Archief 745
Inventaris 745-417
Pagina 404
Dossier 17
Jaar 1943
Stadsarchief

Getypte doorslag (carbonkopie) van een uitgaande brief met handgeschreven aantekeningen.

6 mei 1943. Van: De Directeur van een gemeentelijke dienst (vermoedelijk de Dienst der Marktwezen Amsterdam).

Origineel

Getypte doorslag (carbonkopie) van een uitgaande brief met handgeschreven aantekeningen. 6 mei 1943. De Directeur van een gemeentelijke dienst (vermoedelijk de Dienst der Marktwezen Amsterdam). [Bovenaan handgeschreven in potlood/blauw:]
Tussen 6/5 [onleesbaar monogram]
M/SV

[Linksboven getypt:]
85/18/1 MS.

[Rechtsboven getypt:]
6 Mei 1943.

Hiermede breng ik onder Uw aandacht, dat U op 1 Mei 1943 terzake van het plaatsen van kramen e.d. op de markten een bedrag van f. [leeg] aan mijn dienst verschuldigd was.
Ik geef U thans alsnog de gelegenheid dit bedrag binnen vier dagen na dato dezes te betalen bij den kassier van mijn dienst, bij gebreke waarvan ik het Gemeentebestuur zal voorstellen de U verleende vergunning in te trekken.

De Directeur,

Gezonden aan:

[Handgeschreven in de linker marge:]
13/5 Giro f 10.-
17/5 Giro f 50.-
11/5 Giro f 10.-

[Lijst onderaan, getypt met doorhalingen:]
~~J.C. de Boer & Zn, 1e Atjehstraat 116 f. 0,98~~
~~J. Fleijsman, Lindengracht 158 II f. 6,88~~
H. Roelofs, Lastageweg 5 f. 2,34
J.M. Stoker-Tieman & Zonen, Alb. Cuypstr. 222a f. 5,24
~~A.J. Rogger, Lindengracht 256 f. 9,89~~
S. Schelvis, Waterlooplein 56 f. 2,17 * Administratieve procedure: Dit document illustreert de strikte handhaving van gemeentelijke verordeningen tijdens de bezetting. De termijn voor betaling is kort (vier dagen), en de sanctie (intrekking van de marktvergunning) is zwaar, aangezien dit de broodwinning van de betrokkenen direct trof.
* Status van de vorderingen: De namen "De Boer", "Fleijsman" en "Rogger" zijn doorgestreept, wat er doorgaans op wijst dat deze personen na verzending van de brief alsnog hebben betaald. De handgeschreven aantekeningen in de marge ("Giro") met data kort na 6 mei bevestigen dit proces van nabetalen.
* Verschillen in bedragen: De bedragen variëren sterk, van f. 0,98 tot f. 9,89, wat waarschijnlijk afhankelijk was van de grootte van de kraam of de locatie op de markt. * Oorlogstijd: De datum mei 1943 is significant. Nederland was bezet door nazi-Duitsland. De markten in Amsterdam (zoals de Albert Cuypstraat en de Lindengracht) bleven essentieel voor de voedselvoorziening, maar stonden onder streng toezicht.
* Joodse marktkooplieden: Namen als "Fleijsman" en "Schelvis" (Waterlooplein) duiden mogelijk op Joodse kooplieden of families van Joodse origine. In mei 1943 was de deportatie van de Joodse bevolking van Amsterdam echter al in een zeer vergevorderd stadium. Het Waterlooplein, van oudsher een Joodse markt, was door de bezetter al eerder 'gezuiverd'. Het feit dat deze namen nog op een lijst voorkomen voor achterstallige betalingen, kan wijzen op een administratieve nasleep of op kooplieden die (vooralsnog) mochten blijven werken door specifieke uitzonderingen of omdat ze niet-Joods waren ondanks een dergelijke achternaam.
* Topografie: De genoemde adressen (Atjehstraat, Lindengracht, Lastageweg, Albert Cuypstraat) bestrijken verschillende wijken van Amsterdam, wat aantoont dat de Dienst der Marktwezen centraal de administratie voerde voor alle stadsmarkten. A.J. Rogger H. Roelofs J. Fleijsman J.C. de Boer J.M. Stoker S. Schelvis Marktwezen

Samenvatting

  • Administratieve procedure: Dit document illustreert de strikte handhaving van gemeentelijke verordeningen tijdens de bezetting. De termijn voor betaling is kort (vier dagen), en de sanctie (intrekking van de marktvergunning) is zwaar, aangezien dit de broodwinning van de betrokkenen direct trof.
  • Status van de vorderingen: De namen "De Boer", "Fleijsman" en "Rogger" zijn doorgestreept, wat er doorgaans op wijst dat deze personen na verzending van de brief alsnog hebben betaald. De handgeschreven aantekeningen in de marge ("Giro") met data kort na 6 mei bevestigen dit proces van nabetalen.
  • Verschillen in bedragen: De bedragen variëren sterk, van f. 0,98 tot f. 9,89, wat waarschijnlijk afhankelijk was van de grootte van de kraam of de locatie op de markt.

Historische Context

  • Oorlogstijd: De datum mei 1943 is significant. Nederland was bezet door nazi-Duitsland. De markten in Amsterdam (zoals de Albert Cuypstraat en de Lindengracht) bleven essentieel voor de voedselvoorziening, maar stonden onder streng toezicht.
  • Joodse marktkooplieden: Namen als "Fleijsman" en "Schelvis" (Waterlooplein) duiden mogelijk op Joodse kooplieden of families van Joodse origine. In mei 1943 was de deportatie van de Joodse bevolking van Amsterdam echter al in een zeer vergevorderd stadium. Het Waterlooplein, van oudsher een Joodse markt, was door de bezetter al eerder 'gezuiverd'. Het feit dat deze namen nog op een lijst voorkomen voor achterstallige betalingen, kan wijzen op een administratieve nasleep of op kooplieden die (vooralsnog) mochten blijven werken door specifieke uitzonderingen of omdat ze niet-Joods waren ondanks een dergelijke achternaam.
  • Topografie: De genoemde adressen (Atjehstraat, Lindengracht, Lastageweg, Albert Cuypstraat) bestrijken verschillende wijken van Amsterdam, wat aantoont dat de Dienst der Marktwezen centraal de administratie voerde voor alle stadsmarkten.

Genoemde Personen 6

Locaties

Albert Cuypmarkt Lindengracht Waterlooplein

Producten

A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Olie & Techniek: Lood Olie & Techniek: Olie Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis

Thema's

Duitsland/Oosten Dwang/Vordering Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Marktwezen

Kooplieden in dit dossier 43

Amerika 10.800.- P'end. 200 - Gelderl 18.100 - Westl. 100 - Utrecht 1.900.- [bovenliggend: Limburg 5.400]
Gelderl 2700. Amerika 41.000.
H.J.J.Lazenschütz
H.J.L.Gastagé
Jamaica 900 - Santos 800
J.Fraan
Alle 43 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 5