← Terug
Archief 745
Inventaris 745-378
Pagina 166
Dossier 100
Jaar 1942

Administratieve lijst/bijlage bij een ambtelijke brief.

30 mei 1942. Van: Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). Aan: Wethouder voor de Levensmiddelen.

Samenvatting

Het document is een overzicht van de administratieve afhandeling van marktzaken tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De lijst bevat namen van grossiers die actief waren op de Amsterdamse markten (vermoedelijk de Centrale Markthallen). Kenmerkend zijn de volgende aspecten: 1. **Joodse ondernemers:** De namen op de lijst (zoals Meentz, Blik, Walg, Krant, Cosman, Moffie, Schelvis, Posener) wijzen erop dat dit nagenoeg allemaal Joodse ondernemers zijn. 2. **Treuhänder:** Dit is de meest kritieke kolom. Een *Treuhänder* was een door de Duitse bezetter aangestelde beheerder die de leiding van Joodse bedrijven overnam in het kader van de "arisering". Het doel was om Joodse eigenaren uit hun bedrijf te zetten en de bezittingen uiteindelijk te onteigenen of te liquideren. 3. **Huurcontracten:** De meeste contracten lopen af op 31-12-1942, wat aangeeft dat de gemeente Amsterdam op dat moment de administratie van deze "onder beheer gestelde" zaken nauwgezet bijhield.

Historische Context

Mei 1942 was een kantelpunt in de Jodenvervolging in Nederland. In deze maand werd de Jodenster verplicht gesteld en werden de voorbereidingen voor de grootschalige deportaties geïntensiveerd. Bedrijven van Joodse eigenaren waren toen al grotendeels onder toezicht van de *Wirtschaftsprüfstelle* geplaatst. Dit specifieke document laat zien hoe de bureaucratie van de gemeente Amsterdam (het Marktwezen) meewerkte aan het in kaart brengen van de overgenomen Joodse handelsposities. De genoemde *Treuhänders* (zoals Griffioen, Beugel en Coenen) fungeerden als stromannen voor de bezetter om de winsten en goederenstromen van de markt te controleren ten gunste van de Duitse oorlogseconomie. Veel van de op deze lijst genoemde ondernemers en hun families zouden in de maanden na mei 1942 worden gedeporteerd.

Genoemde Personen

A. Cosman A. van Velzen B. Moffie F.J. Beugel H. Krant H. Meentz J. Posener J.H. ter Punt J.J. Griffioen L. Meentz M. de Rooy N. Walg S. Blik S. Hagenaar S. Schelvis W. Cosman

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Gemeente Amsterdam Marktwezen

Transcriptie

Behoort bij brief No.37/52/1 M. d.d. 30 Mei 1942 aan den Heer Wethouder voor de levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen. | Naam grossier | Gehuurd object | Afloop contract | Huurprijs per jaar | Treuhänder | | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | | Gebr. Meentz | B 11e | 31-12-42 | ƒ 500,- | J.J. Griffioen | | L. Meentz | B 5 | 31-12-42 | " 800,- | id. | | H. Meentz | plaats Hal 47 | 31-12-42 | " 500,- | id. | | S. Blik | plaats Hal 29 | 31-12-42 | " 500,- | id. | | A. van Velzen | B 6 | 31-12-42 | " 800,- | F.J. Beugel & Zn. | | N. Walg | B 7 | 31-8-42 | " 1.300,- | id. | | N. Walg & Zn. | plaats Hal 43 | 31-12-42 | " 500,- | id. | | H. Krant & Zn. | 2 plaatsen Hal 41/42 | 31-12-42 | ƒ 1.000,- | id. | | A. Cosman | plaats Hal 28 | 31-12-42 | " 500,- | id. | | W. Cosman | plaats A.G. | 31-12-42 | " 300,- | id. | | B. Moffie | H 12 | 31-12-42 | " 1.000,- | J.H. ter Punt | | Gebr. Roodenburg | H 10 | 30-6-42 | " 1.000,- | id. | | M. de Rooy | H 2 | 31-12-42 | " 750,- | id. | | fa. S. Schelvis & Zn. | C 8 | 31-12-42 | " 1.300,- | id. | | J. Posener | plaats Hal | 31-12-42 | " 500,- | id. | | S. Hagenaar | plaats Hal 45 | 31-12-42 | " 500,- | Hermann Coenen |