Ambtelijk schrijven / Strafvoorstel. 1 november 1943. [Handgeschreven linksboven:] Verzonden 1/11 [paraaf]
[Rechtsboven:] VD/SV

46e/58/1b.M.
1 November 1943.

Strafvoorstel
J.Schilder(Beest)
vischverdeeling.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.
=============

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat de vischhandelaar J.Schilder(Beest), Dril 7 te Volendam, winkel drijvende Waddenweg no. 9, op 25 September jl. een toewijzing zeevisch, welke hij voor zijn broer J.Schilder(Holywood), die wegens ziekte niet persoonlijk aanwezig kon zijn, in ontvangst had genomen, niet op diens verkoopplaats op de markt Mosplein heeft verkocht, doch deze, in strijd met den opdracht van den controleerenden marktambtenaar naar zijn winkel heeft gebracht en aldaar verkocht (althans volgens zijn bewering).

Schilder(Beest) heeft zich wel op het Mosplein aangemeld, doch toen hij met den verkoop zou beginnen, deelde hij mede, dat hij zijn gewichten in zijn winkel had liggen. Hij vroeg toen aan den marktambtenaar toestemming om de visch van zijn broer in zijn winkel te verkoopen. De marktambtenaar heeft dit, volgens zijn (marktambtenaar) verklaring, geweigerd en hem opdracht gegeven de gewichten te halen. Schilder verklaart thans dat hij dit verkeerd heeft begrepen en gedacht heeft, dat hij toestemming had verkregen voor den verkoop in den winkel.

Aangezien de marktambtenaar zeer positief is in zijn verklaring heb ik Schilder(Beest) met ingang van 1 November 1943 voorloopig van de verdeeling geschorst. Aangezien hier echter ruimte is voor de gedachte van een misverstand, stel ik U voor hem niet voor den gebruikelijken termijn 4 maanden, doch voor den tijd van een maand bij besluit / [Handgeschreven invoeging:] van den Burgemeester / van de verdeeling van visch aan den Gemeentelijken Vischafslag uit te sluiten.

De Directeur, Het document betreft een disciplinaire maatregel tegen een Volendamse visboer tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is een overtreding van de distributieregels. J. Schilder ('Beest') nam de visvoorraad van zijn zieke broer ('Holywood') over, maar verkocht deze in zijn eigen winkel aan de Waddenweg in plaats van op de toegewezen standplaats op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord).

Er is sprake van een conflict tussen de verklaring van de marktambtenaar (die stelt dat hij expliciet weigerde) en de handelaar (die claimt het bevel verkeerd te hebben begrepen). De directeur van de visafslag kiest voor een tussenweg: hij gelooft de ambtenaar, maar houdt rekening met een mogelijk misverstand. Hierdoor wordt een lichtere straf voorgesteld (één maand schorsing in plaats van de gebruikelijke vier).

Opvallend is het gebruik van bijnamen ('Beest' en 'Holywood') in een officieel document. In Volendam was (en is) dit gebruikelijk om de vele families met dezelfde achternaam uit elkaar te houden, zelfs in de ambtelijke correspondentie. Dit document stamt uit november 1943, een periode waarin Nederland bezet was door nazi-Duitsland. De voedselvoorziening was strikt gereguleerd via een distributiesysteem om schaarste te beheersen en de zwarte handel tegen te gaan. Handelaren waren gebonden aan strikte locaties en hoeveelheden.

De "Wethouder voor de Levensmiddelen" in Amsterdam was in deze periode verantwoordelijk voor de distributie in de stad. Overtredingen van de distributiewetten konden zware gevolgen hebben, aangezien de autoriteiten de controle over de voedselstromen essentieel achtten voor de openbare orde en de bevoorrading. De handgeschreven toevoeging "van de Burgemeester" duidt op de formele juridische machtsstructuur in oorlogstijd, waarbij de burgemeester (destijds de pro-Duitse Edward Voûte in Amsterdam) de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid had over dergelijke uitsluitingen. J. Schilder