument aan dat hij al 18 jaar een vaste standplaats heeft op de Albert Cuypmarkt en nooit in andere handel heeft gezeten. * **Administratieve verwerking:** De brief is door de ontvangende instantie voorzien van instructies ("Inschrijven", "Oproepen"). Er is een afspraak ingepland voor 12 november 1941 om 11:30 uur, wat duidt op een verificatiegesprek of inspectie. * **Paleografische opmerkingen:** Het handschrift is een vlot, enigszins gekanteld cursief. De spelling is conform de toenmalige tijd (bijv. "visch", "ondergeteekende"). Er zijn kleine onduidelijkheden in de annotaties bovenin, die lijken te vragen of het specifiek om zoetwatervis gaat.

Getypte brief / administratieve vergunningsaanvraag.

De kern van dit document is een formeel verzoek tot een mutatie in een marktvergunning. De houder van de vergunning, A. Wijnschenk, vraagt toestemming om zijn assistent (H. Kloots) te laten vervangen door Salomon Wynschenk (waarschijnlijk een familielid) voor zijn staanplaats op de Albert Cuypmarkt. De wijziging moet ingaan op 1 januari 1941. De rode onderstrepingen zijn door een ambtenaar aangebracht om de belangrijkste informatie voor de administratieve verwerking (wie wordt vervangen door wie, geboortedatum en adres) in één oogopslag zichtbaar te maken. Er is een klein orthografisch verschil: de afzender schrijft zijn naam als "Wijnschenk" (met ij), terwijl in de getypte tekst de assistent als "Wynschenk" (met y) wordt gespeld.

Document

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst met twee kolommen: "NAAM." en "ADRES . EN HUISNUMMER.". De namen zijn alfabetisch gesorteerd op achternaam, beginnend bij de letter V, doorlopend naar Z, en eindigend met enkele namen beginnend met H, K en P (mogelijk een vervolg of supplement). * **Geografie:** Alle identificeerbare straten bevinden zich in Amsterdam (o.a. Kinkerstraat, Tugelaweg, Blasiusstraat, Amstellaan). * **Aantekeningen:** Er is een handgeschreven toevoeging "Vischhandel" bij de naam Willems. Sommige namen hebben toevoegingen tussen haakjes, zoals bijnamen ("Appie", "Sjors") of onderscheid tussen familieleden ("Sr.", "Jonge", "Lange"). * **Typografie:** Gebruik van een schrijfmachine. Romeinse cijfers (I, II, III) en de letter 'h' (huis) worden gebruikt om de verdieping of woningtype aan te duiden. * **Opvallende namen:** De lijst bevat veel personen met de achternaam **Wijnschenk** en **Zwaan**, wat duidt op uitgebreide families of een specifieke registratie van deze groepen. ---

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Handgeschreven ambtelijke lijst/register.

Het document is een kille, bureaucratische weergave van de economische beroving van de Joodse bevolking in Amsterdam. De afkorting "S.Z." staat hoogstwaarschijnlijk voor de afdeling **Sociale Zaken** van de gemeente Amsterdam, die nauw betrokken was bij de registratie van Joodse burgers en hun bezittingen. De lijst toont aan dat marktkooplieden hun "marktplaatsen" (vaak inclusief de fysieke stal, planken en voorraad zoals vis, textiel of koek) moesten opgeven of dat deze door de politie werden genoteerd wanneer de kooplieden niet meer op de markt verschenen. De data (juli tot oktober 1942) vallen precies samen met de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam naar kamp Westerbork en verder. Veel van de genoemde personen op deze lijst zijn kort na de vermelde data gedeporteerd en vermoord.

Officieel afschrift van een besluit van de burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een formeel afschrift van een besluit om een standplaatsvergunning in te trekken. De vergunning was in maart 1940 verleend aan Salomon Wijnschenk voor de verkoop van verse vis in de Blasiusstraat, ter hoogte van nummer 62. Opvallend is dat de intrekking op 12 mei 1942 wordt bekrachtigd, maar met terugwerkende kracht is ingegaan op 13 januari 1942. Het document bevat ambtelijke kenmerken zoals het stempel van de gemeente Amsterdam, dossiernummers en de getypte namen van de NSB-burgemeester Edward Voûte en de gemeentesecretaris. Rechtsboven staat een handgeschreven paraaf (mogelijk "Mueller") met een klein controlestempel.

Getypte lijst van personen met bijbehorende persoonsgegevens en handelswaar.

De lijst bevat gegevens van handelaren die waarschijnlijk actief waren op de markt in de **Gaaspstraat** te Amsterdam. De gegevens zijn gestructureerd: * **Personalia:** Namen en geboortedata, veelal daterend uit het einde van de 19e en begin van de 20e eeuw. * **Geografie:** De adressen bevinden zich voornamelijk in de Amsterdamse wijken De Pijp, de Rivierenbuurt en de Transvaalbuurt. * **Handelswaar:** De kolom "Artikel" specificeert de aard van de nering, variërend van levensmiddelen (vis, groente, fruit, zuurwaren) tot textiel (stoffen, kousen, manufacturen) en huishoudelijke artikelen. * **Mutaties:** De handgeschreven doorstrepingen onderaan de lijst duiden op een administratieve actualisatie waarbij personen van de lijst zijn verwijderd.

Getypte lijst op doorslagpapier (carbonkopie).

* **Inhoud:** Het betreft een administratieve lijst van personen met bijbehorende alfanumerieke codes (bijv. A.6, Hn.4, pl.H.5). De toevoeging "Beh.C. Middelburg" bij A. Wijnschenk duidt mogelijk op een functie zoals 'Beheerder' of een vergelijkbare rang binnen een organisatie of overheidsinstelling in Middelburg. * **Structuur:** Het document lijkt een geleidebrief of een overzichtslijst te zijn die bij een dossier hoort. De codes rechts kunnen verwijzen naar dossiernummers, standplaatsen of rangnummers binnen een hiërarchie. * **Visuele kenmerken:** Het gebruik van doorslagpapier suggereert dat dit een kopie was voor de eigen administratie of een bewijsstuk. De "ghosting" bemoeilijkt de transcriptie van de hoofdtekst aanzienlijk, maar de namenlijst bovenaan is doelbewust en duidelijk gescheiden van de rest.

Registerpagina (waarschijnlijk een bevolkingsregister, ledenlijst of woningregister).

* **Handschrift:** Een verzorgd maar snel 'kantoorshandschrift' uit de vroege 20e eeuw. Er is gebruik gemaakt van diakritische tekens zoals de 'ij' met puntjes en de typische 'S' en 'G' uit die periode. * **Structuur:** De pagina is ingericht om mutaties bij te houden. Veel namen komen op beide pagina's voor, maar met verschillende adressen. Dit suggereert dat de linker- en rechterpagina mogelijk een "oude" en "nieuwe" situatie weergeven, of een alfabetische index versus een geografische ordening. * **Afkortingen:** Er wordt veel gebruik gemaakt van 'idem' om herhaling van achternamen of straten aan te duiden. Verdiepingen worden aangegeven met Romeinse cijfers (I, II, III, IV) en de toevoeging 'h' voor 'huis' (begane grond). * **Correcties:** Er zijn diverse doorhalingen zichtbaar, wat duidt op een levend administratief document waarbij bewoners verhuisden of gegevens werden geactualiseerd.

# DOCUMENT INFO * **Afzender:** H. Wijnschenk, Groothandel en commissionnair in alle soorten zee- en riviervisch. * **Adres afzender:** Amstelkade 15, Amsterdam (Z.). * **Ontvanger:** Weledele Heer Dr. v. d. Laan, Amsterdam (Alhier). * **Datum:** 13 januari 1939. * **Kenmerken:** Gedrukt briefhoofd; getypte tekst met handgeschreven ondertekening en marginalia; archiefstempel/kenmerk bove...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke correspondentie (brief). * **Afzender:** H. Wijnschenk, Groothandel en commissionnair in alle soorten zee- en riviervisch, Biesboschstraat 54, Amsterdam (Z.). * **Ontvanger:** Aan het Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam - (W.). * **Datum:** 14 augustus 1942. * **Kenmerken:** Briefhoofd van de firma Wijnschenk; paars arch...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke brief (typschrift met handgeschreven annotaties). * **Afzender:** H. Wijnschenk, Groothandel en commissionair in alle soorten zee- en riviervisch. * **Geadresseerde:** Dienst van het Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14. * **Datum:** 29 juli 1942. * **Referentienummer:** No 46A/490/1 M. 1942 30/7. * **Kenmerken:** Briefhoofd van d...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift/brief. * **Datum:** 31 mei 1941 (datum van afhandeling). * **Auteur:** J. J. Wijnschenk. * **Adres afzender:** Westerstraat 250 III, Amsterdam-C. * **Taal:** Nederlands. * **Kenmerken:** Geschreven op gelinieerd papier; bevat een latere ambtelijke aantekening in de rechterbenedenhoek.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke brief (afschrift). * **Afzender:** Bedrijfschap voor Visscherijproducten, 's-Gravenhage. * **Geadresseerde:** Firma H. Wijnschenk, Amstelveld 7, Amsterdam. * **Datum:** 31 mei 1944. * **Referentienummer:** 11959/V/Kr. * **Onderwerp:** Behandeling viszendingen op de Amsterdamse visafslag.