S. Schelvis

Formele brief/aanmaning.

Deze brief is een zakelijke aanmaning betreffende een belastingschuld. De toon is bureaucratisch en vermanend. De directeur wijst de ontvanger op de mogelijkheid om vooruit te betalen voor het recht om marktkramen te plaatsen, maar constateert dat het gestorte bedrag in dit geval ontoereikend was. De afsluitende zin ("...en er voor zorg te dragen, dat een dergelijk feit zich niet herhaalt") geeft aan dat de instantie strikt toeziet op de naleving van de financiële verplichtingen van marktkooplieden. De spelling volgt de vooroorlogse normen (bijv. "den openbaren weg", "zooals", "October").

Getypte brief (doorslag/kopie).

De brief is een formele aanmaning betreffende een belastingschuld voor het plaatsen van marktkramen op de openbare weg. De toon is zakelijk en berispend. De directeur stelt vast dat de heer Schelvis de mogelijkheid heeft om vooraf een bedrag te storten om de belasting te voldoen, maar dat het gestorte bedrag in dit geval ontoereikend was. Hierdoor is een schuld ontstaan die "onverwijld" (onmiddellijk) moet worden voldaan. De brief sluit af met een waarschuwing om herhaling te voorkomen. De codes "vP/HG." duiden waarschijnlijk op de initialen van de behandelend ambtenaar en de typist(e).

Document

De brief is een formele en dringende oproep aan de heer D. Ton om zich te melden bij de directeur. De reden voor dit gesprek is de betaling van het "kramengeld". Kramengeld was de vergoeding die marktkooplieden verschuldigd waren aan de gemeente voor het huren van een standplaats op de openbare markt. Het feit dat er bovenaan de brief vier andere namen en adressen staan (S. Schelvis, L.M. Geerling, J. Brand en F. Wayeret), wijst erop dat dit een standaardbrief was die naar meerdere personen met een betalingsachterstand werd gestuurd. De handgeschreven notitie "verzonden 26/1" bevestigt dat de brief de dag na de type-datum is gepost. De schrijfstijl ("te mynen kantore") is kenmerkend voor de ambtelijke taal van voor de oorlog.

Getypte brief/oproeping op briefpapier.

Deze brief is een zakelijke en dringende oproep van een directeur aan een marktkoopman (de heer D. Ton) om op het kantoor te verschijnen. De aanleiding is een probleem met de betaling van het "kramengeld" (staangeld voor een marktkraam). De toon is formeel en gebiedend ("verzoek ik U... te komen"). Het document bevat een lijst met vier andere namen en adressen linksboven, wat aangeeft dat deze personen een gelijkaardige brief hebben ontvangen. De adressen (Waterlooplein, Albert Cuypstraat, 1e Van der Helststraat) zijn bekende locaties van Amsterdamse markten, wat de veronderstelling bevestigt dat het hier om marktkooplieden gaat. De spelling is conform de toenmalige standaard (bijv. "mynen", "Wyk").

Officiële brief/betalingsherinnering.

* **Inhoud:** De brief is een sommatie tot betaling van achterstallig standplaatsgeld en kramengeld. De ontvanger krijgt vier dagen de tijd (tot 19 juni) om de schuld te voldoen aan het kantoor aan de Jan van Galenstraat 14 (het hoofdkantoor van het Amsterdamse Marktwezen). * **Sancties:** Bij niet-betaling dreigt de directeur met het intrekken van de vergunning via het college van Burgemeester en Wethouders. Dit zou betekenen dat de kramen van de heer Schelvis niet meer op de markt mogen staan, wat direct gevolgen heeft voor zijn huurders en zijn eigen inkomsten. * **Toon:** De toon is zakelijk, dwingend en juridisch van aard, kenmerkend voor overheidscorrespondentie uit die periode.

Officiële brief/aanmaning.

* **Inhoud:** De brief is een dwingende sommatie tot betaling van achterstallig standplaatsgeld en kramengeld. De ontvanger, de heer S. Schelvis, krijgt een zeer korte termijn (vier dagen na dagtekening) om zijn schuld te voldoen bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat. * **Sancties:** Bij niet-tijdige betaling dreigt de directeur met het intrekken van de vergunning voor het plaatsen van kramen. Dit zou betekenen dat zijn kramen niet meer op de markt worden toegelaten, wat ook directe gevolgen heeft voor de mensen die kramen van hem huren. * **Toon:** De toon is ambtelijk, formeel en resoluut. Het gebruik van de derde persoon ("zal aan Burgemeester en Wethouders worden voorgesteld") onderstreept het officiële karakter en de ernst van de situatie.

Administratieve indexkaart of dossieromslag.

Dit document is een administratieve registratiekaart betreffende een persoon genaamd **S. Schelvis**. De kaart lijkt een dossier bij te houden over een openstaande betaling of een lopende zaak bij een overheidsinstantie (mogelijk de gemeente of een sociale dienst). * **Tijdlijn:** * **7 februari 1939:** De betrokkene is bij de directeur geweest. Er wordt verwezen naar een brief met kenmerk 85/n/1. * **9 maart 1939:** Een inspecteur geeft de instructie de zaak te "behandelen". * **14 maart 1939:** De afgesproken datum waarop Schelvis zou betalen. * **15 maart 1939:** Een aantekening door 'de Haan', vermoedelijk ter controle of de betaling is voldaan. De afkorting **(Fr. Z.)** achter de naam zou kunnen staan voor een specifieke afdeling of categorie (bijv. "Friesche Zaken" of een specifieke strafzaak-code), maar dit is zonder nadere context niet met zekerheid te zeggen.

Document

* **Administratieve structuur:** Het document gebruikt codes (zoals B, H, CT, JX) om handelaren te identificeren. Er is een duidelijk onderscheid tussen markten waarvoor men een vaste vergunning heeft en markten waar men als "meeloper" of tijdelijke kracht ("zonder vergunning") staat. * **Geografie:** Alle genoemde straten en markten bevinden zich in Amsterdam. De spreiding van woonadressen (van de Spaarndammerstraat tot de Vrolikstraat) laat zien dat marktkooplieden uit de hele stad kwamen. * **Specialisatie:** Sommige handelaren zoals Gebr. W. van Rossum hebben vergunningen voor bijna alle grote markten in de stad, wat duidt op een grote onderneming. Anderen zijn zeer lokaal gericht. ---

Dienstbrief of administratieve doorslag (waarschuwing).

Dit document is een formele waarschuwing aan een marktkraamhouder voor een betalingsachterstand. De term "kramengeld" verwijst naar de staangeldvergoeding die marktkooplieden aan de gemeente moesten betalen voor hun plek op de markt. Het document bevat de naam en het adres van de betrokkene (S. Schelvis op het Waterlooplein) en stelt een deadline voor betaling op vrijdag 1 september [1939]. De opmaak is die van een zakelijk doorslagje, bedoeld voor het archief. De handgeschreven toevoeging "Extra" bovenaan suggereert dat dit een afwijkende of aanvullende procedure betrof.

Document

Het document functioneert als een controlelijst voor achterstallige betalingen. De structuur is helder: * **Namen en Bedragen:** De lijst bevat namen van marktkooplieden met hun huidige schuld en tussen haakjes het bedrag van de vorige afrekening. Bij bijna alle personen is de schuld opgelopen ten opzichte van de vorige periode. * **Rode markeringen:** De rode onderstrepingen bij Wagener, Mand en Schelvis duiden op prioritaire gevallen of personen waarmee reeds contact is geweest. * **Administratieve verwerking:** De term "Insp!" (Inspecteur) met de datumstempel van 5 november toont de ambtelijke verwerkingssnelheid (drie dagen na opmaak). De handgeschreven notitie over S. Schelvis wijst op een concrete afspraak over de betaling. De instructie "Opbergen" onderaan geeft aan dat de administratieve handeling voor dat moment was afgerond.

Administratieve financiële lijst (overzicht van openstaande schulden).

Het document is een overzicht van achterstallige betalingen betreffende een "kranenrekening". Dit duidt op havengelden of kosten voor het gebruik van kranen, waarschijnlijk in een Nederlandse haven (zoals Amsterdam of Rotterdam). Er zijn twee kolommen met bedragen: de linker kolom toont de actuele schuld per 23 november 1940 (grotendeels onderstreept met rood potlood, wat duidt op controle), en de rechter kolom toont het bedrag van de "vorige afrekening". De bedragen zijn in guldens (f). De aantekening "opbergen" en de datumstempel van 26 november 1940 geven aan dat dit document na verwerking is gearchiveerd. De namen (zoals Schelvis, Jansen en Lubbelee) zijn typisch Nederlands.

Administratieve notitie / incassolijst.

Het document is een overzicht van achterstallige betalingen voor zorg in een kraaminrichting. Opvallend is de harde toon onderaan het document. De ambtenaar (De Haer) adviseert de directeur om de heer J. Brand persoonlijk te ontbieden. Omdat eerdere betalingsregelingen zijn geschonden, wordt gedreigd met het intrekken van een vergunning via het college van Burgemeester en Wethouders (B&W). Dit wijst erop dat de heer Brand waarschijnlijk een ondernemer was die afhankelijk was van een gemeentelijke vergunning (bijvoorbeeld voor een marktkraam of winkel), en dat de gemeente deze machtspositie gebruikte om private schulden (ziekenhuiskosten) te innen. De namen op de lijst (Abram, Mayence, Gleysman, Schelvis) duiden op een aanzienlijk aantal Joodse inwoners onder de schuldenaars. Dit is relevant gezien de datum van het document.

Document

Het document is een zakelijke kennisgeving, waarschijnlijk opgesteld door een administratieve dienst van de gemeente Amsterdam. De lay-out is typisch voor vooroorlogse bureaucratie: sober en functioneel. * **Administratieve kenmerken:** De codes "85/2/2 M." en "Lett-: FZ" verwijzen naar dossiernummers of specifieke registers. De handgeschreven aantekening "Verzonden 10/1 - '40" diende als bewijs van verzending voor het archief. * **Inhoud:** Het betreft een "waarschuwing betaling kramengeld". Kramengeld was de vergoeding die marktkooplieden moesten betalen voor het huren van een standplaats op de markt. * **Tijdslijn:** De brief is gedateerd op woensdag 10 januari 1940. De deadline of de marktdag waar de betaling betrekking op heeft, wordt onderaan genoemd: "Vrijdag 12 Januari a.s." (aanstaande). ---

Dienstmededeling/Waarschuwing (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** Het document fungeert als een formele aanzegging of waarschuwing aan een marktkoopman, de heer S. Schelvis, wegens een achterstand in de betaling van het zogenaamde 'kramengeld'. Dit was de belasting of huur die betaald moest worden voor het recht om een kraam op een openbare marktplaats te bezetten. * **Handgeschreven toevoegingen:** De naam "Mevr. M. Müller" bovenaan is waarschijnlijk een latere toevoeging, mogelijk van een archivaris of een ambtenaar die het dossier beheerde. De aantekening "extra" bij de letters "HG" (mogelijk een afkorting voor een gemeentelijke afdeling) duidt op een speciale status van deze waarschuwing of een afwijkende verzendwijze. * **Tijdsbepaling:** Er wordt expliciet verwezen naar "12 Januari a.s." (aanstaande), met de toevoeging "Vrijdag". Dit suggereert een uiterste betaaldatum of een moment waarop een controleur langs zou komen. * **Locatie:** Het adres Waterlooplein 56 bevindt zich in het hart van de toenmalige Amsterdamse Jodenbuurt. Het Waterlooplein was (en is) een van de meest prominente marktlocaties van de stad.

Administratieve kennisgeving / Aanmaning.

Het betreft een officiële waarschuwing (destijds gespeld als "Waaeschuwing") aan een marktkoopman voor het niet tijdig betalen van het "kramengeld". Kramengeld was de verschuldigde vergoeding voor het huren van een standplaats op de openbare markt. De brief is geadresseerd aan het Waterlooplein, een locatie die historisch onlosmakelijk verbonden is met de Amsterdamse marktcultuur. De handgeschreven notities bovenin zijn administratieve aanwijzingen voor het dossier, waarbij de verzenddatum (25 januari) één dag na de datum van de brief zelf ligt. De datum onderaan ("27 Januari a.s.") diende waarschijnlijk als uiterste termijn voor de betaling.

Getypte officiële kennisgeving / aanmaning.

Het document is een formele waarschuwing gericht aan de heer S. Schelvis voor de betaling van "kramengeld". Kramengeld was de belasting of vergoeding die marktkooplui moesten betalen voor het gebruik van een staanplaats op de openbare markt. Gezien het adres (Waterlooplein 56) en de aard van de betaling, gaat het hier om een koopman op de Waterloopleinmarkt in Amsterdam. Uit de handgeschreven kanttekening blijkt dat de geadresseerde de schuld vijf dagen later, op 26 februari 1940, per giro heeft voldaan. De aanduiding "a.s." (aanstaande) bij de datum van 24 februari suggereert dat dit de uiterste betaaldatum was voordat er verdere stappen zouden worden ondernomen.

Administratieve lijst/register (waarschijnlijk uit de Tweede Wereldoorlog).

* **Structuur:** Een tabeloverzicht waarbij de rijen individuen vertegenwoordigen en de kolommen diverse statuskenmerken of verblijfplaatsen lijken te zijn. * **Kolomkoppen:** Veel koppen zijn afgekort. "W.str" staat waarschijnlijk voor Westerbork, "A. Camp" mogelijk voor Auschwitz of een ander 'Arbeitslager'. "W.pl." zou woonplaats kunnen betekenen. * **Markeringen:** De schuine streepjes (/) geven aan op wie een bepaalde kolom van toepassing is. * **Codering:** De kolom "Nom." (Nummer) bevat een doorlopende nummering (136-166), met uitzondering van personen die een "A" codering hebben (waarschijnlijk een andere categorie of transport). * **Annotaties:** De "X"-nummers in blauw en de omcirkelde rode getallen (16 t/m 20) zijn later toegevoegd, mogelijk voor kruisverwijzingen naar andere registers of dossiers.

Administratieve archiefnotitie of verzendstrookje.

Dit document is een typisch voorbeeld van een administratieve handeling binnen een archief of bureaucratische instelling uit de vroege naoorlogse periode. * **Rode inkt:** De rode tekst lijkt een registratie van verzonden stukken. De code "85/20/1" fungeert waarschijnlijk als dossier- of referentienummer gekoppeld aan S. Abram. De regel eronder suggereert dat er twee (stukken) naar S. Schelvis zijn gegaan. * **Blauw/groene inkt:** De tekst "Schrijven op" fungeert waarschijnlijk als een werkinstructie voor een klerk, om deze mutaties over te nemen op een stamkaart of in een register. * **Zwarte inkt:** De datum 18 maart 1948 is met een zwierige haal onderstreept, wat duidt op de datum van verwerking of aftekening door een verantwoordelijk ambtenaar.

Administratieve kaart/briefing.

* **Datering:** Het document is gedateerd op 23 juli 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. * **Identificatie:** De geadresseerde is de heer S. Schelvis, woonachtig aan het Waterlooplein 56 in Amsterdam. Gezien de locatie en de periode betreft dit zeer waarschijnlijk Salomon Schelvis (geboren 1904), die in de Joodse buurt van Amsterdam woonde. * **Administratieve context:** De code "85/42/4 M" duidt op een dossier- of archiefnummer. De aanduiding "Wyk 2" verwijst naar de Amsterdamse wijkindeling die destijds door sociale of administratieve instanties werd gebruikt. * **Financiële aantekening:** De groene potloodnotitie "26/7 ll f 7,50" suggereert een betaling of uitkering van 7,50 gulden op 26 juli. "ll" kan staan voor "laatstleden", maar in deze context met een datum in de toekomst ten opzichte van de hoofddatum (23 juli) en de getypte herhaling "26 Juli a.s." (aanstaande), lijkt het te wijzen op een geplande actie of deadline. * **Handtekening:** De naam "Ch. Müller" rechtsboven is waarschijnlijk die van de behandelend ambtenaar of controleur.

Administratieve brief of oproep.

Dit document is een formele kennisgeving of oproep gedateerd op 23 juli 1940, kort na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De brief is gericht aan de heer S. Schelvis, woonachtig aan het Waterlooplein 56 in Amsterdam. De handgeschreven notitie "Verzonden 23/7" bevestigt de datum van verzending. Onderaan staat de datum "26 Juli a.s." (aanstaande), wat waarschijnlijk wijst op een deadline of een afspraak waar de geadresseerde zich voor moest melden. De naam "G. Müller" bovenaan duidt mogelijk op de behandelend ambtenaar of een Duitse instantie. De sobere opmaak en het referentienummer suggereren een bureaucratische achtergrond.

Officieel schrijven of administratief afschrift (waarschijnlijk een doorslag).

Dit document is een kort, zakelijk schrijven of een uittreksel uit een register. Het bevat minimale tekst, wat suggereert dat het een notificatie is voor een afspraak, een oproep of een administratieve verwerking. * **Referentienummer:** "85/42/4 M" linksboven wijst op een dossier- of archiefnummer. * **Geadresseerde:** Salomon Schelvis woonde op dit adres (Waterlooplein 56) in Amsterdam. Het Waterlooplein lag in het hart van de toenmalige Joodse buurt. * **Handgeschreven annotatie:** De tekst bovenaan lijkt "Extr." te zijn, een veelgebruikte afkorting voor 'Extract' (uittreksel). * **Data:** De brief is gedateerd op 23 juli 1940. Rechtsonder staat "26 Juli a.s." (aanstaande), wat duidt op een deadline of een tijdstip van een actie drie dagen na de dagtekening. * **G.:** De letter 'G.' rechtsboven kan staan voor 'Geheim' of een specifieke administratieve afdeling.

Administratieve notitie of registerblad (mogelijk van een gemeentelijke dienst of marktwezen).

Het document is een administratief overzicht van openstaande schulden van diverse personen in Amsterdam in de zomer van 1940. De focus ligt op het "wekelijks verbruik" en de verhouding tot de gedane betalingen. De tekst onderaan suggereert dat deze informatie cruciaal was voor het verlenen of verlengen van een **vergunning**. Gezien de adressen (Waterlooplein, Lindengracht) en de namen, zou dit kunnen gaan over marktvergunningen voor kooplieden. Er wordt nauwlettend in de gaten gehouden of de schulden niet te hoog oplopen in verhouding tot de wekelijkse afdracht. De rode nummers in de kantlijn (zoals 85/42/1) zijn referentienummers naar specifieke dossiers of boekhoudkundige posten.

Financieel administratief overzicht (schuldenlijst).

Het document is een interne administratieve lijst van de overheid (vermoedelijk de Dienst Marktwezen van een grote gemeente zoals Amsterdam) die openstaande posten van marktkooplieden bijhoudt. * **Financiële gegevens:** De bedragen zijn in guldens (f). Er wordt een vergelijking gemaakt tussen de huidige schuld en een 'vorige afrekening'. De rode onderstrepingen en verticale potloodstrepen duiden op een actieve controle of afvinking door een administrateur. * **Procesgang:** Aanvankelijk geeft ambtenaar 'de Boer' op 11 februari het bevel tot 'Opbergen', wat impliceert dat de zaak administratief was afgehandeld of tijdelijk geparkeerd. Echter, op 18 februari 1941 verandert de status naar '† oproepen (spoed)'. Dit duidt op een escalatie: de personen op de lijst moeten zich dringend melden. * **Namen:** De namen 'M. Schelvis' en 'S. Schelvis' vallen op. Dit zijn typisch Joods-Amsterdamse namen uit de textiel- en markthandel.

Administratieve lijst van openstaande posten of schulden.

* **Inhoud:** Het document is een financiële overzichtslijst van marktkooplieden die huur verschuldigd waren voor hun kramen. De eerste kolom (groen onderstreept) toont de initiële schuld; de tweede kolom toont het bedrag na een "vrije afrekening" (mogelijk een minnelijke schikking of gedeeltelijke kwijtschelding). * **Annotaties:** De rode **X** bij J. Brand en de bijbehorende rode notitie onderaan wijzen op een specifieke casus die door een inspecteur moest worden afgehandeld. Bij L. Pikkers is sprake van een "tegoed", wat betekent dat deze persoon meer had betaald dan strikt noodzakelijk. * **Ambtelijke verwerking:** De opmerking "Opbergen" door de ambtenaar De Haan op 14 april 1941 markeert de afsluiting van dit administratieve proces voor het archief.

Officiële sommatie / betalingsherinnering.

Dit document is een formele laatste waarschuwing aan Salomon Schelvis betreffende een openstaand bedrag van 6,75 gulden voor marktgeld (het plaatsen van kramen) op 17 mei 1941. De toon is ambtelijk en dwingend: de ontvanger krijgt nog slechts vier dagen de tijd om de schuld te voldoen bij de kassier van de betreffende gemeentedienst. Indien de betaling uitblijft, dreigt de directeur met het intrekken van de marktvergunning, wat voor een marktkoopman het verlies van zijn bron van inkomsten zou betekenen.

Brief (formele aanmaning)

Dit document is een officiële betalingsherinnering of aanmaning gericht aan de heer S. Schelvis. De directeur van een gemeentelijke dienst (hoogstwaarschijnlijk Marktwezen) herinnert de heer Schelvis eraan dat hij nog een bedrag van 6,75 gulden verschuldigd is voor het plaatsen van kramen op de markt op 17 mei 1941. De toon van de brief is dwingend en bureaucratisch. De ontvanger krijgt een termijn van vier dagen om de schuld te vereffenen bij de kassier van de dienst. Mocht betaling uitblijven, dan dreigt de directeur met een voorstel aan het gemeentebestuur om de marktvergunning van de heer Schelvis in te trekken. Het intrekken van een vergunning zou voor een marktkoopman het verlies van zijn bron van inkomsten betekenen.

Administratieve notitie/interne correspondentie van de Gemeente Amsterdam (Dienst van het Marktwezen).

Dit document is een administratieve vastlegging van betalingsachterstanden van marktkraamhouders in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het betreft specifiek de huur van kramen ("kramengeld"). Opvallend is de escalatie van de maatregelen: 1. **S. Abram en S. Schelvis** hebben hun schuld inmiddels voldaan (respectievelijk f 4.02 en f 3.50). 2. **J. Brand** blijft problematisch met een grotere schuld (f 10.62, waarvan een deel later betaald). Er wordt expliciet vermeld dat tegen hem "strenge maatregelen" genomen moeten worden. 3. **Sanctie:** Het document bevat een standaardtekst (of concept-brief) waarin gedreigd wordt met het intrekken van de marktvergunning als de schuld niet direct wordt vereffend. De tekst "Opbergen" door Inspecteur de Boer op 31-7-41 suggereert dat de kwestie op dat moment was afgehandeld of dat de betalingstoezegging van Brand was geaccepteerd.

Oproepingsbrief/Aanmaning.

* **Inhoud:** De brief is een sommatie aan drie marktkooplieden om te verschijnen op het hoofdkantoor van de marktdienst in verband met achterstallig "kraamengeld" (stageld). * **Toon:** De toon is ambtelijk en dwingend. Er wordt direct gedreigd met de zwaarste administratieve sanctie: het intrekken van de marktvergunning als de geadresseerden niet verschijnen. * **Locatie:** De afspraak vindt plaats op het hoofdkantoor aan de Jan van Galenstraat 14, de plek waar in 1934 de Centrale Markthallen werden geopend. * **Opmerkelijke details:** De handgeschreven notitie "Verzonden, 25/7" bevestigt dat de brief op de dag van datering is uitgegaan. Het feit dat drie verschillende personen in één brief (of kopie daarvan) worden genoemd, duidt op een gezamenlijke administratieve afhandeling van wanbetalers.

Typoscript (doorslag/carbon kopie) met handgeschreven annotaties.

Dit document is een verzamel-doorslag van een standaard aanmaningsbrief. In plaats van voor iedere schuldenaar een aparte kopie te bewaren, zijn de specifieke namen, adressen en bedragen bovenaan de pagina getypt. De tekst is een formele sommatie voor het betalen van marktgeld (staangeld). De ontvangers hebben op 4 oktober 1941 kramen geplaatst maar de verschuldigde bedragen niet (volledig) voldaan. De toon is dwingend: indien er niet binnen vier dagen wordt betaald aan de incasseur, zal de directeur van de dienst het gemeentebestuur adviseren om de marktvergunning van de betrokkene in te trekken. Dit zou voor een marktkoopman het verlies van zijn of haar broodwinning betekenen. ---

Doorslag (carbonkopie) van een verzamel-aanmaning voor onbetaalde marktgeld-nota’s.

Dit document is een administratief afschrift van een standaard aanmaningsbrief die naar vier verschillende markthandelaren is gestuurd. De brief sommeert hen om binnen vier dagen achterstallig marktgeld te betalen voor kramen die op 4 oktober 1941 zijn geplaatst. Indien de betaling uitblijft, dreigt de directeur van de dienst de marktvergunning in te trekken. De handgeschreven aantekeningen in de linkerbovenhoek lijken latere administratieve verwerkingen te zijn, waarbij data (13/10 en 14/10) en bedragen zijn genoteerd, waarschijnlijk op het moment dat de betalingen alsnog binnenkwamen. De rode onderstreping bij S. Schelvis duidt mogelijk op een specifieke status van deze vordering.

Officiële betalingsherinnering/aanmaning.

Dit document betreft een gestandaardiseerde aanmaning voor openstaande marktgelden. De directeur van de betreffende gemeentelijke dienst maant een groep marktkooplieden aan om binnen vier dagen hun schulden van 1 november 1941 te voldoen. Het dreigement is aanzienlijk: het intrekken van de marktvergunning, wat een direct einde aan de beroepsuitoefening zou betekenen. De handgeschreven aantekeningen en doorhalingen zijn administratieve sporen. Ze duiden erop dat de lijst actief werd gebruikt om bij te houden wie inmiddels had betaald of wiens dossier was afgerond. De bedragen variëren van $f$ 1,31 tot $f$ 10,17. De adressen (zoals Joden Houttuinen, Waterlooplein en Albert Cuypstraat) zijn typerende locaties voor de Amsterdamse markthandel.

Administratief register of kasboek van marktkooplieden/vergunninghouders.

* **Structuur:** Het document is opgezet als een kwantitatief overzicht. Elke rij vertegenwoordigt een handelaar, en de kolommen rechts dienen om de handelstypes te turven. * **Inhoud:** De lijst toont een grote diversiteit aan kleinschalige handel rond de eeuwwisseling, met een sterke nadruk op tweedehands kleding ("2' hands kleeding"), wat met 24 vermeldingen de grootste categorie is. * **Sociaal-economisch:** De overvloed aan Joodse achternamen (zoals Polak, Waterman, Cohen, Casseres, Montezinos) suggereert dat dit register betrekking heeft op een Joodse buurt of markt, zeer waarschijnlijk de Amsterdamse Jodenbuurt (bijv. Waterlooplein of Uilenburg). * **Tijdsspanne:** Hoewel de data ver uit elkaar liggen, lijken de inschrijvingen in een vergelijkbaar handschrift te zijn gedaan, wat kan duiden op een overschrijving uit eerdere registers voor administratieve doeleinden of een langdurig lopend dossier per standplaats.

Getypte brief op briefpapier van de afzender.

In deze zakelijke correspondentie verzoekt J.H. ter Punt om de stopzetting van huurbetalingen ("ontheffing de verlenen van de betaling uit hoofde van huur verbindingen") per 1 juni 1942 voor een vijftal specifieke firma's. Ter Punt treedt hierbij op in zijn officiële functie van *Treuhänder* (bewindvoerder) en *Liquideur* (vereffenaar). De brief vermeldt de volgende bedrijven die onder zijn beheer vallen: 1. B. Moffie 2. J. Posener 3. N. de Rooy 4. Gebrs. Rodenburg 5. S. Schelvis & Zn. Ter Punt geeft aan dat hij voor deze functies is aangesteld door de *Wirtschaft Prüfstelle*. De brief is een vervolg op een schrijven van 27 april 1942.

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Document

* **Inhoud:** Het document is een overzicht van geïnde bedragen voor de huur van pakhuizen en hallen, evenals 'plaatsgeld' voor de maand mei. * **Structuur:** De lijst volgt een vast stramien: Naam van de huurder, de locatie (hal of pakhuisnummer), het bedrag in guldens (f), een 'v' (vermoedelijk voor 'voldaan') en de omschrijving van de betaling. * **Sleutelgegevens:** * **Centrale Slacht. Hal:** Verwijst naar de Centrale Slachthal. * **Fa. S. Schelvis Jr:** Huurt pakhuis C 17 voor f 100,34. * **Gebr. D. Roodenburg & B. Caffe:** Huren respectievelijk Hal 10 en 12 voor f 83,34. * **J. Posener:** Betaalt f 41,67 aan plaatsgeld voor een plek in Hal 31. * **Handschrift:** Een vlot, zakelijk cursief handschrift, typerend voor klerken uit die periode.

Zakelijke brief / correspondentie.

In deze brief reageert J.H. Ter Punt op een verzoek van het Amsterdamse Marktwezen (de instantie die de markten beheerde) tot betaling van openstaande huren en plaatsgelden. Ter Punt voert hierbij de titel van **"Treuhänder"** (beheerder of bewindvoerder). Hij geeft aan dat hij de beheerder is van de firma's/handelsnamen van: * **S. Schelvis & Zn.** * **Geb. [Gebroeders] Roosenburg** * **B. Koffie** * **J. Posener** * **J.A. de Rooij** De kernboodschap van de brief is een weigering of onvermogen tot betaling: Ter Punt stelt dat hij over "geen gelden" beschikt van deze ondernemingen, waardoor de verschuldigde markthuur en staanplaatsgelden niet voldaan kunnen worden. De rode streep onder "geen" in de tekst benadrukt de financiële leegte van de beheerde accounts.

Administratieve lijst/bijlage bij een ambtelijke brief.

Het document is een overzicht van de administratieve afhandeling van marktzaken tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De lijst bevat namen van grossiers die actief waren op de Amsterdamse markten (vermoedelijk de Centrale Markthallen). Kenmerkend zijn de volgende aspecten: 1. **Joodse ondernemers:** De namen op de lijst (zoals Meentz, Blik, Walg, Krant, Cosman, Moffie, Schelvis, Posener) wijzen erop dat dit nagenoeg allemaal Joodse ondernemers zijn. 2. **Treuhänder:** Dit is de meest kritieke kolom. Een *Treuhänder* was een door de Duitse bezetter aangestelde beheerder die de leiding van Joodse bedrijven overnam in het kader van de "arisering". Het doel was om Joodse eigenaren uit hun bedrijf te zetten en de bezittingen uiteindelijk te onteigenen of te liquideren. 3. **Huurcontracten:** De meeste contracten lopen af op 31-12-1942, wat aangeeft dat de gemeente Amsterdam op dat moment de administratie van deze "onder beheer gestelde" zaken nauwgezet bijhield.

Doorslag van een officiële aanmaning (Dienst Marktwezen Amsterdam).

* **Inhoud:** Het document is een verzamel-aanmaning voor achterstallige marktgeld-leges of kraamhuur. De "Directeur" (waarschijnlijk van de Dienst Marktwezen) dreigt met het intrekken van de marktvergunning als er niet binnen vier dagen betaald wordt. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven krabbels in de marge en het doorhalen van namen tonen de opvolging door de administratie. "4/7 bet." betekent dat de betaling op 4 juli is ontvangen. Het document fungeerde dus als een werklijst voor de boekhouding. * **Bedragen:** De bedragen zijn klein (tussen f 1,25 en f 8,02), wat benadrukt hoe strikt de inning van marktgelden werd gehandhaafd, zelfs voor minimale bedragen.

Doorslag van een getypte aanmaning/formele kennisgeving.

* **Inhoud:** Het document is een sommatie aan markthandelaren om achterstallige marktgelden (staangeld voor kramen) te betalen. Er wordt gedreigd met het intrekken van de marktvergunning door het Gemeentebestuur als de betaling niet binnen vier dagen geschiedt. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven noten in de kantlijn tonen aan dat dit document als controledocument werd gebruikt. Er is genoteerd wanneer en hoe er betaald is: S. Schelvis betaalde op 22 oktober via giro (meer dan het verschuldigde bedrag, mogelijk inclusief boete of eerdere achterstand), en M. Vos betaalde op 27 oktober contant aan de kas. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands met destijds gebruikelijke spelling ("den kassier", "terzake").

Getypte namenlijst (mogelijk een doorslag).

* **Inhoud:** Het document bevat 84 namen van personen, telkens vergezeld van hun geboortedatum. De data zijn genoteerd in dag-maand-jaar formaat, waarbij het jaar is afgekort met een apostrof (bijv. '98 voor 1898). * **Ordening:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, maar niet strikt binnen de letters (bijv. 'Aardewerk' komt voor 'Aldewereld', maar 'Appelboom' volgt daarna). Dit duidt op een administratieve lijst die mogelijk handmatig of per sectie is samengesteld. * **Bijzonderheden:** Aan het einde van de tweede kolom staan bij enkele namen kleine 'v'-tekens (Vischjager v, Vischschoonmaker v). Dit kunnen administratieve vinkjes zijn of een aanduiding voor een specifieke status (zoals 'vertrokken' of 'vrijgesteld').

Doorslag van een officiële brief/betalingsherinnering.

* **Inhoud:** De brief is een sommatie tot betaling van marktgeld voor het plaatsen van kramen op 17 oktober 1942. De bedragen zijn klein (f 2,48 en f 2,04). Er wordt gedreigd met het intrekken van de marktvergunning als er niet binnen vier dagen wordt betaald. * **Vorm:** Het betreft een doorslag op dun papier, wat gebruikelijk was voor de administratieve vastlegging van verzonden correspondentie. De eerste geadresseerde (Stroker Tieman) is met de typemachine of pen doorgehaald, wat suggereert dat deze vordering verviel of elders werd afgehandeld. * **Toon:** De toon is formeel, bureaucratisch en dwingend.

Doorslag van een ambtelijke aanmaning/betalingsherinnering.

* **Inhoud:** Het betreft een dwingende sommatie aan marktkooplieden om achterstallig staangeld (voor kramen op de markt op 21 november 1942) te voldoen. De sanctie op niet-betaling is zwaar: de directeur dreigt de marktvergunning door het gemeentebestuur te laten intrekken. * **Administratieve verwerking:** De namen van J. Schuitenvoerder en A.J. Roger zijn met een paarsblauwe streep doorgehaald. Dit duidt er in archiefcontext meestal op dat deze personen in de tussentijd hebben betaald of dat de vordering om een andere reden is komen te vervallen. * **Locaties:** De genoemde adressen (Rechtboomsloot, Waterlooplein, Lindengracht) zijn locaties van bekende Amsterdamsche markten of liggen in wijken waar veel marktkooplieden woonden.

Typoscript (doorslag) met handgeschreven kanttekeningen.

De tekst is een standaard aanmaningsbrief waarin marktkooplieden gesommeerd worden hun openstaande schulden (voor kraamhuur of staangeld van 21 november) binnen vier dagen te betalen. Indien zij dit niet doen, dreigt de directeur met het intrekken van de marktvergunning. Opvallend zijn de handgeschreven aantekeningen in de kantlijn, die dateren van eind november en begin december 1942. Deze tonen aan dat er betalingen zijn verricht (vaak hogere bedragen dan de schuld, mogelijk als voorschot of inclusief boetes/andere posten). De doorgehaalde namen (Schuitenvoerder en Roger) suggereren dat hun zaken reeds waren afgehandeld of dat de vordering om een andere reden was komen te vervallen.

Administratieve lijst van openstaande schulden.

Het document betreft een overzicht van kleine schulden van "krantenverhuurders". Dit waren personen die kranten en tijdschriften rondbrachten of verhuurden, een gebruikelijk beroep in die tijd. De bedragen variëren tussen de 4 en 16 gulden. De adressen (Recht Boomssloot, Lindengracht, Waterlooplein) situeren de betrokkenen in de Amsterdamse binnenstad en de Jordaan. Opvallend is dat de posten van Steijman, Schuitemaker en Raps zijn doorgehaald, wat waarschijnlijk betekent dat deze schulden voldaan waren op het moment van verwerking (rond 25 november).

Document

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van achterstallige betalingen van marktkooplieden voor hun kraamhuur. De bedragen variëren van f 2,27 tot f 17,19. * **Administratieve verwerking:** De rode strepen door de namen van Meijerink en Glasman duiden aan dat deze posten zijn afgehandeld, gecorrigeerd of dat de personen niet langer als debiteur werden aangemerkt. De omcirkelde term "waarschuwen" wijst op een opdracht aan een ambtenaar om aanmaningen te versturen naar de overige personen op de lijst. * **Status:** De paarse notitie "is voorgesteld" geeft aan dat er een formeel voorstel is gedaan over hoe met deze schulden om te gaan (bijv. invordering of kwijtschelding).

Getypte doorslag (carbonkopie) van een uitgaande brief met handgeschreven aantekeningen.

* **Administratieve procedure:** Dit document illustreert de strikte handhaving van gemeentelijke verordeningen tijdens de bezetting. De termijn voor betaling is kort (vier dagen), en de sanctie (intrekking van de marktvergunning) is zwaar, aangezien dit de broodwinning van de betrokkenen direct trof. * **Status van de vorderingen:** De namen "De Boer", "Fleijsman" en "Rogger" zijn doorgestreept, wat er doorgaans op wijst dat deze personen na verzending van de brief alsnog hebben betaald. De handgeschreven aantekeningen in de marge ("Giro") met data kort na 6 mei bevestigen dit proces van nabetalen. * **Verschillen in bedragen:** De bedragen variëren sterk, van f. 0,98 tot f. 9,89, wat waarschijnlijk afhankelijk was van de grootte van de kraam of de locatie op de markt.

Document

Het document bevat een lijst van marktkooplieden wier vergunningen worden voorgedragen voor intrekking. De expliciete reden hiervoor is de "deportatie" van de houders. * **Personen:** De namen A. Schaap en S. Schelvis, evenals de genoemde woonlocaties (Rapenburgerstraat, Waterlooplein), duiden op Joodse Amsterdammers. De familie Schelvis was een bekende familie van marktkooplieden in de Joodse buurt. * **Locaties:** De lijst onder de namen betreft de locaties waar deze kooplieden standplaatsen hadden (o.a. Amstelveld, Jodenbreestraat, Lindengracht, Ten Katestraat). * **Marginale notitie:** De opmerking bij S. Schelvis ("nog in onderzoek! bij moeder en broer") wijst erop dat de administratie op dat moment nog naging of de betrokkene daadwerkelijk weggevoerd was of mogelijk nog op een ander adres verbleef. * **Autorisatie:** De rode markering "Acc." (Akkoord) geeft aan dat de voorgestelde intrekking van de vergunningen door een bevoegde ambtenaar is goedgekeurd.

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en tekens.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, maar verdeeld over twee kolommen die parallel lopen. * **Codering:** De prefixen zoals 'E2/' en breukgetallen (bijv. 26/129) verwijzen naar administratieve dossiers of kaartnummers in een kaartsysteem. * **Symboliek:** * De **'x'** achter de data lijkt een standaard afvinkteken voor aanwezigheid of verwerking. * Het **omcirkelde kruis** (bijv. bij L. v.d. Berg) duidt vaak op een mutatie: afvoer, overlijden of transport. * De toevoeging **'(m) L'** (bijv. Aardewerk en Querido) duidt waarschijnlijk op een specifieke status of bestemming (mogelijk 'L' voor Lager/Kamp). * **Handgeschreven notities:** De aantekening "Ingel. 28/2-42" bij E. Rootveldt suggereert een specifieke gebeurtenis op die datum (bijv. 'ingeleverd' of 'ingelicht'). De naam "Zomper" bij H. Swart is een persoonsnaam of verwijzing die later is toegevoegd.

Document

Dit document is een administratief overzicht van inwoners, waarschijnlijk een index of een lijst voor de distributie van goederen of identiteitsbewijzen. De namen zijn gegroepeerd per sectienummer (S. 21 t/m 24) en lijken binnen die secties alfabetisch geordend op achternaam. Opvallend is de grote hoeveelheid namen die typisch zijn voor de Amsterdamse Joodse gemeenschap van die tijd (bijv. *de Valença, Vrachtdoender, Vischschoonmaker, Soep*). De adressen bevinden zich voornamelijk in de Jodenbuurt (o.a. Nw Uilenburgerstraat, Nw Prinsengracht) en de Transvaalbuurt (o.a. Tugelaweg, President Brandstraat), wat kenmerkend is voor de spreiding van de Joodse bevolking in Amsterdam voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. De verdiepingsaanduidingen (hs voor 'huis' of begane grond, en Romeinse cijfers voor etages) zijn cruciaal voor de precieze locatiebepaling in Amsterdamse huizenblokken.

# TRANSCRIPTIE S. Biet - Schelvis versche visch w 9 H. Th. Bos " " N 4 29 [doorgehaald woord: Taksateur?]

Eendrachtstr. 9 hs V 4.5.13 J 010723 J.Elsas Blasiusstr.122 IIIV 1.7.23 J 190822 S.v.Emrik Zwanenb.wal 34 hs V 19.8.22 J 010321 H.v.Engel Pythagorasstr.49 hsV 1.3.21 J 120123 S. Erwteman Duivelandstr.27 hs 12.1.23 J 67724 SW S.Frankenhuis Maritzstr.19 III V 9.12.00 * = geb.datum

                                              den Heer K.Schelvis,                  &...

| Achternaam | Voornaam | Geb. datum | Geb. plaats | Nat. | Adres | | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | | van Praag | Isaac | 27.5.00 | A'dam | Ned. | Transvaalstr. 110 III | | Premselaar | Jaques | 10.8.10 | " | " | Ch. de Wetstr. 26 III | | Ree | Isaac | 26.1.22 | " | " | Hofmeyerstr. 27 III | | Roodveldt | Philip | 18.5.18 | " | " | Afrikanerplein 7 II | | Rout | Louis | 20.12.19 | " | ...

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-