P. Schilder

Getypte administratieve lijst met namen en numerieke gegevens.

De lijst bevat achternamen (vaak met initialen) gekoppeld aan een getal met twee decimalen. De getallen zijn grotendeels aflopend gesorteerd, wat wijst op een rangschikking op basis van grootte (bijv. inkomen, gewicht, of een puntensysteem). Een uitzondering is de vermelding "Ruig", die handmatig gemarkeerd is met twee schuine strepen (//) en een hogere waarde heeft dan de naam erboven, wat duidt op een correctie of latere toevoeging. De breuken en getallen aan de rechterzijde (1 ¾, 1 ¼, 1, 1, 1 ½) lijken wegingsfactoren of quota die per groep zijn toegekend. Opvallend is dat de laagste groep waarden (onderaan) een factor van 1 ½ heeft, wat hoger is dan de groepen direct daarboven.

Getypte administratieve namenlijst (mogelijk een leden- of distributieregister).

* **Inhoud:** De lijst bevat persoonsgegevens (naam, geboortedatum, adres) gesorteerd op een controlenummer met prefix 'BH'. De namen zijn gegroepeerd per achternaam (Schilder, Steur, Snoek, Tol, etc.). * **Geografie:** Het overgrote deel van de vermelde personen is woonachtig in Volendam. Onderaan de pagina staat één persoon (G. Ruurs) uit Monnickendam ('Mon'dam'). Typische Volendamse straatnamen zoals Zuideinde, Noordeinde en de Gouw zijn aanwezig. * **Terminologie:** Gebruik van 'Wijk'-aanduidingen naast straatnamen was gebruikelijk in de vroege 20e-eeuwse administratie. De kolommen '41/42' en '42/43' suggereren een jaarlijkse controle of betaling (bijv. contributie of distributierechten). * **Typografie:** Er is veelvuldig gebruik gemaakt van het herhalingsteken (") om 'Volendam' en de status in de jaarkolommen aan te geven.

Handgeschreven verzoekschrift met ambtelijke kanttekeningen.

In dit document verzoekt C. Schilder (in de kanttekening geïdentificeerd als P. Schilder met de bijnaam "Kromme"), een visboer uit Volendam, om een andere marktplaats. Hij staat op dat moment in de Jan Evertsenstraat, maar ervaart grote problemen met het transport. Door de oorlogsomstandigheden (1942) is het blijkbaar zeer moeilijk om aan een bakfiets of karretje te komen, waardoor de huidige plek te ver of te lastig bereikbaar is. Hij vraagt om een plek aan de Prinsengracht. Het verzoek wordt echter afgewezen door de behandelend ambtenaar of wethouder op 13 oktober 1942. De reden voor de afwijzing is puur logistiek/economisch: er zijn op de Prinsengracht al te veel kooplieden aanwezig.

Handgeschreven verzoekschrift op een administratief doorslagje of fiche.

Het document is een officieel verzoek van een inwoner van Volendam aan de plaatselijke distributiedienst. De aanvrager, P. Schilder, vraagt om in aanmerking te komen voor een toewijzing van mosselen. De diverse potloodaantekeningen wijzen op de administratieve verwerking: * Er is een referentie naar een vorig dossier of eerdere levering (**46a/647/2**). * Er is een aantekening dat er op 29 oktober 1942 nogmaals naar gevraagd is. * De opmerking **"geen kaart gehad of gezien"** duidt op een probleem in de communicatie of distributie; de aanvrager had de benodigde distributiebonnen of de oproepkaart voor de afhaal niet ontvangen.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of dossierkopie).

De brief is een formeel, bureaucratisch schrijven waarin een verzoek om een "toewijzing van mosselen" wordt afgewezen. De afwijzing is gebaseerd op een onderzoek van een commissie die is ingesteld door de Visscherijcentrale. De toon is zakelijk en kortaf, zonder vermelding van de specifieke redenen waarom de geadresseerde niet in aanmerking komt. De structuur is typerend voor overheids- of semi-overheidscorrespondentie uit de jaren '40, met gebruik van archaïsche aanspreekvormen ("den Heer") en de destijds geldende spelling ("October", "Visscherijcentrale").

Handgeschreven verzoekschrift op gelinieerd papier.

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een vlot, leesbaar Nederlands cursief handschrift uit het midden van de 20e eeuw. De spelling "Comisie" (in plaats van Commissie) en "vorigjaar" (als één woord) duidt op een informele schrijfstijl of een afzender met een beperktere schoolopleiding. * **Inhoud:** De afzender vraagt om een toewijzing van mosselen. Hij voert als argument aan dat hij deze het voorgaande jaar ook heeft ontvangen ("vorigjaar wel gehad"). * **Administratieve afhandeling:** De grote letters **"afw"** over de tekst heen staan voor **"afgewezen"**. Dit betekent dat de commissie het verzoek niet heeft gehonoreerd. Het paarse stempel met het nummer `46b/831/1` en de datum `2/11` (2 november) geeft de formele registratie van het verzoek aan. De rode code rechtsonder is waarschijnlijk een verwijzing naar een gerelateerd dossier of een vervolgactie.

Zakelijke correspondentie / Ambtelijke mededeling.

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek om mosselen toegewezen te krijgen. De aanvrager, de heer Schilder uit het vissersdorp Volendam, had op 2 november een verzoek ingediend dat binnen één dag is afgehandeld door een speciale commissie. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk, afstandelijk en bureaucratisch, wat kenmerkend is voor ambtelijke communicatie uit die periode. * **Administratieve snelheid:** Opvallend is de snelheid van de procedure; de brief van de heer Schilder kwam aan op 2 november ("2 dezer") en het antwoord werd de volgende dag al verstuurd. Dit wijst op een strak georganiseerd distributieapparaat.

Getypte namenlijst (doorslag of stencil) op gelinieerd papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch/thematisch geordend op achternaam (Schilder, Sier, Smit, Steur, Snoek, Tol, Tuip/Tuyp, Veerman, Zwarthoed). De codes "EM" en "BZ" in de eerste kolom duiden waarschijnlijk op verschillende categorieën of districten. * **Geografie:** Bijna alle personen zijn woonachtig in Volendam, getuige de straatnamen en de aanhalingstekens (") onder de plaatsnaam Volendam. De laatste vermelding betreft iemand uit Monnickendam (afgekort als Mon'dam). * **Inhoudelijke details:** Er is een opvallende variatie in spelling (Tuip vs. Tuyp). De kolommen rechts tonen kruisjes ("x") onder "41/42", wat wijst op een administratieve handeling (zoals de uitgifte van distributiekaarten, visvergunningen of tewerkstellingsregisters) in dat specifieke jaar. * **Status:** De lijst is een officieel administratief document, waarschijnlijk afkomstig uit een gemeentelijk archief of een oorlogsarchief (bijv. de administratie van de Voedselcommissaris of de tewerkstelling).

Document

Dit document is een officieel inspectierapport van de **Centrale Controledienst (CCD)**. De kern van de rapportage is de controle op de naleving van de distributie- en prijsvoorschriften voor vis tijdens de Duitse bezetting. **Belangrijkste bevindingen van de controleur:** * **Geen prijsfraude:** De controleur stelt vast dat de vis wordt verkocht tegen de vastgestelde maximumprijs (ca. 49 cent per kilo). * **Geen zwarte handel:** De totale hoeveelheid verkochte vis komt overeen met de officiële toewijzing van de visafslag (ca. 53 kg). * **Logistieke verwarring:** De onrust onder het wachtende publiek ("moeilykheden") ontstond niet door illegale praktijken, maar door een onhandige logistieke keuze. Twee familieleden (J. en P. Schilder) gebruikten dezelfde bakfiets voor hun afzonderlijke toewijzingen. Wanneer P. Schilder zijn deel weer meenam naar zijn eigen standplaats, wekte dit bij de hongerige menigte de schijn van achterhouden of wegsluizen van voedsel. ---

Vervoerbewijs voor visproducten.

Dit document is een officieel vervoerbewijs uit de Tweede Wereldoorlog voor het transport van vis van Volendam naar Amsterdam. Het betreft 20 kg '1e Aal' (paling) en 20 kg '3e Pos'. De stempel "WORDT VERROOKT" geeft de bestemming of bewerking van de vis aan, wat logisch is voor paling uit Volendam. Opmerkelijk is de handgeschreven kanttekening onderaan: "4. kg. te weinig aangevoerd". In de context van de bezettingsjaren, waarin voedseldistributie en -controle extreem strikt waren, was een dergelijk tekort een serieuze zaak. De afkorting "Contr. Ops." staat waarschijnlijk voor een controleur van de Crisis-Controle-Dienst (CCD) of een gelieerde opsporingsinstantie. De vermelding "12 oproepen" suggereert een administratieve of juridische vervolgactie naar aanleiding van het gewichtsverschil.

Getypte brief (formele oproep) met handgeschreven ambtelijke kanttekeningen.

Dit document betreft een dwingende oproep uit de Tweede Wereldoorlog. De ontvanger, C. Schilder uit Volendam, wordt gesommeerd zich te melden bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam. Dit adres was tijdens de bezetting de zetel van het Gewestelijk Arbeidsbureau (GAB), de instantie die verantwoordelijk was voor de uitvoering van de *Arbeitseinsatz* (verplichte tewerkstelling in Duitsland). De handgeschreven aantekeningen in de marge zijn van administratieve aard. Ze suggereren dat de brief niet direct bij de juiste persoon is bezorgd of dat er verwarring was tussen familieleden. Er wordt genoteerd dat de brief "is gehaald" door of voor een "P. Schilder Holy". In Volendam is het gebruik van bijnamen (zoals 'Schell' en 'Holy') essentieel om onderscheid te maken tussen de vele families met dezelfde achternaam. De instructie onderaan om "P. Schilder Holy op te roepen" wijst op een administratieve correctie of een vervolgstap in de procedure.

Getypte brief (doorslag of kantoorafschrift) met handgeschreven annotaties.

* **Vorm:** Een korte, zakelijke oproep op dun papier (waarschijnlijk een kopie voor het eigen archief). De tekst is zakelijk en dwingend van toon ("verzoek ik U... te willen komen"). * **Inhoud:** De heer P. Schilder uit Volendam wordt opgeroepen voor een verschijning op het kantoor aan de Jan van Galenstraat 14. * **Opvallende details:** * De toevoeging **"(Holywood)"** achter de naam is een zogeheten 'toenaam' of bijnaam. In Volendam, waar veel families dezelfde achternaam dragen (zoals Schilder), waren deze bijnamen essentieel voor de postbezorging en identificatie. * De handgeschreven notitie **"verzonden 7/6"** laat zien dat de brief pas één dag voor de afspraak (8 juni) is verstuurd, wat wijst op een zeer korte oproeptermijn. * De cijfers onderaan (**35/6** en **210**) zijn vermoedelijk administratieve codes of berekeningen van de betreffende instantie.

Handgeschreven register/mutatielijst.

* **Inhoud:** Het document is een administratieve lijst van straathandelaren en marktkooplieden. Het vermeldt persoonlijke gegevens, hun standplaats (markt) en het type handel (bloemen, groenten, fruit, vis). * **Structuur:** De lijst is geordend in kolommen. Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van "id." (idem) en aanhalingstekens om herhalingen aan te geven. Sommige regels bevatten een handgeschreven 'X', wat mogelijk duidt op een controle, een verleende vergunning of een specifieke aantekening door een ambtenaar. * **Taalgebruik:** Typisch administratief Nederlands uit de jaren '40, met afkortingen zoals "hs." (huis), "bl. en pl." (bloemen en planten) en "V’dam" (waarschijnlijk Volendam). * **Toestand:** Het document is goed leesbaar, geschreven in een duidelijk currens-schrift (lopend handschrift) met inkt op ruitjespapier.

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Handgeschreven lijst, waarschijnlijk een loonlijst, presentielijst of afrekening van geleverde goederen.

Het document toont een overzicht van veertien posten. Bijna elke naam is gekoppeld aan het getal '1600', behalve 'Prins' die '1800' achter zijn naam heeft staan. De tekens 'x' en '/' achter de getallen fungeren waarschijnlijk als controle- of afvinktekens (bijv. voor 'betaald' of 'geleverd'). Opvallend is het gebruik van bijnamen tussen of onder de achternamen, zoals "Brest", "Holywood", "Pet" en "Peppe". Dit is een direct bewijs voor de herkomst van het document uit een gemeenschap waar veel dezelfde achternamen voorkwamen, wat typisch is voor vissersdorpen zoals Volendam. De toevoeging "S^r" bij C. Braas staat voor Senior. De getallen 176 en 112 onderaan bij Jac. Braas zouden huisnummers of specifieke partijnummers kunnen zijn.

Brief / Ambtelijke correspondentie.

Het document is een officieel schrijven van de **Nederlandsche Visscherijcentrale** tijdens de Duitse bezetting in Nederland. De kern van de brief is de intrekking van een eerder opgelegde tuchtmaatregel (uitsluiting) tegen vijftien handelaren of vissers uit Volendam. Opvallende kenmerken: * **Administratieve controle:** De brief getuigt van de strikte bureaucratische controle op de visserijsector tijdens de oorlog. De "Afdeeling Verd." staat vermoedelijk voor de afdeling Verdeling (distributie). * **Collectieve maatregel:** Het feit dat vijftien personen uit hetzelfde dorp (met typische Volendammer familienamen zoals Koning, Schilder en Zwarthoed) gelijktijdig werden geschorst en weer toegelaten, suggereert een eerdere overtreding van de distributieregels, mogelijk gerelateerd aan de zwarte handel of het niet naleven van prijsvoorschriften. * **Adressering:** De brief is gericht aan de Directeur van het Marktwezen in de Jan van Galenstraat in Amsterdam, de locatie van de Centrale Markthallen, waar de handel en distributie fysiek plaatsvond. ---

Ambtelijke correspondentie (doorslag/carbon copy).

Dit document is een administratieve mededeling van het **Bedrijfschap voor Visscherijproducten**. De tekst is opmerkelijk omdat het een spiegelbeeld-doorslag betreft; dit gebeurde vaak wanneer carbonpapier verkeerd om werd geplaatst of wanneer men een afdruk wilde maken op de achterzijde van een transparant vel. De brief informeert de directeur van het Amsterdamse Marktwezen (gevestigd aan de Jan van Galenstraat, de locatie van de Centrale Markthallen) over de intrekking van **tuchtmaatregelen** tegen 15 specifiek genoemde personen uit **Volendam**. De namen zijn typisch Volendams (Koning, Schilder, Swarthoed, Visser). Door het intrekken van deze maatregelen mogen deze personen weer worden opgenomen in de "verdeeling". Dit wijst op het herstel van hun recht om vis aan te voeren of te verhandelen binnen het distributiesysteem van die tijd.

Getypt proces-verbaal/rapport van de politie.

* **Context van het incident:** Het document beschrijft een inbeslagname van een aanzienlijke partij vis (73,5 kg schol) op 13 mei 1944. De kern van de zaak is een logistiek probleem: de zoon (C. Schilder) moest zowel zijn eigen vis als die van zijn vader vervoeren, maar kon dit door de hoeveelheid niet in één keer op zijn driewieler laden. Hij liet de vis van zijn vader tijdelijk onbeheerd achter bij een karrenverhuurder. * **Strikte regelgeving:** De Economische Dienst trad zeer streng op. Omdat de vis onbeheerd werd aangetroffen, werd deze direct geconfisqueerd als zijnde een overtreding van het Visserijbesluit 1941. * **Sociale aspecten:** Uit de getuigenissen blijkt een verzachtende omstandigheid: de vader (P. Schilder) leed aan een nierbloeding en kon fysiek de vis niet zelf vervoeren. Er was geen sprake van illegale handel, maar van een noodoplossing voor transport. * **Taal en spelling:** Opvallend zijn de spelfouten in het origineel, zoals "Ecenomische" (i.p.v. Economische) en "Stdhberg" (bedoeld wordt het Juliana van Stolbergziekenhuis). Ook het archaïsche gebruik van "visch" en "Zaterdag" (met hoofdletter) is kenmerkend voor de periode.

Dagrapport van de Dienst Marktwezen Amsterdam.

Dit dagrapport biedt een gedetailleerde inkijk in de distributie en controle van schaarse goederen (vis) tijdens de Duitse bezetting. * **Strikte Controle:** De functionaris vergelijkt de toegewezen hoeveelheid vis (vaak 50 kg) met de daadwerkelijk aanwezige, gewogen hoeveelheid. De marges zijn extreem klein (vaak slechts een halve kilo verschil), wat duidt op een zeer rigide controlesysteem om zwarte handel te voorkomen. * **Identificatie:** Bij de naam 'Koning' worden bijnamen gebruikt (Stout, karnemelk) om verschillende handelaren met dezelfde achternaam uit elkaar te houden, een gebruikelijk verschijnsel in de Amsterdamse markthandel. * **Logistiek:** De opmerking onderaan dat men in de Jan Evertsenstraat te laat is gekomen, verklaart waarom er voor die locatie geen individuele metingen zijn genoteerd. * **Republiek van de Handel:** Ondanks de oorlog gaat de administratieve molen van het Amsterdamse Marktwezen onverstoord door, waarbij zelfs de kleinste hoeveelheden schar en schol worden vastgelegd.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, bovenin:] verzonden 7/6 [Handgeschreven, rechtsboven:] SV [Getypt:] 46c/34/1b. M. 5 Juni 1943. Den Heer P. Schilder (Holywood) St. Lamberthusstraat 9 V o l e n d a m (NH) =================== Hiermede verzoek ik U, Dinsdag 8 Juni a.s. tusschen 9.00 en 12.00 uur te mijnen kantore Jan van Galenstraat no. 14 te willen komen. [Handgeschreven, rechtsonder:] 35/6 [Ha...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift op een administratief doorslagje of fiche. * **Datum:** 12 oktober 1942 (stempel). * **Afzender:** P. Schilder Wzn. (waarschijnlijk Piet Schilder Willemszoon). * **Locatie:** Sint Lambertuspad 9, Volendam. * **Archiefkenmerken:** Paarse stempel "M. 1942", dossiernummer "№ 46 a/647/1".

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel verzoekschrift / interne ambtelijke notitie. * **Datum:** 29 september 1942 (binnengekomen), 12 oktober 1942 (behandeld). * **Betrekkene:** Hendrik Schilder (geboren 6 augustus 1915 te Volendam). * **Instantie:** Directie van het Marktwezen, Amsterdam. * **Kenmerk:** No. 46 a/652/1 M. 1942. * **Locatie:** Jan van Galenstraat 94, Amsterdam...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 15 november 1943. * **Afzender:** Klaas Schilder (bijnaam 'Mok'), winkelhouder te Volendam. * **Ontvanger:** De Verdeelings Commissie van Visch, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels, dossiernummers (No. 46b/293/1) en ambtelijke kanttekeningen.

3 Mei 1943.                                         Den Heer J. Schilder (Holywood)                                               St. Lambertusstraat 9                                               <u>V o l e n d a m</u> (NH)           Hierbij deel ik U mede, dat Uw verkoopplaats vanaf heden is gewijzigd van Waddenweg 9 naar markt Mosplein.           De vischtoewijzing blijft verder ongewijzig...