J. Schilder

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief).

Deze brief is een zakelijke correspondentie over een financiële afwikkeling tussen twee Amsterdamse instanties. De kern van de zaak is een uitgekeerde schadevergoeding van 19 gulden aan een zekere J.C. Pedro. De dienst die het bedrag heeft voorgeschoten, probeerde dit te verhalen op J. Schilder (vermoedelijk de schadeveroorzaker). Aangezien Schilder slechts 10 gulden heeft betaald en de overige 9 gulden weigert te voldoen, wordt de Keuringsdienst van Waren verzocht het resterende bedrag over te maken naar de rekening van de Vismarkt. Opvallend is de strikt formele toon ("heb ik de eer U te berichten") en de nauwkeurige administratieve verwerking van een relatief klein bedrag.

Zakelijke brief / Dienstcorrespondentie.

Deze brief betreft een administratieve afhandeling van een schadevergoeding. De kern van de zaak is als volgt: 1. De dienst van de afzender heeft een bedrag van f 19,- uitbetaald aan een zeker persoon genaamd J.C. Pedro, woonachtig aan de Lindengracht. 2. Er is geprobeerd dit bedrag te verhalen op J. Schilder (mogelijk de veroorzaker van de schade). 3. Schilder heeft f 10,- betaald, maar weigert de resterende f 9,- te voldoen. 4. De afzender verzoekt nu de Keuringsdienst van Waren om dit restbedrag van f 9,- over te maken naar de rekening van de "Vischmarkt". De taal is formeel en typerend voor de vroege 20e eeuw, met het gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' (verwyzing, myn, overschryven), wat in die tijd nog veelvuldig voorkwam in ambtelijke correspondentie.

Getypte administratieve lijst.

Het document is een formele, getypte lijst van personen die geordend zijn op basis van een numerieke waarde, die over het algemeen aflopend is. De waarden worden genoteerd met twee cijfers achter de komma, gevolgd door een sluitend haakje, wat in administratieve kringen werd gebruikt om te voorkomen dat er later nog cijfers aan het bedrag konden worden toegevoegd. Opvallend is de vermelding van breuken (1/2 en 1/4) naast bepaalde secties. Dit zou kunnen wijzen op een verdeelsleutel, een percentage van een uitbetaling, of een classificatie van de accounts in kwestie. De namen op de lijst zijn een mix van veelvoorkomende Nederlandse achternamen en namen die specifiek geassocieerd worden met de Joodse gemeenschap in Nederland (zoals Hammelburg, Brandenburg, Wurms, Moffie, Korper, Visjager, Porcelijn).

Getypte administratieve namenlijst (mogelijk een leden- of distributieregister).

* **Inhoud:** De lijst bevat persoonsgegevens (naam, geboortedatum, adres) gesorteerd op een controlenummer met prefix 'BH'. De namen zijn gegroepeerd per achternaam (Schilder, Steur, Snoek, Tol, etc.). * **Geografie:** Het overgrote deel van de vermelde personen is woonachtig in Volendam. Onderaan de pagina staat één persoon (G. Ruurs) uit Monnickendam ('Mon'dam'). Typische Volendamse straatnamen zoals Zuideinde, Noordeinde en de Gouw zijn aanwezig. * **Terminologie:** Gebruik van 'Wijk'-aanduidingen naast straatnamen was gebruikelijk in de vroege 20e-eeuwse administratie. De kolommen '41/42' en '42/43' suggereren een jaarlijkse controle of betaling (bijv. contributie of distributierechten). * **Typografie:** Er is veelvuldig gebruik gemaakt van het herhalingsteken (") om 'Volendam' en de status in de jaarkolommen aan te geven.

Ambts-eedig rapport (proces-verbaal) van de Centrale Crisis Controle-dienst (C.C.D.).

Dit document is een officieel rapport van een opsporingsambtenaar van de Centrale Crisis Controle-dienst (C.C.D.). De kern van de zaak is een overtreding van de distributieregels tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **De Overtreding:** Het illegaal overnemen of doorverkopen van toegewezen partijen vis tussen handelaren (Rienstra en Schilder). In een distributiestelsel mochten goederen alleen via de officiële kanalen en tegen vastgestelde prijzen worden verhandeld. Het onderling verhandelen werd gezien als een economisch delict omdat het de controle op de voedselvoorziening ondermijnde. * **De Procedure:** De inspecteur, Andreas Hoogeveen, voert een controle uit ter plaatse (de viswinkel in de Reguliersdwarsstraat). Hij stelt de identiteit van de bedrijfsleider vast en start de ondervraging. * **Afhandeling:** De handgeschreven kanttekeningen (waarschijnlijk van een superieur genaamd 'de Haas') laten zien dat de zaak administratief is afgedaan. Schilder is opgeroepen en "ernstig gewaarschuwd". Als sanctie of corrigerende maatregel krijgt hij voortaan alleen nog "kleinere soorten" vis toegewezen.

Onderdeel van een proces-verbaal of getuigenverklaring.

* **Inhoud:** Het document betreft een onderzoek naar de onrechtmatige handel in zeevis. Een handelaar verklaart dat hij een partij vis heeft overgenomen van J. Schilder omdat zijn eigen toewijzing ("30 # puntjes", waarbij # waarschijnlijk voor 'aantal' of een gewichtsmaat staat en 'puntjes' voor distributie-eenheden) te klein was om zijn winkel rendabel te houden. * **Taalgebruik:** De tekst hanteert de oude spelling (vóór 1947), zichtbaar in woorden als *Zeevisch* en *vischhandel*. De spreker gebruikt informele termen zoals "een kwak Zeevisch" (een flinke hoeveelheid) en de uitdrukking "de winkel laten draaien". * **Juridische context:** De vermelding "bedoeld briefje gaat als bijlage No. 1 bij dit rapport" wijst erop dat het hier om een bewijsstuk in een strafrechtelijk of economisch onderzoek gaat. De ambtenaar G. van der Putten fungeert hier als verbalisant.

Handgeschreven verzoekbrief.

* **Kern van het verzoek:** Visventer J. Schilder, die een standplaats heeft op de Albert Cuypmarkt, vraagt toestemming om buiten de reguliere wachtrij om vis te mogen leveren aan specifieke instellingen. * **Argumentatie:** Hij voert aan dat het voor deze klanten "niet doenlijk is in de rij te staan". De lijst met klanten bestaat uit religieuze instellingen (kloostergemeenschappen en een pastorie) en één horecagelegenheid. * **Ambtelijke afhandeling:** Uit de kantlijnnotities blijkt dat de aanvraag gedeeltelijk is goedgekeurd. De religieuze instellingen kregen de status "vrij geven tot bedienen", wat betekent dat Schilder hen direct mocht bevoorraden. Het commerciële "Café-Restaurant Stads-Schenke" werd echter expliciet uitgesloten ("deze niet"). * **Taalgebruik:** Formeel, passend bij de tijd ("den Voorzitter", "verzoekt u beleefd", "visch") en de hiërarchische verhoudingen tussen burger en overheid tijdens de bezettingsjaren.

Document

* **Handschrift**: Een vlot, zakelijk cursief handschrift. De letters zijn verbonden, wat duidt op een geoefende schrijver. * **Taal en spelling**: Het document gebruikt de oude spelling ("visch" met -ch), wat gebruikelijk was in Nederland tot de spellinghervorming van 1947. * **Afkortingen**: * *N.a.v.*: Naar aanleiding van. * *d.d.*: De dato (op de datum van). * *l.l.*: Laatstleden (verwijst naar de vorige maand). * *afd.*: Afdeeling (tegenwoordig: afdeling). * **Taalkundige opmerking**: In regel 3 staat "deelen ik". Dit is waarschijnlijk een verschrijving of een haastige samentrekking van "delen wij" en "deel ik". * **Administratieve sporen**: De rode cijfercombinatie linksonder is een typisch voorbeeld van een archief- of dossiernummer dat later is toegevoegd voor de categorisering van het document.

Doorslag van een officiële toestemmingsbrief.

Dit document is een formele autorisatie die J. Schilder uit Volendam toestaat om vis, die hem op de lokale afslag is toegewezen, te bezorgen bij drie specifieke adressen in Amsterdam. De tekst weerspiegelt de ambtelijke stijl van die tijd, inclusief de eerbiedige aanspreekvorm "E.E." (Eerwaarde) voor de religieuze instellingen. De diverse handgeschreven kanttekeningen ("Verzonden 18/9", "1 copy in s/p") zijn typisch voor een administratief proces waarbij de verzending en archivering van kopieën nauwgezet werd bijgehouden.

Getypte doorslag (carbonkopie) van een lijst met ondertekenaars en sympathisanten ("adhaesie betuigers").

Dit document fungeert als een bewijsstuk van collectieve steun voor een niet nader genoemd schrijven van A.J.L. Schindeler. * **Demografie:** De lijst bevat 72 namen (personen en firma's). Opvallend is de enorme concentratie van achternamen die specifiek zijn voor Volendam en Edam (Schilder, Mooyer, Veerman, Koning, Botter, Vrees). Hoewel de afzender in Amsterdam woont, lijkt het verzoek namens een grote groep uit de vissersgemeenschap of een daarmee verbonden kring te zijn ingediend. * **Administratief proces:** Het stempel van maart 1942 geeft de ontvangst aan door een officiële instantie. De handgeschreven notitie "opbergen" van november 1942 suggereert dat de kwestie waarover geschreven werd maandenlang heeft gelopen alvorens het dossier werd gesloten.

Document

* **Afzender:** J. Schilder, een winkelier gevestigd aan de Waddenweg 9 te Amsterdam-Noord. * **Geadresseerde:** Een ongenoemde functionaris, aangesproken als "Weled Heer" (Weledelgeboren Heer). * **Datum:** 25 augustus 1942. * **Inhoud:** De afzender verzoekt om een dubbele toewijzing van garnalen en vraagt om wat betreft de distributie van zeevis op gelijke voet behandeld te worden als andere winkeliers. * **Resultaat:** Het verzoek is ambtelijk afgehandeld op 12 oktober 1942 met de beslissing "Afwijzen".

Administratief memo/verslag betreffende de visdistributie.

Dit document is een administratieve instructie met betrekking tot de strikte regulering van de vishandel in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het bevat drie hoofdonderdelen: 1. **Sanctie tegen J. Schilder:** Vanwege een niet nader gespecificeerde reden (mogelijk afwezigheid of overtreding) wordt zijn toewijzing van 'fijne vis' met de helft verminderd. 2. **Algemene Verordening:** Er wordt een strikt regime aangekondigd voor de vismarkt (mogelijk de Centrale Vishallen). Handelaren moeten stipt om 08:00 en 14:00 uur aanwezig zijn. Afwezigheid zonder geldige reden leidt tot uitsluiting van de gehele verdeling. Ook wordt benadrukt dat het doorverkopen van toegewezen vis aan derden strikt verboden is conform het '2e Uitvoeringsbesluit'. 3. **Toewijzing Leendert Jansen:** Jansen krijgt een aanzienlijke hoeveelheid 'verruilaal' (paling bestemd voor ruilhandel of specifieke distributie) en een quotum uit Volendam. Hij moet strikte protocollen volgen: het tonen van een geleidebiljet bij de afslag en het fysiek transporteren van de waar naar de Lindengracht (de bekende Amsterdamse marktlocatie).

Getypte lijst op papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Bij de meeste personen staat een geboortedatum (DD-MM-JJ), bij anderen een adres of enkel een straatnaam. * **Geografie:** De genoemde adressen (Aalsmeerweg, Jan Evertsenstraat, Nieuwe Spiegelstraat, Spaarndammerstraat, Koninginneweg) duiden op Amsterdam. * **Personen:** De lijst bevat diverse familieleden, aangeduid met "Sr." en "Jr." (bijv. Schindeler, Schoos, Sterkenburg en Vrees). De geboortedata variëren van 1879 tot 1923. * **Opmerkelijke details:** Bij "J. de Vries Stadelaar" en "Schoos" ontbreken verdere gegevens. De spelling "Spaarndammerstraat" bevat in het origineel een typfout of spatie ("Spaarndan erstraat").

Alfabetisch register of namenlijst uit een administratief archief.

* **Ordening:** Het document is hoofdzakelijk alfabetisch geordend op achternaam, specifiek de letters P, R en S. Enkele afwijkende namen aan het begin (Jansen v. Albrink, Overdiek) suggereren dat dit een deel van een grotere, doorlopende lijst is. * **Inhoud:** De lijst bevat persoonsnamen gekoppeld aan specifieke data. De term "Act" (waarschijnlijk 'Akte') bovenaan suggereert een link naar officiële documenten of handelingen. De namen in de rechterkolom lijken erfgenamen, opvolgers of gerelateerde personen (zoals "jr." en "Sr.") te zijn. * **Schrift:** Het betreft een verzorgd 19e/vroeg-20e-eeuws kantoorschrift. De rode vinkjes duiden op een controleproces, wat gebruikelijk is in administraties van bijvoorbeeld notarissen, verzekeraars of kerkelijke registers. * **Topografie:** De genoemde locaties (Rokin, Leidseplein, Rijnstraat, Sumatrastraat) plaatsen de personen in Amsterdam.

Administratieve notitie of archiefomslag.

Het document is een beknopte registratie van een vergunningsaanvraag in de visserijsector. * **Aanvrager:** J. Schilder, met de roepnaam of bijnaam "Baard". Hij is gevestigd aan de Maddenweg. * **Status:** De persoon beschikt reeds over een vestigingsvergunning. * **Inhoud van het verzoek:** Hij verzoekt om in aanmerking te komen voor werkzaamheden of een quotum met betrekking tot "garnaal (gep.)", waarbij 'gep.' zeer waarschijnlijk staat voor 'gepeld'. Het pellen van garnalen was een belangrijke (thuis)industrie. * **Indiener:** Het verzoek is ingediend door een zekere Ja. Trim (mogelijk Jan Trim). * **Besluit:** De afkorting "afw." linksonder het stempel duidt hoogstwaarschijnlijk op "afgewezen". Het verzoek is dus niet gehonoreerd.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** De brief is een officiële afwijzing van een aanvraag voor een toewijzing van gepelde garnalen. De beslissing is genomen door een specifieke commissie binnen de Visscherijcentrale. * **Toon:** De tekst is kort, formeel en bureaucratisch van aard. Er wordt geen specifieke reden gegeven waarom de heer Schilder niet in aanmerking komt, enkel dat de commissie hiertoe heeft besloten. * **Contextuele aanwijzingen:** De vermelding van "gepelde garnalen" en de "Visscherijcentrale" duidt op een streng gereguleerde distributie van visserijproducten. De locatie van de ontvanger, Volendam, is historisch gezien een van de belangrijkste vissersdorpen van Nederland, wat de afwijzing voor lokale producten extra wrang maakt.

Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen.

Het document is een formeel verzoekschrift van Volendammer visboeren aan een Amsterdamse directeur (vermoedelijk van de Marktwezen of Voedselvoorziening). De kern van de zaak is de distributie van mosselen. De schrijvers hebben eerst aangeklopt bij de landelijke instantie (de Nederlandsche Visscherij Centrale), maar die schoof de verantwoordelijkheid door naar de gemeente Amsterdam, omdat de verkoop daar plaatsvindt. De brief toont de bureaucratische strijd om handelsproducten tijdens de bezettingsjaren. De afloop is negatief: uit de kanttekening van 17 november blijkt dat het verzoek door een zekere heer Heimerichs is afgewezen. Er werd geen extra voorraad mosselen beschikbaar gesteld voor de Volendammers.

Doorslag van een officiële brief (besluit).

* **Inhoud:** De brief betreft een afwijzing van een verzoek om een "toewijzing van mosselen". De beslissing is genomen op basis van een onderzoek door een specifieke commissie die was ingesteld door de "Visscherijcentrale". * **Toon:** De toon is strikt zakelijk, formeel en bureaucratisch, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. * **Administratieve context:** De codes linksboven ("HG." en "46A/648/2 M.") dienden voor de archivering en dossiervorming binnen het betreffende overheidsorgaan. De handgeschreven aantekening bevestigt dat de brief daadwerkelijk is verzonden.

Getypte namenlijst (doorslag of stencil) op gelinieerd papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch/thematisch geordend op achternaam (Schilder, Sier, Smit, Steur, Snoek, Tol, Tuip/Tuyp, Veerman, Zwarthoed). De codes "EM" en "BZ" in de eerste kolom duiden waarschijnlijk op verschillende categorieën of districten. * **Geografie:** Bijna alle personen zijn woonachtig in Volendam, getuige de straatnamen en de aanhalingstekens (") onder de plaatsnaam Volendam. De laatste vermelding betreft iemand uit Monnickendam (afgekort als Mon'dam). * **Inhoudelijke details:** Er is een opvallende variatie in spelling (Tuip vs. Tuyp). De kolommen rechts tonen kruisjes ("x") onder "41/42", wat wijst op een administratieve handeling (zoals de uitgifte van distributiekaarten, visvergunningen of tewerkstellingsregisters) in dat specifieke jaar. * **Status:** De lijst is een officieel administratief document, waarschijnlijk afkomstig uit een gemeentelijk archief of een oorlogsarchief (bijv. de administratie van de Voedselcommissaris of de tewerkstelling).

Handgeschreven rapport/geleidebrief.

* **Handschrift:** Het betreft een vlot maar duidelijk leesbaar ambtelijk handschrift uit de vroege jaren '40. Opvallend is het consequente gebruik van de (toen al verouderde) spelling "behoord" in plaats van "behoort". * **Inhoud:** Het document lijkt een verantwoording te zijn van een ambtenaar of controleur met betrekking tot de registratie van personen op bepaalde lijsten. Er wordt onderscheid gemaakt tussen personen die deel uitmaken van "Combinatie Tol" en personen die op specifieke dateringen (26 en 27 juni) vermeld staan vanwege het "laten roken" (waarschijnlijk van vis). * **Terminologie:** "Rooken" verwijst hier zeer waarschijnlijk naar de visverwerking. De genoemde achternamen (Sier, Schilder, Steur, Keijzer) zijn typische Volendamse visserij-achternamen.

Document

Dit document is een officieel inspectierapport van de **Centrale Controledienst (CCD)**. De kern van de rapportage is de controle op de naleving van de distributie- en prijsvoorschriften voor vis tijdens de Duitse bezetting. **Belangrijkste bevindingen van de controleur:** * **Geen prijsfraude:** De controleur stelt vast dat de vis wordt verkocht tegen de vastgestelde maximumprijs (ca. 49 cent per kilo). * **Geen zwarte handel:** De totale hoeveelheid verkochte vis komt overeen met de officiële toewijzing van de visafslag (ca. 53 kg). * **Logistieke verwarring:** De onrust onder het wachtende publiek ("moeilykheden") ontstond niet door illegale praktijken, maar door een onhandige logistieke keuze. Twee familieleden (J. en P. Schilder) gebruikten dezelfde bakfiets voor hun afzonderlijke toewijzingen. Wanneer P. Schilder zijn deel weer meenam naar zijn eigen standplaats, wekte dit bij de hongerige menigte de schijn van achterhouden of wegsluizen van voedsel. ---

Getypte brief (doorslag of archiefkopie) met handgeschreven aantekening.

Het document is een zakelijke mededeling aan een visboer, de heer J. Schilder uit Volendam. In de brief wordt hem meegedeeld dat zijn vaste standplaats ("verkoopplaats") is verplaatst van de Waddenweg naar het Mosplein. Beide locaties bevinden zich in Amsterdam-Noord. De term "vischtoewijzing" verwijst naar de hoeveelheid vis die hij toegewezen krijgt om te verkopen. De toevoeging "(Holywood)" bij de naam is een typisch Volendamse 'toenaam' of bijnaam, die noodzakelijk was om personen met dezelfde achternaam uit elkaar te houden.

Getypte distributielijst (doorslag of origineel op kantoorpapier).

Dit document is een administratief overzicht van de visdistributie in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het is verdeeld in twee hoofdcategorieën: 1. **Opvoeringen:** Nieuwe toewijzingen of wijzigingen waarbij handelaren (vaak marktkooplieden op bekende locaties zoals de Albert Cuyp of de Dapperstraat) visquota toegewezen krijgen. Opvallend is de vermelding van "geheel nieuw" bij sommige personen, inclusief hun geboortedata, wat duidt op een streng gecontroleerd vergunningenstelsel. 2. **Afvoeringen:** Intrekkingen van toewijzingen. Een specifiek detail onder "Afvoeringen" is de reden **"In verband met ijsverkoop"**. Dit suggereert dat bepaalde handelaren in de zomermaanden overstapten op de verkoop van consumptie-ijs en daarom hun visquota (tijdelijk) moesten inleveren. De gebruikte termen zoals "x gerookte aal" of "kisten ongepelde garnalen" duiden op een gestandaardiseerde eenheid in het distributiesysteem. De handgeschreven rode kruisen lijken door een ambtenaar gezet te zijn om de verwerking van de mutaties te bevestigen.

Getypte brief (oproep) met handgeschreven kanttekeningen.

Het document is een officiële oproep aan de heer K. Schilder om te verschijnen op een kantoor aan de Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was op dit adres het **Gewestelijk Arbeidsbureau** gevestigd. De toevoeging "(Mok)" achter de achternaam Schilder kan duiden op een roepnaam, een onderscheid tussen familieleden, of mogelijk de achternaam van een partner/moeder. De brief is gedateerd op vrijdag 10 september 1943 en de afspraak is voor de maandag daarop. De handgeschreven notities onderaan suggereren dat het dossier actueel bleef: er worden andere namen en adressen genoemd (Waddenweg 9 en Aalsmeerweg 53) en er wordt verwezen naar een nieuwe oproep op 29 september.

Handgeschreven ambtelijke notitie of briefconcept.

* **Inhoud:** Het document is een officiële aanzegging van een sanctie. De geadresseerde, J. Schilder, heeft op de visafslag een partij vis opgehaald voor zijn zieke broer Y. Schilder uit Holwerd. Deze vis was bestemd voor de directe verkoop aan consumenten op de markt op het Risplein in Hoorn. In plaats daarvan is de vis echter "elders van de hand gedaan" (waarschijnlijk op de zwarte markt of via de tussenhandel) zonder de vereiste toestemming. * **Sanctie:** Als gevolg van deze overtreding wordt de betrokkene met ingang van maandag 1 november "voorloopig van de af[slag]" uitgesloten. De tekst breekt hier af, maar de strekking is duidelijk: een schorsing van de visafslag. * **Schrift:** Een vlot, zakelijk cursief handschrift uit het midden van de 20e eeuw. Er is een doorhaling zichtbaar waarbij "verkocht" is vervangen door de ruimere term "van de hand gedaan".

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Administratieve registratielijst (mogelijk van een visafslag of marktkantoor).

Dit document is een administratief overzicht van de visverkoop of -distributie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het bevat een lijst met personen (vermoedelijk vissers of handelaren), hun geboortedata en de specifieke vangst of toewijzing die zij die dag hebben verwerkt. De kolommen maken onderscheid tussen verschillende vissoorten, waarbij specifiek "voorn" en "brasem" worden genoemd onder de categorie zoetwatervis. In de opmerkingenkolom worden ook zeevissoorten zoals haring, griet (mogelijk aangeduid met "gr") en schelvis vermeld. De rode markeringen (vinkjes en kruizen) en de term `noteren` suggereren een proces van controle en verificatie door een marktmeester of toezichthouder. De initialen `Marktw/DM` verwijzen waarschijnlijk naar de Marktwezen-afdeling.

Document

- **Schrift**: De brief is geschreven in een duidelijk, zwierig handschrift van het midden van de 20e eeuw. De handtekeningen onderaan lijken door dezelfde persoon gezet te zijn (mogelijk een van de drie broers/familieleden Schilder), gezien de gelijkenis in het schrift. - **Structuur**: De brief volgt een formele opbouw: plaats en datum, adressering, aanhef, de kern van het verzoek, een beleefde afsluiting en de namen van de verzoekers. - **Inhoud**: Drie viswinkeliers (allen met de achternaam Schilder, gevestigd in Amsterdam) machtigen Jan Bond uit Volendam om hun "toewijzing" (waarschijnlijk de voorraad vis voor hun winkels) op te halen als zij zelf niet aanwezig kunnen zijn op de markt. - **Kanttekening**: Een ambtenaar (geïdentificeerd door de initialen DA) heeft later in de linkermarge in potlood een negatieve beslissing genoteerd. Het verzoek wordt afgewezen op basis van de "betokenningsregeling" (distributieregeling), die voorschrijft dat de winkelier of zijn eigen personeel de goederen persoonlijk in ontvangst moet nemen.

Ambtelijke mededeling of afwijzingsbesluit.

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek dat door J. Schilder en twee anderen (de "medeonderteekenaars") was ingediend op 13 juli. Het verzoek had betrekking op de levering of ontvangst van vis. De afzender houdt vast aan een bestaande verordening of "kennisgeving" die voorschrijft dat de winkelier zelf, of diens personeel, fysiek aanwezig moet zijn om de waar aan te nemen. * **Nadruk:** De schrijver heeft de woorden "of zijn personeel" en "nemen" onderstreept om de specifieke voorwaarde van de regeling te benadrukken waaraan niet was voldaan of waartegen men bezwaar maakte. * **Stijl:** De toon is zakelijk en beslist. Het gebruik van "eerste onderteekend" wijst erop dat J. Schilder als woordvoerder voor de groep werd beschouwd.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

* **Inhoud:** De brief is een officiële mededeling van een disciplinaire maatregel. J. Schilder ('Beest') heeft voor zijn zieke broer ('Holywood') een partij vis opgehaald bij de visafslag in Volendam. Deze vis was bestemd voor de verkoop aan consumenten op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord). In plaats daarvan is de vis illegaal "elders van de hand gedaan" (zonder toestemming doorverkocht, waarschijnlijk op de zwarte markt). * **Sancties:** Als gevolg hiervan wordt de ontvanger per 1 november 1943 voorlopig geschorst van de visverdeling. De zaak wordt bovendien voorgelegd aan de burgemeester voor verdere maatregelen. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands met de toen gebruikelijke spelling (bijv. "zeevisch", "den afslag"). Er staat een kleine typefout in de tekst: "wordeh" in plaats van "worden". * **Identificatie:** Opmerkelijk is het gebruik van bijnamen tussen haakjes ("Beest" en "Holywood"). In Volendam was (en is) dit noodzakelijk om personen met veelvoorkomende achternamen als Schilder van elkaar te onderscheiden.

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek dat op 13 juli 1943 door de heer Schilder (en mogelijk anderen, aangezien hij als "eerste onderteekend" wordt genoemd) is ingediend. Het verzoek had betrekking op de ontvangst van visleveringen. * **Kern van het besluit:** De directeur stelt dat strikt moet worden vastgehouden aan de bestaande regels ("kennisgeving"). De winkelier zelf, of zijn eigen personeel, moet fysiek aanwezig zijn om de vis in ontvangst te nemen. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is afstandelijk, ambtelijk en dwingend. De nadruk op "<u>zijn personeel</u>" (onderstreept in de tekst) suggereert dat de heer Schilder waarschijnlijk had verzocht of iemand anders (bijvoorbeeld een buurman of een externe transporteur) de vis namens hem mocht aannemen. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "Verzonden 20/7" is een typisch archiefkenmerk waaruit blijkt dat de brief op de dag van datering ook daadwerkelijk is uitgegaan. De afkorting "wnd." bij de ondertekening staat voor 'waarnemend'.

Ambtelijk schrijven / Strafvoorstel.

Het document betreft een disciplinaire maatregel tegen een Volendamse visboer tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is een overtreding van de distributieregels. J. Schilder ('Beest') nam de visvoorraad van zijn zieke broer ('Holywood') over, maar verkocht deze in zijn eigen winkel aan de Waddenweg in plaats van op de toegewezen standplaats op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord). Er is sprake van een conflict tussen de verklaring van de marktambtenaar (die stelt dat hij expliciet weigerde) en de handelaar (die claimt het bevel verkeerd te hebben begrepen). De directeur van de visafslag kiest voor een tussenweg: hij gelooft de ambtenaar, maar houdt rekening met een mogelijk misverstand. Hierdoor wordt een lichtere straf voorgesteld (één maand schorsing in plaats van de gebruikelijke vier). Opvallend is het gebruik van bijnamen ('Beest' en 'Holywood') in een officieel document. In Volendam was (en is) dit gebruikelijk om de vele families met dezelfde achternaam uit elkaar te houden, zelfs in de ambtelijke correspondentie.

Een geadresseerde envelop of een voorblad voor correspondentie.

* **Type document:** Een geadresseerde envelop of een voorblad voor correspondentie. * **Geadresseerde:** De heer J. Schilder, met de toevoeging "(Beest)". Dit is een typisch Volendamse "toenaam" of bijnaam, die noodzakelijk was om onderscheid te maken tussen de vele families met dezelfde achternaam (zoals Schilder, Keizer, of Kwakman) in het dorp. * **Adres:** Dril 7 te Volendam. De "Dril" is een bekende straat in de oude kom van Volendam. * **Taal:** Nederlands. * **Visuele kenmerken:** Het lettertype is karakteristiek voor een mechanische schrijfmachine uit het midden van de 20e eeuw. De spatiering in "V o l e n d a m" werd vaak gebruikt voor een duidelijke leesbaarheid van de bestemming.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.

Register of overzichtslijst van afgegeven geleidebiljetten (vervoersbewijzen voor goederen).

* **Inhoud:** Het document legt de distributie van vis vast vanaf de gemeentelijke vismarkt naar diverse handelaren of locaties in de stad. Per transactie is het nummer van het geleidebiljet, de ontvanger, de bestemming, het gewicht en de vissoort genoteerd. * **Actoren:** Er zijn drie hoofdafnemers zichtbaar: Gerritse, Busman en J. Schilder. Busman lijkt de grootste afnemer in volume (totaal 761 KG in deze week). * **Producten:** De genoemde vissoorten zijn Inbaars (mogelijk een verschrijving of lokale term voor snoekbaars), Wijting, Schol en Schar. * **Locaties:** De bestemmingen (Nieuwe Kerkstraat, Nieuwmarkt, Keizersgracht en Hobbemakade) bevestigen dat het om Amsterdam gaat. * **Administratie:** De lijst is opgesteld na afloop van de week (gedateerd 14 september) en de dag daarna officieel gearchiveerd (stempel 15 september). De afkorting "b.A." onderaan staat voor "bij afwezigheid", wat duidt op een ondertekening namens een functionaris.

Document

Dit document vormt een nauwkeurige weergave van de visdistributie in Amsterdam gedurende één week in de herfst van 1943. * **Handelaren:** De genoemde namen (Busman, Wagenaar, Steur, Schilder, Mooger, Jonker) zijn hoogstwaarschijnlijk lokale visdetailhandelaren of transporteurs. * **Geografie:** De genoemde locaties (zoals Nieuwmarkt, Keizersgracht en Hobbemakade) zijn bekende plekken in Amsterdam, wat de herkomst van het document bevestigt. * **Producten:** Er is een duidelijke variëteit in vissoorten: schol en schar (platvis) voeren de boventoon, maar er is ook sprake van bot, "Kl Voorn" (kleine voorn) en "Gez bliek" (gezouten bliek, een kleine witvis). * **Controle:** De kolom "No Geleide biljet" en de stempel onderaan wijzen op een strikt bureaucratisch proces. Elk transport moest gedekt zijn door een officieel document om vordering of zwarte handel te voorkomen.

Register of overzichtslijst van afgegeven transportvergunningen (geleidebiljetten).

* **Administratieve functie:** Het document dient om de legale stroom van vis vanuit de centrale markt naar verschillende handelaren en locaties in de stad te registeren en te controleren. De opeenvolgende nummers van de geleidebiljetten (127 t/m 140) wijzen op een strikte administratie. * **Producten:** Er wordt een variëteit aan vissoorten genoemd: snoek, "kab" (waarschijnlijk kabeljauw), schol, schar, "gez bliek" (gezouten bliek), brasem, blei en wijting. * **Distributiepatroon:** Er is een duidelijk verschil tussen kleinschalige leveringen (bijv. J. Schilder met 5-10 kg naar verschillende adressen) en grootschalige partijen (bijv. Bosman op de Nieuwmarkt met hoeveelheden tot 229 kg). Dit suggereert een hiërarchie van kleine detailhandelaren versus grotere marktkramen of grossiers. * **Geografie:** De genoemde locaties (Weesperplein, Wittenburgergracht, Ambonplein, Keizersgracht, Nieuwmarkt) situeren dit document onomstotelijk in Amsterdam.

Brief (slotfragment).

* **Inhoud:** De schrijver verzoekt om een toewijzing van een bepaalde hoeveelheid ("kwantum") gerookte vis en vraagt daarnaast om een verhoging van de hoeveelheid garnalen. De schrijver meent hier recht op te hebben. * **Toon:** De toon is formeel, beleefd en enigszins dwingend ("mijns inziens kan ik daar recht op hebben"). De afsluiting is uiterst correct voor die tijd. * **Schrift:** Een vlot, geoefend handschrift (lopend curasief) uit de eerste helft van de 20e eeuw. De spelling "visch" (met -ch) wijst op een tekst van vóór de spellinghervorming van Marchant (die in 1947 officieel werd, maar al eerder ingang vond).

Kasboekpagina of grootboekblad betreffende afgekeurde goederen.

* **Structuur:** Het document is onderverdeeld in twee hoofdsecties: "Afgekeurd op Vischmarkt" en "afgekeurd bij kleinhandel en geremplaceerd". * **Rekenkundig:** * De bedragen lijken vermenigvuldigingen van een aantal stuks met een eenheidsprijs (mogelijk in centen, gezien de grote getallen). * Er zijn verschillende correcties zichtbaar in de berekening. Bij de post "F.V." is het aantal aangepast van 120 naar 20. * Het eindtotaal (65.323) is de som van de vismarkt (53.172) en de kleinhandel (12.151). * **Handelswaar:** De vermelding van de "Vischmarkt" en namen van afnemers wijst op een administratie in de vissector. De afkortingen N, B en ST duiden mogelijk op verschillende vissoorten of kwaliteitsklassen (bijv. Nacht, Best, Standaard). * **Namen:** Er worden diverse Nederlandse namen genoemd die optreden als afnemer in de kleinhandel, zoals Van Vliet, Verschuren, Jansen, Ter Voort, Koning, Schaik, Schilder en Keus.

Document

Dit document is een interne controlelijst van de vismarkt op de Albert Cuypstraat. De linkerzijde bevat de gegevens van de marktambtenaar, terwijl de rechterzijde de centrale administratie van de vismarkt weergeeft. Dergelijke dubbele boekhouding was tijdens de bezettingsjaren essentieel om toezicht te houden op de legale distributie en om zwarte handel tegen te gaan. De genoemde vissoorten zijn afgekort of in vaktaal genoteerd: * **Bliek:** Kleine witvis. * **Schol:** Onderverdeeld in kwaliteits- of grootteklassen (III en IV). * **Bot:** Platvis. * **Vorn (Voorn):** Zoetwatervis. * **Snb (Snoekbaars):** Gewaardeerde consumptievis. * **Brs (Brasem):** Veelvoorkomende witvis. * **Snk (Snoek):** Roofvis. * **Nonnatie:** Een opvallende term bij D. Sier; in de administratiekolom wordt dit vertaald naar "106 schol IV", wat suggereert dat het een term is voor een specifieke sortering van kleine schol. De namen op de lijst (zoals Sier, Schilder en Tol) zijn vandaag de dag nog steeds veelvoorkomende namen in de Nederlandse visserijsector, met name in en rond Volendam.

Getypte doorslag van een officiële kennisgeving met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** Het document is een officiële berisping en strafmaatregel gericht aan drie personen met de achternaam Schilder in Volendam. Zij worden ervan beschuldigd op 17 februari 1944 hun toegewezen hoeveelheid vis niet volledig ter verhandeling te hebben aangeboden bij de visafslag. * **Sanctie:** De directe consequentie is een voorlopige schorsing van de visverdeling (het recht om vis te ontvangen of te verhandelen via de officiële kanalen). Daarnaast wordt gedreigd met verdere maatregelen vanuit de burgemeester. * **Toon:** Formeel, dwingend en juridisch van aard, kenmerkend voor de ambtelijke communicatie tijdens de bezettingsjaren. * **Handgeschreven notitie:** De aantekening "Verzonden 22/2" bevestigt de administratieve afhandeling door een inspectie-instantie.

Dienstmededeling / Rapportage.

Het document is een korte, ambtelijke rapportage betreffende de handel in vis op de Amsterdamse markt. De essentie van het bericht is een correctie op een eerder gemeld tekort: 1. **Aanleiding:** Op 17 februari 1944 was er een tekort geconstateerd van 60 kg vis bij drie kooplieden met de achternaam Schilder. 2. **Correctie:** Later diezelfde middag (om 14:30 uur) hebben de kooplieden alsnog 40 kg vis aangevoerd op de markt aan de Jan Evertsenstraat. 3. **Toezicht:** Deze 40 kg vis is onder direct toezicht van de rapporteur verkocht. 4. **Conclusie:** Het resterende, onverklaarde tekort bedraagt nu nog 20 kg vis.

Ambtelijke brief/doorslag.

* **Kernboodschap:** Drie visverkopers uit Volendam (C., F., en J. Schilder) worden beschuldigd van het achterhouden van 20 kg vis van hun totale toewijzing van 150 kg. In plaats van de volledige hoeveelheid naar hun standplaats in de Jan Evertsenstraat (Amsterdam-West) te brengen, hebben zij een deel achtergehouden (vermoedelijk voor de zwarte markt of eigen gebruik). * **Maatregelen:** De directeur heeft de mannen reeds voorlopig geschorst van de visverdeling. Hij stelt de wethouder voor om de burgemeester een officieel besluit te laten nemen om hen voor vier maanden uit te sluiten van de visafslag. * **Terminologie:** "Toewijzing" en "verdeeling" duiden op het distributiesysteem tijdens de bezettingsjaren. Vis was een schaars goed dat onder streng toezicht van de overheid werd verdeeld.

Doorslag van een officieel besluit/brief.

* **Inhoud:** Het document is een strafmaatregel tegen drie vishandelaren uit Volendam. Zij worden voor vier maanden uitgesloten van de officiële visverdeling bij de afslag. * **Reden:** De handelaars hebben op 17 februari 1944 aanzienlijk minder vis aangevoerd op hun vaste verkoopplaats in de Jan Evertsenstraat (Amsterdam) dan hen via het distributiesysteem was toegewezen. * **Interpretatie:** In de context van de bezettingstijd duidt dit op een verdenking van handel op de zwarte markt. Door vis buiten het officiële kanaal om te verkopen, onttrokken zij voorraad aan het distributiesysteem, wat streng werd bestraft door de collaborerende overheid. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend (in kopie) door Edward Voûte, de door de bezetter aangestelde burgemeester van Amsterdam, en gemeentesecretaris Franken.

Brief / Ambtelijke correspondentie.

Het document is een officieel schrijven van de **Nederlandsche Visscherijcentrale** tijdens de Duitse bezetting in Nederland. De kern van de brief is de intrekking van een eerder opgelegde tuchtmaatregel (uitsluiting) tegen vijftien handelaren of vissers uit Volendam. Opvallende kenmerken: * **Administratieve controle:** De brief getuigt van de strikte bureaucratische controle op de visserijsector tijdens de oorlog. De "Afdeeling Verd." staat vermoedelijk voor de afdeling Verdeling (distributie). * **Collectieve maatregel:** Het feit dat vijftien personen uit hetzelfde dorp (met typische Volendammer familienamen zoals Koning, Schilder en Zwarthoed) gelijktijdig werden geschorst en weer toegelaten, suggereert een eerdere overtreding van de distributieregels, mogelijk gerelateerd aan de zwarte handel of het niet naleven van prijsvoorschriften. * **Adressering:** De brief is gericht aan de Directeur van het Marktwezen in de Jan van Galenstraat in Amsterdam, de locatie van de Centrale Markthallen, waar de handel en distributie fysiek plaatsvond. ---

Ambtelijke correspondentie (doorslag/carbon copy).

Dit document is een administratieve mededeling van het **Bedrijfschap voor Visscherijproducten**. De tekst is opmerkelijk omdat het een spiegelbeeld-doorslag betreft; dit gebeurde vaak wanneer carbonpapier verkeerd om werd geplaatst of wanneer men een afdruk wilde maken op de achterzijde van een transparant vel. De brief informeert de directeur van het Amsterdamse Marktwezen (gevestigd aan de Jan van Galenstraat, de locatie van de Centrale Markthallen) over de intrekking van **tuchtmaatregelen** tegen 15 specifiek genoemde personen uit **Volendam**. De namen zijn typisch Volendams (Koning, Schilder, Swarthoed, Visser). Door het intrekken van deze maatregelen mogen deze personen weer worden opgenomen in de "verdeeling". Dit wijst op het herstel van hun recht om vis aan te voeren of te verhandelen binnen het distributiesysteem van die tijd.

Controle-rapport betreffende visverkoop.

Dit document is een officieel verslag van een inspectie op de vismarkt aan de Albert Cuypstraat tijdens de Duitse bezetting. Het rapport biedt inzicht in de strikte regulering van de voedselvoorziening in oorlogstijd. Belangrijke elementen uit het verslag: 1. **Kwantitatieve controle:** De vis (schol, blei, voorn en bot) wordt per pond gewogen en "geturfd" (geteld/gecontroleerd). In een tijd van schaarste was nauwkeurige registratie cruciaal om illegale handel (zwarte markt) te voorkomen. 2. **Bureaucratische vertraging:** De marktambtenaren wijten hun te late verschijnen aan het traag doorgeven van gegevens door het "Hoofdkantoor", wat wijst op een gecentraliseerd en mogelijk stroperig distributieapparaat. 3. **Ordehandhaving en rantsoenering:** De vermelding van de politie en de "voorrangskaarten" onderstreept dat de verkoop van schaarse goederen onder streng toezicht stond. Het in kleine groepjes (5 personen) toelaten van publiek was een methode om onrust in de wachtrijen te beheersen. 4. **Ambtelijke verwerking:** De handgeschreven noten onderaan tonen de interne afhandeling van het rapport, waarbij vragen worden gesteld over de inzet van personeel ("kracht") en de uiteindelijke archivering ("Kan onder afdoening").

Registerblad of lijst van afgegeven "geleidebiljetten" (vervoersbewijzen).

* **Inhoud:** Het document betreft een administratieve verantwoording van het transport van vis vanuit de Gemeentelijke Vismarkt tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was de distributie van voedsel streng gereguleerd en waren geleidebiljetten verplicht om goederen legaal door de stad te mogen vervoeren. * **Partijen:** * **Busman:** Een grote afnemer (waarschijnlijk een groothandelaar of grote vishandel op de Nieuwmarkt) die honderden kilo's afneemt. * **Individuele vishandelaren:** Zoals Steur (een bekende naam in de vishandel), Schilder en Kuiper, die kleinere hoeveelheden (5-10 kg) afnemen voor lokale distributie of winkelverkoop. * **Producten:** De tabel vermeldt hoofdzakelijk "schol" (schol), aangeduid met aanhalingstekens (id/ditto). Bij de laatste post wordt ook "gul" (jonge kabeljauw) genoemd. * **Locatie:** De genoemde adressen (Nieuwmarkt, Spui, Keizersgracht, Rozengracht, Ambonplein, Wittenburgergracht) bevestigen dat het hier om de distributie binnen Amsterdam gaat.

Administratieve registratielijst van transportvergunningen.

Dit document is een register van afgegeven 'geleidebiljetten'. In de context van de Tweede Wereldoorlog waren dit verplichte vervoersbewijzen voor goederen om illegale handel te voorkomen en de distributie te controleren. Uit de tabel kunnen we het volgende afleiden: * **Goederen:** Het betreft uitsluitend vis (wijting, kabeljauw en schol). * **Logistiek:** De vis wordt gedistribueerd naar specifieke adressen in Amsterdam (o.a. de Hobbemakade en de Wittenburgergracht). * **Personen:** "Busman" op de Nieuwmarkt lijkt een grotere afnemer of tussenpersoon, gezien de omvang van de leveringen (127 kg en 296 kg). * **Administratie:** De stempel onderaan met de datum "9/5" suggereert dat de weeklijst op 9 mei 1944 administratief is afgesloten en gearchiveerd.

Administratieve lijst van afgegeven geleidebiljetten voor het transport van vis.

Het document betreft een gedetailleerde registratie van de visdistributie in Amsterdam tijdens de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog. Een 'geleidebiljet' was in deze periode een verplicht vervoersbewijs om goederen door de stad te mogen transporteren, bedoeld om de zwarte handel tegen te gaan en de officiële distributie te controleren. Opvallend is de variatie in hoeveelheden: van kleine partijen (5-10 kg) voor individuele vishandelaren in diverse wijken, tot zeer grote partijen (totaal ruim 1300 kg over meerdere dagen) voor de firma Bosman op de Nieuwmarkt. De vermelding van 'ger. spiering' (gerookte spiering) duidt op bewerkte visproducten. De genoemde locaties (Spui, Nieuwmarkt, Rozengracht, Ambonplein) geven een goed beeld van de geografische spreiding van de visvoorziening over Amsterdam.

Register/staat van afgegeven geleidebiljetten (vervoersdocumenten).

Dit document is een administratieve lijst van de Gemeentelijke Vischmarkt waarin de distributie van vis aan diverse handelaren in Amsterdam wordt bijgehouden. * **Handelaren:** 'Busman' op de Nieuwmarkt is een grote afnemer (honderden kilo's), terwijl anderen zoals B. Steur en J. Schilder kleinere hoeveelheden (5 tot 10 kg) afnemen voor lokale verkoop. * **Producten:** Er wordt voornamelijk 'schol' (pladijs) getransporteerd, naast 'gerookte aal' (ger. aal) en 'tong'. * **Locaties:** De genoemde adressen (Nieuwmarkt, Wittenburgergracht, Ambonplein, Keizersgracht, Rozengracht en Velserweg) duiden op een fijnmazig distributienetwerk binnen de stad Amsterdam. * **Afkortingen:** 'id' staat voor 'idem' (dezelfde persoon als in de regel erboven). De aanhalingstekens (") in de laatste kolom duiden op herhaling van de vissoort 'schol'.

Administratief register (lijst van afgegeven geleidebiljetten voor transport).

Dit document is een logboek van de Gemeentelijke Vischhal, waarin de uitgifte van transportbewijzen (geleidebiljetten) voor vis wordt bijgehouden. De focus ligt op de distributie van schol. Er is een duidelijk onderscheid zichtbaar tussen grote partijen (tot over de 300 kg voor 'Busman' op de Nieuwmarkt) en kleine leveringen van 5 à 10 kg aan diverse adressen in Amsterdam. Veel van de genoemde namen (Schilder, Swarthoed, Keijzer) zijn bekende achternamen uit de visserijgemeenschap (met name Volendam), wat duidt op de nauwe banden tussen de vissersdorpen en de Amsterdamse markt. De administratie is sober maar nauwkeurig, met gebruik van 'id' (idem) en aanhalingstekens voor herhalingen.

Handgeschreven brief op briefpapier van een vereniging.

* **Inhoud:** Jac Keijzer, een visventer uit Volendam en lid van "Ploeg 10", verzoekt de Amsterdamse autoriteiten om toestemming om de visrantsoenen voor zijn gehele ploeg (bestaande uit vier personen) in één keer op te halen tijdens de middagdistributie. * **Vorm:** De brief is geschreven op het officiële briefpapier van de lokale visventersvereniging, wat de status van het verzoek onderstreept. Het taalgebruik is uiterst beleefd en formeel, passend bij de bureaucratische verhoudingen van die tijd. * **Administratieve verwerking:** Het document toont de volledige ambtelijke loop: ontvangst op 27 juli, toetsing aan bestaande voorschriften (verwijzing naar 'KM no. 150') en de uiteindelijke goedkeuring ("Geen bezwaar") op 31 juli door een functionaris genaamd De Haan. * **Ploegensysteem:** De nummers 88 en 95 achter de namen verwijzen waarschijnlijk naar persoonlijke registratienummers op een algemene lijst van visventers. Het werken in 'ploegen' was een methode om de distributie efficiënter te organiseren.

Dagrapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit dagrapport is een administratieve vastlegging van gewichtscontroles op vismarkten in Amsterdam. De inspecteur (Reyinga) controleert of de hoeveelheid vis die aan individuele handelaren is toegewezen (*toew.*) overeenkomt met de werkelijke voorraad op de kraam (*gewogen* of *geschat*). * **Producten:** Er wordt specifiek melding gemaakt van schar, schol, bot en aal (paling). * **Nauwkeurigheid:** De controles zijn zeer precies, waarbij afwijkingen van een halve kilo (bijv. bij D. v. Schaik en P.J. Overloop) expliciet worden genoteerd. * **Samenwerking/Verdeling:** Er is sprake van het delen van porties tussen handelaren, zoals de "½ portie" die wordt overgedragen tussen J. Molenaar en W. Meconi. * **Kwaliteit:** De opmerking "Het grootste deel der aanvoer was puf" is cruciaal. 'Puf' verwijst naar kleine, onmaatse vis of vis van lage kwaliteit die vaak als veevoer of voor de vismeelindustrie werd gebruikt, maar in oorlogstijd ook voor menselijke consumptie werd verhandeld.

3 Mei 1943.                                         Den Heer J. Schilder (Holywood)                                               St. Lambertusstraat 9                                               <u>V o l e n d a m</u> (NH)           Hierbij deel ik U mede, dat Uw verkoopplaats vanaf heden is gewijzigd van Waddenweg 9 naar markt Mosplein.           De vischtoewijzing blijft verder ongewijzig...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, bovenin:] verzonden 7/6 [Handgeschreven, rechtsboven:] SV [Getypt:] 46c/34/1b. M. 5 Juni 1943. Den Heer P. Schilder (Holywood) St. Lamberthusstraat 9 V o l e n d a m (NH) =================== Hiermede verzoek ik U, Dinsdag 8 Juni a.s. tusschen 9.00 en 12.00 uur te mijnen kantore Jan van Galenstraat no. 14 te willen komen. [Handgeschreven, rechtsonder:] 35/6 [Ha...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtsbericht / Strafvoorstel betreffende overtreding van de visdistributievoorschriften. * **Datum:** 29 oktober 1943. * **Locatie:** Amsterdam (A’dam). * **Betrokkene:** J. Schilder (bijnaam "Beest"), visvoerder uit Volendam. * **Referentienummer:** 460/581, b (in rood potlood).

# TRANSCRIPTIE af J. Schilder n.a.v. Uw brief d.d. 26 Aug. jl. zend ik U hier bij toe rekening, bez. die U aan de firma Alberz toegewezen visch, en onderstaande adressen visch te bezorgen: aan mij. [Paraaf, mogelijk 'Ds'] [Linksonder in rood/bruin potlood:] 4/8/56 1/2

# TRANSCRIPTIE **[Linksboven:]** Strafvoorstel J. Schilder (Beest) vischverdeeling **[Rechtsboven:]** A’dam, 29/10 1943 W. L. M. 460/581, b **[Hoofdtekst:]** Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat de vischhan- delaar J. Schilder (Beest), Dril 7 te Volendam, winkel drijvende Warden- weg no. 9, op 25 Sept. jl. een lading zeevisch, welke hij voor zijn broer J. Schilder (Hollywood) die wegens z...