C. Schilder

Getypte administratieve lijst met namen en numerieke gegevens.

De lijst bevat achternamen (vaak met initialen) gekoppeld aan een getal met twee decimalen. De getallen zijn grotendeels aflopend gesorteerd, wat wijst op een rangschikking op basis van grootte (bijv. inkomen, gewicht, of een puntensysteem). Een uitzondering is de vermelding "Ruig", die handmatig gemarkeerd is met twee schuine strepen (//) en een hogere waarde heeft dan de naam erboven, wat duidt op een correctie of latere toevoeging. De breuken en getallen aan de rechterzijde (1 ¾, 1 ¼, 1, 1, 1 ½) lijken wegingsfactoren of quota die per groep zijn toegekend. Opvallend is dat de laagste groep waarden (onderaan) een factor van 1 ½ heeft, wat hoger is dan de groepen direct daarboven.

Document

* **Structuur:** Het document is systematisch opgezet. Elk item begint met een identificatienummer (T1-T6), gevolgd door de initialen en achternaam, de geboortedatum (aangeduid met "geb."), en het woonadres inclusief straatnaam, huisnummer en plaats. * **Inhoud:** De lijst bevat typische familienamen uit de regio Waterland, in het bijzonder Volendam (Sier, Schilder, Tuijp). De geboortejaren variëren van 1907 tot 1924, wat betekent dat deze mannen in de kracht van hun leven waren tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Aantekeningen:** Bij de personen uit Monnikendam (T1 en T2) staat de extra vermelding "Gerookte visch Noord." Dit refereert zeer waarschijnlijk aan hun beroep of werkplek in de visserijsector, die in die tijd dominant was in Monnikendam en Volendam. * **Topografie:** De genoemde straten zoals het Weezenland in Monnikendam en de Achterstraat en Overste Ludenstraat in Volendam zijn authentieke locaties. "Enkh.straat" is een afkorting voor de Enkhuizerstraat. "Spuuringstraat" is waarschijnlijk een lokale benaming of een spellingvariant van een straat nabij de Spui of Spuistraat.

Handgeschreven ambtelijk rapport/notitie op een archiefkaart.

Dit document is een rapportage over een overtreding van de distributievoorschriften tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een visverkoper uit Volendam, C. Schilder, heeft zijn toegewezen voorraad verse aal (die bedoeld was voor de openbare verkoop op de markt) niet verkocht. Uit zijn eigen verklaring blijkt dat hij de aal buiten het officiële circuit heeft gehouden: 1. Hij gaf eerst vier porties van een kwart kilo verse aal aan zijn moeder. 2. De rest van de aal verkocht hij niet vanwege vakantie, maar liet hij roken. 3. Vervolgens gaf hij van die gerookte aal wederom vier porties aan zijn moeder en hield de rest voor eigen consumptie. Het document toont de strikte controle op de voedselvoorziening aan; zelfs kleine hoeveelheden (kwart kilo's) moesten worden verantwoord. De doorhalingen suggereren dat de rapporteur zijn tekst tijdens het opstellen preciseerde op basis van de verklaring van de verdachte.

Ambtsbrief (afschrift van een origineel).

Deze brief is een formeel rapport van de gemeente Amsterdam aan de centrale visserijautoriteit over een overtreding van de distributievoorschriften. De viskoopman C. Schilder uit Volendam wordt ervan beschuldigd zijn toegewezen voorraad aal (paling) niet op de voorgeschreven marktlocatie (Jan Evertsenstraat, Amsterdam) te hebben verkocht. In plaats van de 20 kilogram (40 eenheden van 1/2 kg) aan het publiek te verkopen, heeft hij een deel aan zijn moeder gegeven en de rest laten roken voor eigen gebruik omdat hij op vakantie ging. De burgemeester verzoekt om sancties: het intrekken van zijn toewijzing (vergunning/quotum) bij de visafslag in Volendam. De toon is zakelijk en illustreert de strenge controle op de voedselvoorziening.

Handgeschreven verzoekschrift met ambtelijke kanttekeningen.

In dit document verzoekt C. Schilder (in de kanttekening geïdentificeerd als P. Schilder met de bijnaam "Kromme"), een visboer uit Volendam, om een andere marktplaats. Hij staat op dat moment in de Jan Evertsenstraat, maar ervaart grote problemen met het transport. Door de oorlogsomstandigheden (1942) is het blijkbaar zeer moeilijk om aan een bakfiets of karretje te komen, waardoor de huidige plek te ver of te lastig bereikbaar is. Hij vraagt om een plek aan de Prinsengracht. Het verzoek wordt echter afgewezen door de behandelend ambtenaar of wethouder op 13 oktober 1942. De reden voor de afwijzing is puur logistiek/economisch: er zijn op de Prinsengracht al te veel kooplieden aanwezig.

Handgeschreven ambtelijke notitie / conceptbrief.

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een geoefend, vlot lopend cursiuushandschrift, typerend voor een administratief medewerker of ambtenaar uit het midden van de 20e eeuw. * **Inhoud:** De tekst is een formeel antwoord op een schrijven van 9 oktober (waarschijnlijk van hetzelfde jaar, 1942, gezien de datering van de afhandeling). De strekking is een categorische afwijzing: aan het verzoek kan niet worden voldaan. * **Administratieve sporen:** * De naam **C. Schilder** bovenaan fungeert als dossiernaam of geadresseerde. * De rode cijfers **7b/2/2** zijn een archiefkenmerk of dossiernummer, wat duidt op een systematische administratie. * De datum **21/10/42** geeft de dag van verzending of afhandeling aan, met een bijbehorende paraaf ter goedkeuring.

Getypte doorslag (doorslagje) van een officiële brief.

* **Inhoud:** Het betreft een korte, formele mededeling aan de heer C. Schilder waarin een eerder ingediend verzoek (van 9 oktober) wordt afgewezen. * **Toon:** De tekst is strikt zakelijk en bureaucratisch. Er wordt geen enkele toelichting of reden gegeven voor de afwijzing. Het woord "niet" is onderstreept om de definitieve aard van de beslissing te benadrukken. * **Kenmerken:** De handgeschreven notitie "Verzonden 21/10" diende als administratieve verificatie dat de brief daadwerkelijk op de dag van datering is verstuurd. De codes "HG." en "76/3/2 M." zijn interne archiefkenmerken.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek. De heer Schilder had gevraagd om een levering (toewijzing) van gepelde garnalen en een verhoging van zijn bestaande quotum voor ongepelde garnalen. Een speciale commissie heeft dit verzoek beoordeeld en afgewezen. * **Stijl:** De toon is uiterst zakelijk, kortaf en bureaucratisch. Er wordt geen reden gegeven voor de afwijzing, anders dan dat de commissie hiertoe heeft besloten. * **Administratie:** Het gebruik van wijknummers ("Wijk 26A") en precieze referentienummers duidt op een strak georganiseerd distributiesysteem.

Handgeschreven verzoekschrift / aanvraagbriefje.

Het document is een kort, informeel briefje van een inwoner uit Volendam, gericht aan een (niet nader genoemde) instantie, waarschijnlijk een distributiekantoor of visserij-autoriteit. De afzender, C. Schilder (geboren op 19 december 1907), vraagt om een "toewyzing mossel". Onderaan het briefje staat de referentie "v.v. EM - 42". "EM" staat voor de visserijregistratie van Enkhuizen, wat suggereert dat de aanvrager verbonden is aan het schip Enkhuizen 42, of dat de vis via dit vaartuig geleverd moet worden. De toevoeging "alle soorten visch" wijst op een bredere handels- of vangstvergunning. De paarse stempel onderaan geeft de administratieve verwerking aan door de instantie in september 1942.

Handgeschreven ambtelijk rapport/proces-verbaal van inspectie.

Het document is een rapportage van een controleur (J.A. Middelburg) van de Dienst van het Marktwezen te Amsterdam. De controleur constateert een onregelmatigheid in de administratie en handelsvoorraad van visverkoper C. Schilder op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord). De kern van de overtreding is een rekenkundig tekort: 1. **Input:** Schilder heeft op 29 mei 20 kg verse aal ingekocht (bewezen via een vervoerbewijs). 2. **Verwachte output:** Na het rookproces blijft er volgens de toen geldende normen ongeveer 13 kg gerookte aal over (rekening houdend met gewichtsverlies door vochtuitstoot). 3. **Constatering:** Schilder heeft op 31 mei slechts 9 kg aangevoerd voor de verkoop. 4. **Conclusie:** Er ontbreekt 4 kg gerookte aal die niet in de officiële boeken voorkomt. Dit wijst op **zwarte handel** of het achterhouden van schaarse goederen, wat in 1943 streng verboden was. De blauwe aantekening "Ma 12 oproepen" duidt op een vervolgstap: de betrokkene moet op een maandag om 12:00 uur verschijnen voor verhoor of een administratieve sanctie.

Getypte brief (formele oproep) met handgeschreven ambtelijke kanttekeningen.

Dit document betreft een dwingende oproep uit de Tweede Wereldoorlog. De ontvanger, C. Schilder uit Volendam, wordt gesommeerd zich te melden bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam. Dit adres was tijdens de bezetting de zetel van het Gewestelijk Arbeidsbureau (GAB), de instantie die verantwoordelijk was voor de uitvoering van de *Arbeitseinsatz* (verplichte tewerkstelling in Duitsland). De handgeschreven aantekeningen in de marge zijn van administratieve aard. Ze suggereren dat de brief niet direct bij de juiste persoon is bezorgd of dat er verwarring was tussen familieleden. Er wordt genoteerd dat de brief "is gehaald" door of voor een "P. Schilder Holy". In Volendam is het gebruik van bijnamen (zoals 'Schell' en 'Holy') essentieel om onderscheid te maken tussen de vele families met dezelfde achternaam. De instructie onderaan om "P. Schilder Holy op te roepen" wijst op een administratieve correctie of een vervolgstap in de procedure.

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Dagstaat (officiële marktadministratie).

Dit document is een officiële administratieve lijst van viskooplui op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. De lijst is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Inhoud:** Het formulier registreert welke kooplieden aanwezig waren en wat zij verkochten. Opvallend is dat alle negen genoemde handelaren die dag zoetwatervis (zoetw. visch) verkochten, aangegeven met een rood vinkje. * **Hoeveelheden:** In de marge linksboven staan standaardhoeveelheden genoteerd in ponden en een "litje" (litertje) voor garnalen. In de kolom "Opmerkingen" zijn bij de laatste drie personen specifieke gewichten in kilogrammen voor zeevis genoteerd (kabeljauw, makreel en schelvis/garnalen). * **Personen:** Er staan drie familieleden Brandenburgh op de lijst, wat wijst op een familiebedrijf of meerdere takken van een familie in de vishandel.

Handgeschreven lijst op bruin/grijsachtig papier (mogelijk een kladblokvel of achterzijde van een formulier).

* **Inhoud:** Het document betreft een namenlijst met daarachter getallen en afvinktekens ("x"). Het getal "1600" komt het meest voor, wat duidt op een vast bedrag (bijv. ƒ 16,00 contributie) of een vaste eenheid. * **Namen:** De namen zijn typisch Nederlands. De achternamen "Schilder" en "Molenaar" komen veelvuldig voor in Noord-Hollandse vissersdorpen zoals Volendam. * **Bijnamen/Notaties:** * Onder de drie personen met de achternaam "Schilder" staat telkens de notatie **"Fik"**. In gemeenschappen met veel dezelfde achternamen werden bijnamen gebruikt om families te onderscheiden. "Fik" is een bekende bijnaam/tak binnen de familie Schilder. * **"Prop"** achter Jan Molenaar kan een afkorting zijn voor een beroep (proponent) of eveneens een bijnaam. * **"v.h. sturm"** kan betekenen "voorheen Sturm", wijzend op een overname van een positie of adres. * **"96"** achter Jan Schilder is waarschijnlijk een huisnummer. * **Cijfers:** De onderste twee bedragen (1000 en 1300) wijken af, wat kan betekenen dat deze personen een andere status hadden of een ander product afnamen.

Getypte doorslag van een officiële kennisgeving met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** Het document is een officiële berisping en strafmaatregel gericht aan drie personen met de achternaam Schilder in Volendam. Zij worden ervan beschuldigd op 17 februari 1944 hun toegewezen hoeveelheid vis niet volledig ter verhandeling te hebben aangeboden bij de visafslag. * **Sanctie:** De directe consequentie is een voorlopige schorsing van de visverdeling (het recht om vis te ontvangen of te verhandelen via de officiële kanalen). Daarnaast wordt gedreigd met verdere maatregelen vanuit de burgemeester. * **Toon:** Formeel, dwingend en juridisch van aard, kenmerkend voor de ambtelijke communicatie tijdens de bezettingsjaren. * **Handgeschreven notitie:** De aantekening "Verzonden 22/2" bevestigt de administratieve afhandeling door een inspectie-instantie.

Doorslag van een officieel besluit/brief.

* **Inhoud:** Het document is een strafmaatregel tegen drie vishandelaren uit Volendam. Zij worden voor vier maanden uitgesloten van de officiële visverdeling bij de afslag. * **Reden:** De handelaars hebben op 17 februari 1944 aanzienlijk minder vis aangevoerd op hun vaste verkoopplaats in de Jan Evertsenstraat (Amsterdam) dan hen via het distributiesysteem was toegewezen. * **Interpretatie:** In de context van de bezettingstijd duidt dit op een verdenking van handel op de zwarte markt. Door vis buiten het officiële kanaal om te verkopen, onttrokken zij voorraad aan het distributiesysteem, wat streng werd bestraft door de collaborerende overheid. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend (in kopie) door Edward Voûte, de door de bezetter aangestelde burgemeester van Amsterdam, en gemeentesecretaris Franken.

Brief / Ambtelijke correspondentie.

Het document is een officieel schrijven van de **Nederlandsche Visscherijcentrale** tijdens de Duitse bezetting in Nederland. De kern van de brief is de intrekking van een eerder opgelegde tuchtmaatregel (uitsluiting) tegen vijftien handelaren of vissers uit Volendam. Opvallende kenmerken: * **Administratieve controle:** De brief getuigt van de strikte bureaucratische controle op de visserijsector tijdens de oorlog. De "Afdeeling Verd." staat vermoedelijk voor de afdeling Verdeling (distributie). * **Collectieve maatregel:** Het feit dat vijftien personen uit hetzelfde dorp (met typische Volendammer familienamen zoals Koning, Schilder en Zwarthoed) gelijktijdig werden geschorst en weer toegelaten, suggereert een eerdere overtreding van de distributieregels, mogelijk gerelateerd aan de zwarte handel of het niet naleven van prijsvoorschriften. * **Adressering:** De brief is gericht aan de Directeur van het Marktwezen in de Jan van Galenstraat in Amsterdam, de locatie van de Centrale Markthallen, waar de handel en distributie fysiek plaatsvond. ---

Getypt proces-verbaal/rapport van de politie.

* **Context van het incident:** Het document beschrijft een inbeslagname van een aanzienlijke partij vis (73,5 kg schol) op 13 mei 1944. De kern van de zaak is een logistiek probleem: de zoon (C. Schilder) moest zowel zijn eigen vis als die van zijn vader vervoeren, maar kon dit door de hoeveelheid niet in één keer op zijn driewieler laden. Hij liet de vis van zijn vader tijdelijk onbeheerd achter bij een karrenverhuurder. * **Strikte regelgeving:** De Economische Dienst trad zeer streng op. Omdat de vis onbeheerd werd aangetroffen, werd deze direct geconfisqueerd als zijnde een overtreding van het Visserijbesluit 1941. * **Sociale aspecten:** Uit de getuigenissen blijkt een verzachtende omstandigheid: de vader (P. Schilder) leed aan een nierbloeding en kon fysiek de vis niet zelf vervoeren. Er was geen sprake van illegale handel, maar van een noodoplossing voor transport. * **Taal en spelling:** Opvallend zijn de spelfouten in het origineel, zoals "Ecenomische" (i.p.v. Economische) en "Stdhberg" (bedoeld wordt het Juliana van Stolbergziekenhuis). Ook het archaïsche gebruik van "visch" en "Zaterdag" (met hoofdletter) is kenmerkend voor de periode.

Inspectierapport / Controleverslag van visaanvoer.

Het document is een verslag van een kwantitatieve controle op de vismarkt. De controleur vergelijkt de opgegeven aanvoer (het gewicht dat de koopman zegt bij zich te hebben) met de "geturfde" hoeveelheid (de werkelijke meting ter plaatse). * **Gewichtseenheden:** Er wordt gerekend in kilo's, "onzen" (ons/100 gram) en halve onzen. * **Bevindingen:** Bij drie van de vier kooplieden (Vrees, Braan en Zeeman) wordt een tekort geconstateerd tussen de opgegeven aanvoer en de werkelijke voorraad. Bij C. Schilder lijkt er juist sprake van een overschot (107,5 kg t.o.v. 102 kg opgegeven). * **Rechtvaardiging:** Onderaan wordt een specifieke aantekening gemaakt over Th. Zeeman. Het tekort bij hem wordt geaccepteerd ("verantwoord"), omdat hij een deel van de kabeljauw "gestript" (schoongemaakt/van ingewanden ontdaan) had verkocht, wat het gewichtsverlies verklaart. * **Administratie:** De diagonale krabbel linksonder duidt op een administratieve verwerking door een dossierhouder op 9 juni 1944.

Handgeschreven ambtelijk rapport/melding.

Het betreft een kort verslag van een inspectie op de vismarkt bij het Surinameplein in Amsterdam. Inspecteur A.L. Kuijper rapporteert aan zijn superieur van de afdeling Marktwezen dat hij de voorraad ("aanvoer") van twee viskooplieden heeft gecontroleerd. Opmerkelijk is de naam "C. Schilder Fik". De toevoeging 'Fik' is een bekende Volendamse bijnaam (vrijwel alle Schilders uit Volendam hebben een bijnaam om families uit elkaar te houden). Dit suggereert dat de koopman afkomstig was uit het vissersdorp Volendam. De inspecteur concludeert dat de aanwezige handel overeenkwam met wat er op papier stond aangegeven ("in overeenstemming met hun aanvoer"). Dit was een standaardprocedure om illegale handel of zwarte markt-praktijken tegen te gaan.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven (rode) annotaties en doorhalingen.

Dit document is een register van marktkooplieden die over een tijdelijke vergunning ("losse plaatsen") beschikten op de Ten Katemarkt in Amsterdam-West. Het document weerspiegelt een actieve administratie waarbij gegevens regelmatig werden bijgewerkt. De rode handgeschreven notities duiden op een controle of audit van de marktmeester, waarbij de frequentie van aanwezigheid werd genoteerd (sporadisch, af en toe, geregeld). De "X" achter de artikelen duidt waarschijnlijk op een bevestiging van de activiteit of betaling. Opvallend is de grote variëteit aan goederen: van levensmiddelen zoals verse vis (vaak uit Volendam) en bloemen, tot nicheproducten zoals likdoornzalf, zoolbeslag en eierkloppers. Er zijn diverse personen met typisch Joodse achternamen (o.a. Jacobs, Speyer, Frenkel) woonachtig in de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Waterlooplein), wat essentieel is voor historisch onderzoek naar de Amsterdamse marktbevolking.

# TRANSCRIPTIE 76/3/2 M. HG. [Handgeschreven:] Verzonden 21/10 21 October 1942. den Heer C. Schilder, Edammerweg 12, V O L E N D A M . Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 9 Octo- ber jl. bericht ik U, dat aan het daarin vervatte verzoek <u>niet</u> kan worden voldaan. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [In de linkerbovenhoek in potlood:] onderwerp: uitsluiting van vischaandeel van C. Schilder [Bovenaan in het midden in rode inkt:] 46ᵃ/321/77 [Bovenaan rechts in potlood:] W. l. M. [Hoofdtekst:] Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat de vischkooper C. Schilder, geb. 13-12-'18, wonende Edammerpad 12, Volendam, zijn toewijzing versche aal ad ~~veertig~~ 1/4 kg. op 25 Juli j.l....

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift / aanvraagbriefje. * **Datering:** 29 september 1942 (gebaseerd op stempel). * **Afzender:** C. Schilder (bijnaam 'Gehel'), Noordeinde 20, Volendam. * **Taal:** Nederlands. * **Archiefkenmerk:** № 46a/646/1.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, bovenin:] verzonden 7/6 [Handgeschreven, rechtsboven:] SV [Getypt:] 46c/34/1b. M. 5 Juni 1943. Den Heer P. Schilder (Holywood) St. Lamberthusstraat 9 V o l e n d a m (NH) =================== Hiermede verzoek ik U, Dinsdag 8 Juni a.s. tusschen 9.00 en 12.00 uur te mijnen kantore Jan van Galenstraat no. 14 te willen komen. [Handgeschreven, rechtsonder:] 35/6 [Ha...

# TRANSCRIPTIE **[Handgeschreven notities linksboven in potlood/inkt]** over deze zaak zou volgens Dr. Sandes Afd. l.t.v. aan N.V.C. geschreven zijn. Zal spoedig afschrift zenden. 17/9/42 **[Handgeschreven notitie middenboven in rode inkt]** [onleesbare paraaf] 4/9 Verzonden **[Getypte tekst]** VB/HB. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> . 46A/321/77 M. 4 September 19...