Handgeschreven verzoekbrief. 26 augustus 1942. J. Schilder, visventer (Kathammerstraat 2, Volendam). De Voorzitter der Verdeelingscommissie Marktwezen te Amsterdam. [Bovenaan links, stempel/notitie:]
Nº 46ª/564/1 M. 1942 2/9

[Bovenaan rechts, handgeschreven:]
oproepen 9/12
Volendam 26 Aug 1942
S u
Insp. nog niet geweest [?] 17/9 '42

[Adressering:]
Aan den Voorzitter der Verdeelingscommissie
Marktwezen te Amsterdam.

[Inhoud:]
Geachte Voorzitter.

De ondergetekende J. Schilder vischventer standplaats houdend Alb. Cuypstraat verzoekt u beleefd een vergunning te mogen verkrijgen om van zijn toegewezen visch eenige klanten te mogen bedienen voor wien het niet doenlijk is in de rij te staan.
O. a.
1. De Communiteit der E.E. Paters Redemptoristen Keizersgracht 218.
2. De E.E. Broeders van Huibergen IJselhoffplantsoen 2.
3. De Pastorie a/d Amsteldijk 36.
4. Café-Restaurant Stads-Schenke Leidseplein - [onderstreept met de notitie:] deze niet

[Kantlijn links bij de lijst:]
[Onleesbaar/Paraaf]
vrij geven tot bedienen [met pijl naar de eerste drie adressen]

[Afsluiting:]
Hopende een gunstig antwoord van u te ontvangen.

Teeken ik Hoogachtend.
J. Schilder.
Kathammerstraat 2 Volendam. * Kern van het verzoek: Visventer J. Schilder, die een standplaats heeft op de Albert Cuypmarkt, vraagt toestemming om buiten de reguliere wachtrij om vis te mogen leveren aan specifieke instellingen.
* Argumentatie: Hij voert aan dat het voor deze klanten "niet doenlijk is in de rij te staan". De lijst met klanten bestaat uit religieuze instellingen (kloostergemeenschappen en een pastorie) en één horecagelegenheid.
* Ambtelijke afhandeling: Uit de kantlijnnotities blijkt dat de aanvraag gedeeltelijk is goedgekeurd. De religieuze instellingen kregen de status "vrij geven tot bedienen", wat betekent dat Schilder hen direct mocht bevoorraden. Het commerciële "Café-Restaurant Stads-Schenke" werd echter expliciet uitgesloten ("deze niet").
* Taalgebruik: Formeel, passend bij de tijd ("den Voorzitter", "verzoekt u beleefd", "visch") en de hiërarchische verhoudingen tussen burger en overheid tijdens de bezettingsjaren. Dit document is een treffend voorbeeld van de strikte distributie- en regelzucht tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog.
1. Schaarste en distributie: Vis was, net als veel andere levensmiddelen, schaars en de handel stond onder streng toezicht van de "Verdeelingscommissie". Marktkooplieden waren gebonden aan hun toegewezen voorraad en moesten zich houden aan strikte regels om zwarte handel te voorkomen.
2. Rijen voor de winkel: Het "in de rij staan" was een dagelijkse realiteit voor burgers. Dat er voor religieuze orden uitzonderingen werden gevraagd (en deels verleend), toont de maatschappelijke positie van de kerk aan, maar ook de noodzaak voor praktische oplossingen voor grotere woongemeenschappen (communiteiten).
3. Bureaucreatie: De aanwezigheid van diverse parafen, data en registratienummers laat zien hoe dergelijke kleine verzoeken door een ambtelijke molen gingen, waarbij zelfs een inspecteur ("Insp.") eraan te pas kwam. E.E. Broeders E.E. Paters J. Schilder Marktwezen