H. Krant

Brief (verzoekschrift)

In deze korte, zakelijke brief verzoekt mevrouw H. Prins-Polak de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om toestemming voor assistentie bij haar marktkraam. Ze exploiteert een vaste standplaats op de Westerstraat-markt, waar zij consumptie-ijs verkoopt. Ze wil zich laten bijstaan door een persoon genaamd H. Krant. De brief is formeel van toon ("Welld. Heer", "Uw dw. dr.") en getuigt van de strikte regelgeving waaraan marktkooplieden in die tijd onderworpen waren; voor het simpelweg laten helpen door een assistent was officiële goedkeuring van de gemeente nodig. De afzender woont op de Geldersekade, in het centrum van Amsterdam.

Document

Het document bevat notulen of besluitvorming aangaande de toewijzing en opzegging van bedrijfsruimtes (zolders en pakhuizen) op een centrale markt. Er worden drie specifieke dossiers behandeld: 1. **Van Es**: Er is wantrouwen over zijn betrouwbaarheid omdat hij eerder niet kwam opdagen. Men adviseert een kredietwaardigheidsonderzoek via een "Imformatie-bureau" (sic). 2. **Grossier Krant**: Een negatief advies. Krant wordt neergezet als "onsolide" en niet "bonafide" vanwege zijn schulden (ƒ 2400,-) en het feit dat hij zijn lopende verplichtingen niet nakomt na een mislukt avontuur in de koolhandel. 3. **Hoogland & Burgers**: Een positief advies. In tegenstelling tot Krant worden zij omschreven als "nette en bonafide handelaren". Hun verzoek om samen te gaan in pakhuis D 4 wordt gesteund. 4. **M. de Wit**: Een korte vermelding van zijn status als leurder (straatverkoper) die groenten levert aan de andere kant van het IJ. Opvallend is het morele oordeel van "De handel" (waarschijnlijk de adviescommissie van handelaren) dat zwaar meeweegt in de besluitvorming van de directeur.

Administratieve kaart/notitie betreffende een marktkraamvergunning.

* **Inhoud:** Het document betreft de formele afhandeling van een verzoek van Mevr. H. Prins-Polak. Zij vraagt toestemming om zich bij haar marktkraam (plaats 305) op de Westerstraat in Amsterdam te laten assisteren door Hartog Krant. * **Cruciale details:** Er wordt expliciet vermeld dat het om "assisteren" gaat en "niet vervangen". Dit is een belangrijk juridisch onderscheid voor de vergunninghouder. Zowel de markttoezicht ("Marktopz") als andere ambtenaren (De Haan, Dekker) geven aan dat er "geen bezwaar" is. * **Personen:** Hartog Krant wordt geïdentificeerd met geboortedatum (25-1-1917) en adres (Nieuwe Kerkstraat 116 II).

Dienstbrief (getypt met handgeschreven aantekeningen)

Dit document is een formele bevestiging van een vergunning voor assistentie op een marktstandplaats in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Mevrouw H. Rins-Polak krijgt toestemming om geholpen te worden door H. Krant op de markt in de Westerstraat. Cruciaal in de tekst is de toevoeging "niet vervangen", wat aanduidt dat de vergunninghouder zelf fysiek aanwezig moet zijn; de assistent mag de honneurs niet alleen waarnemen. De namen Rins-Polak en Krant duiden op een Joodse achtergrond, wat in de context van juni 1941 zeer relevant is voor de interpretatie van dit soort administratieve documenten.

Officiële ambtelijke brief (waarschijnlijk van de Gemeente Amsterdam, afdeling Marktwezen).

* **Inhoud:** Het document is een formele vergunning. Mevrouw H. Rins-Polak krijgt toestemming om op haar vaste marktplaats aan de Westerstraat hulp te krijgen van een assistent, de heer of mevrouw H. Krant (geboren in 1917). * **Bureaucratische precisie:** Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen "bijstaan" en "vervangen". De vergunninghouder moet dus zelf aanwezig blijven; de assistent mag de kraam niet zelfstandig runnen. De clausule "tot wederopzegging" benadrukt het tijdelijke en herroepbare karakter van de toestemming. * **Typografie:** De tekst is opgesteld met een schrijfmachine. De vettere/donkerdere tekst bij de specifieke gegevens (zoals de datum "31 Mei jl.", de locatie "Westerstraat" en de naam "H. Krant") wijst erop dat dit een invulformulier was waarbij de casus-specifieke informatie later is toegevoegd. * **Namen en Locatie:** De achternamen Polak en Krant zijn historisch gezien veelvoorkomende Joodse namen in Amsterdam. De Gelderschekade ligt aan de rand van de oude Joodse buurt (de Lastage).

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Administratieve lijst/bijlage bij een ambtelijke brief.

Het document is een overzicht van de administratieve afhandeling van marktzaken tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De lijst bevat namen van grossiers die actief waren op de Amsterdamse markten (vermoedelijk de Centrale Markthallen). Kenmerkend zijn de volgende aspecten: 1. **Joodse ondernemers:** De namen op de lijst (zoals Meentz, Blik, Walg, Krant, Cosman, Moffie, Schelvis, Posener) wijzen erop dat dit nagenoeg allemaal Joodse ondernemers zijn. 2. **Treuhänder:** Dit is de meest kritieke kolom. Een *Treuhänder* was een door de Duitse bezetter aangestelde beheerder die de leiding van Joodse bedrijven overnam in het kader van de "arisering". Het doel was om Joodse eigenaren uit hun bedrijf te zetten en de bezittingen uiteindelijk te onteigenen of te liquideren. 3. **Huurcontracten:** De meeste contracten lopen af op 31-12-1942, wat aangeeft dat de gemeente Amsterdam op dat moment de administratie van deze "onder beheer gestelde" zaken nauwgezet bijhield.

Getypte doorslag van een officiële verklaring (aangeduid met "( copie )").

Dit document is een zakelijke verklaring uit de Tweede Wereldoorlog waarin de historische handelsrelatie tussen de firma H. van Erkel en twee andere bedrijven wordt bevestigd voor de vooroorlogse jaren 1938-1939. De kern van het document ligt in de tweede alinea, waar de Gebroeders Beugel verklaren op te treden als **"Verwalter"** van de firma H. Krant & Zoon. De term "Verwalter" (Duits voor beheerder of bewindvoerder) werd tijdens de bezetting specifiek gebruikt voor door de nazi-autoriteiten aangestelde beheerders die de leiding overnamen van Joodse bedrijven (arizering). De naam "Krant" is een veelvoorkomende Joodse familienaam in de Amsterdamse fruithandel van die tijd. Het doel van deze verklaring was waarschijnlijk administratief van aard, mogelijk om aan de bezettingsautoriteiten of een verzekeringsinstelling aan te tonen dat Van Erkel een legitieme, langdurige klant was, wellicht in het kader van prijsbeheersing, distributiebescheiden of de afwikkeling van vorderingen onder het nieuwe beheer.

Zakelijke brief.

In deze brief verzoekt de firma S. Groen en Zoon uit Purmerend om informatie over de status van de Amsterdamse firma H.M. Krant & Zn. De kern van de brief is de vraag wie de *Verwalter* (beheerder) of *Treuhänder* (bewindvoerder) is van dit Joodse bedrijf. De afzender wil namelijk de handelsrelatie voortzetten om aanspraak te kunnen blijven maken op de toewijzing van schaarse goederen, zoals citroenen. Het taalgebruik is zakelijk en formeel. De terminologie (*Verwalter*, *Treuhänder*) is specifiek voor de periode van de Duitse bezetting, waarin Joodse ondernemingen systematisch werden onteigend en onder toezicht van een door de bezetter aangestelde beheerder werden geplaatst. De aantekening onderaan de brief ("Heeft geen bewalter") suggereert dat de betreffende firma op dat moment mogelijk al geliquideerd was of dat de administratie van de bezetter de zaak nog niet officieel had overgedragen aan een beheerder.

Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> . Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 11 Juni jl. onder no. 59/3 L.M. 1941 om advies ontvangen stuk, heb ik de eer U het navolgende te berichten. De grossier J. Krant, wonende Eemsstraat 9, alhier, die in de hal op de Centrale Markt twee plaatsen bezet en voornamelijk handelt in fruit, heeft op 10 Januari jl. den zolder no. H 12a i...

Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, **<u>A l h i e r .</u>** Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 11 Juni jl. onder no. 59/3 L.M.1941 om advies ontvangen stuk, heb ik de eer U het navolgende te berichten. De grossier J. Krant, wonende Eemsstraat 9, alhier, die in de hal op de Centrale Markt twee plaatsen bezet en voornamelijk handelt in fruit, heeft op 10 Januari jl. den ...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] *M. Müller* [Getypt rechtsboven:] D/HG. [Handgeschreven middenboven:] *Verzonden 28/5* den Heer J. Krant, Eemsstraat 9, Amsterdam-Zuid. Wijk 22A. 27 Mei 1941. 66/11/2 M. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 10 dezer bericht ik U, dat aan het daarin vervatte verzoek <u>niet</u> kan worden voldaan. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE VD/HG. 66/21/2 M. Kantoren Hal Centrale Markt. 23 September 1941. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief met handgeschreven correcties en handtekening. * **Datum:** 14 juni 1941. * **Locatie:** Amsterdam. * **Afzender:** De Bedrijfschef waarnemend (wnd.) van de Centrale Markt (waarschijnlijk H. Heemskerk). * **Geadresseerde:** De Heer Directeur (van de Centrale Markt Amsterdam). * **Onderwerp:** Kwestie betreffende het huurcontract van f...