Administratieve lijst/bijlage bij een ambtelijke brief.
Origineel
Administratieve lijst/bijlage bij een ambtelijke brief. 30 mei 1942. Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). Wethouder voor de Levensmiddelen. Behoort bij brief No.37/52/1 M. d.d. 30 Mei 1942 aan den Heer Wethouder voor de levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.
| Naam grossier | Gehuurd object | Afloop contract | Huurprijs per jaar | Treuhänder |
|---|---|---|---|---|
| Gebr. Meentz | B 11e | 31-12-42 | ƒ 500,- | J.J. Griffioen |
| L. Meentz | B 5 | 31-12-42 | " 800,- | id. |
| H. Meentz | plaats Hal 47 | 31-12-42 | " 500,- | id. |
| S. Blik | plaats Hal 29 | 31-12-42 | " 500,- | id. |
| A. van Velzen | B 6 | 31-12-42 | " 800,- | F.J. Beugel & Zn. |
| N. Walg | B 7 | 31-8-42 | " 1.300,- | id. |
| N. Walg & Zn. | plaats Hal 43 | 31-12-42 | " 500,- | id. |
| H. Krant & Zn. | 2 plaatsen Hal 41/42 | 31-12-42 | ƒ 1.000,- | id. |
| A. Cosman | plaats Hal 28 | 31-12-42 | " 500,- | id. |
| W. Cosman | plaats A.G. | 31-12-42 | " 300,- | id. |
| B. Moffie | H 12 | 31-12-42 | " 1.000,- | J.H. ter Punt |
| Gebr. Roodenburg | H 10 | 30-6-42 | " 1.000,- | id. |
| M. de Rooy | H 2 | 31-12-42 | " 750,- | id. |
| fa. S. Schelvis & Zn. | C 8 | 31-12-42 | " 1.300,- | id. |
| J. Posener | plaats Hal | 31-12-42 | " 500,- | id. |
| S. Hagenaar | plaats Hal 45 | 31-12-42 | " 500,- | Hermann Coenen |
Kenmerkend zijn de volgende aspecten:
1. Joodse ondernemers: De namen op de lijst (zoals Meentz, Blik, Walg, Krant, Cosman, Moffie, Schelvis, Posener) wijzen erop dat dit nagenoeg allemaal Joodse ondernemers zijn.
2. Treuhänder: Dit is de meest kritieke kolom. Een Treuhänder was een door de Duitse bezetter aangestelde beheerder die de leiding van Joodse bedrijven overnam in het kader van de "arisering". Het doel was om Joodse eigenaren uit hun bedrijf te zetten en de bezittingen uiteindelijk te onteigenen of te liquideren.
3. Huurcontracten: De meeste contracten lopen af op 31-12-1942, wat aangeeft dat de gemeente Amsterdam op dat moment de administratie van deze "onder beheer gestelde" zaken nauwgezet bijhield. Mei 1942 was een kantelpunt in de Jodenvervolging in Nederland. In deze maand werd de Jodenster verplicht gesteld en werden de voorbereidingen voor de grootschalige deportaties geïntensiveerd. Bedrijven van Joodse eigenaren waren toen al grotendeels onder toezicht van de Wirtschaftsprüfstelle geplaatst.
Dit specifieke document laat zien hoe de bureaucratie van de gemeente Amsterdam (het Marktwezen) meewerkte aan het in kaart brengen van de overgenomen Joodse handelsposities. De genoemde Treuhänders (zoals Griffioen, Beugel en Coenen) fungeerden als stromannen voor de bezetter om de winsten en goederenstromen van de markt te controleren ten gunste van de Duitse oorlogseconomie. Veel van de op deze lijst genoemde ondernemers en hun families zouden in de maanden na mei 1942 worden gedeporteerd. A. Cosman A. van Velzen B. Moffie F.J. Beugel H. Krant H. Meentz J. Posener J.H. ter Punt J.J. Griffioen L. Meentz M. de Rooy N. Walg S. Blik S. Hagenaar S. Schelvis W. Cosman Gemeente Amsterdam Marktwezen