H. Overdiek

Handgeschreven verzoekschrift / Brief

Dit document is een formeel verzoek van een burger, H. Overdiek, gericht aan een distributie-instantie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De schrijver vraagt om een uitbreiding van zijn rantsoen of handelsvergunning: aangezien hij al een toewijzing heeft voor gerookte vis, wil hij ook mosselen mogen ontvangen/verkopen. Hij legitimeert zijn verzoek door te verwijzen naar zijn registratienummer (9550) op de "Kaart Nederlandsche visscherij". De ambtelijke reactie onderaan het document is kort en afwijzend. Er staat expliciet "Geen recht op mosselen". Dit wordt herhaald in een latere aantekening van 23 oktober 1942 door een ambtenaar genaamd "de Kaay". Het document illustreert de strikte bureaucratische controle op de voedselvoorziening en handel in crisistijd.

Handgeschreven verklaring op gelinieerd papier.

Het document is een getuigenverklaring van W. van Deijl betreffende zijn handelsrelatie met H. Overdiek in de jaren vlak voor de oorlog. Van Deijl verklaart dat hij in 1938 en 1939 gerookte aal leverde aan Overdiek op basis van een "Groot Akte A" (een specifieke visserijvergunning). Cruciaal is de latere toevoeging dat zijn vergunning in 1940 is ingenomen. De ambtelijke aantekeningen ("Informeere bij Contr. Klaassen") en het registratiestempel onderaan duiden erop dat dit document deel uitmaakte van een dossier bij een overheidsinstantie of controle-orgaan. Mogelijk betreft dit een onderzoek naar de economische activiteiten of de rechtmatigheid van de handel van Overdiek, of een aanvraag voor een nieuwe vergunning door Van Deijl waarbij zijn arbeidsverleden getoetst werd.

Zakelijke verklaring / Bewijs van werkzaamheden.

* **Inhoud:** De verklaring dient als officieel bewijs dat H. Overdiek gedurende een langere periode gerookte paling en andere vissoorten heeft verkocht bij of voor de onderneming van B. Peeters (Café Centrum). * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (vóór de hervorming van 1947), zichtbaar in woorden als "Ondergeteekende" en "vischsoorten". De zinsbouw "bij mijn gerookte aal [...] heeft verkocht" suggereert dat Overdiek mogelijk als wederverkoper of hulp fungeerde bij de handel in vis die door Peeters werd gefaciliteerd of bereid. * **Stempel:** De paarse stempel identificeert de locatie als Café „CENTRUM” aan het Rembrandtplein 4, een destijds bekende horecagelegenheid die blijkbaar ook over een concertvergunning beschikte ("Concert").

Typschrift (doorslag) met handgeschreven aantekening.

Dit document is een officiële zakelijke mededeling uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de brief is een verzoek om bewijslast. De geadresseerde, de heer Overdiek, heeft blijkbaar een aanvraag ingediend voor een "toewijzing" (een quotum of vergunning) om gerookte paling (aal) te mogen verhandelen of inkopen. De autoriteiten eisen een historisch bewijs van bedrijvigheid: hij moet aantonen dat hij reeds in de jaren 1939 (voor de oorlog) en 1940 (het begin van de bezetting) actief was in deze handel. Dit was een gebruikelijke methode van de distributiestelsels om "nieuwe" handelaren of zwarte handelaren te weren en schaarse goederen alleen toe te wijzen aan gevestigde ondernemers.

Getypte brief (doorslag/kantoorkopie) op grijs papier.

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een aanvraag. De heer Overdiek had een verzoek ingediend voor een "toewijzing van gepelde garnalen", wat hem door een speciale commissie is geweigerd. * **Vorm:** Het document is een kantoorkopie, herkenbaar aan het ontbreken van een handtekening en de aanwezigheid van een verzendnotitie ("Verzonden 28/9") in rood potlood. De toon is kort, zakelijk en ambtelijk. * **Administratieve details:** De vermelding "Wijk 19 A" verwijst naar de specifieke wijkindeling van Amsterdam die tijdens de oorlog werd gebruikt voor distributie- en bevolkingsadministratie.

Handgeschreven verzoekschrift / briefkaart.

* **Inhoud:** De afzender, H. Overdiek, verzoekt om te worden opgenomen in de verdeling van mosselen. Hij verwijst naar een gesprek met een zekere de heer K. Lammers, die hem adviseerde dit schriftelijke verzoek in te dienen. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in een zakelijke maar ietwat onbeholpen stijl, typerend voor burgercorrespondentie met officiële instanties uit die tijd. Er zit een grammaticale fout in de zin "daar ik den Heer K. Lammers er over gesproken heeft" (waarschijnlijk bedoeld: "daar ik met den Heer K. Lammers erover gesproken heb"). * **Administratieve sporen:** De diverse nummers en stempels wijzen op een zorgvuldige registratie door een overheidsinstantie, vermoedelijk het Amsterdamse distributiekantoor. De afkorting "Z.O.Z." (Zie Ommezijde) suggereert dat er op de achterkant mogelijk nog informatie staat.

Getypte brief met handgeschreven aantekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een officiële afwijzing van een verzoek van de heer Overdiek betreffende "vrachttoewijzingen". De Verdeelingscommissie van de Nederlandsche Visscherij Centrale heeft het verzoek beoordeeld en negatief geadviseerd. * **Toon:** Formeel, zakelijk en resoluut. Er wordt expliciet vermeld dat herhaling van het verzoek "geen nut" heeft. * **Administratieve details:** Linksbovenaan staat een dossiernummer. Er is een handgeschreven rode aantekening "Verzonden 22/10" met de initialen "SV", wat duidt op de administratieve verwerking op de dag van datering. * **Terminologie:** "Geen termen gevonden" is juridisch-ambtelijke taal voor "geen gronden of redenen gevonden".

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De afzender, H. Overdiek, bericht aan een instantie (waarschijnlijk de distributiedienst of het gemeentebestuur) dat hij/zij door familieomstandigheden verhinderd is om de vis-toewijzing op de markt op te halen. Er wordt gevraagd om begrip voor deze situatie. * **Schrifttype:** Een vlot, leesbaar cursief handschrift, kenmerkend voor het midden van de 20e eeuw. * **Taalgebruik:** Formeel, maar met kleine grammaticale eigenaardigheden zoals het gebruik van "uw" in plaats van "u" ("dat uw dit in aanmerking zal nemen") en de spatie in "toe wyzing". * **Administratieve verwerking:** Het paarse stempel en de potloodnotities tonen aan dat het document officieel is geregistreerd op 30 juli 1943. De opmerking "wordt uitgevoerd" duidt erop dat aan het verzoek is voldaan of dat er actie op is ondernomen. De vermelding "moeder rapport" zou kunnen wijzen op een ondersteunend bewijsstuk of een onderzoek naar de genoemde familieomstandigheden.

Document

De brief schetst een tragisch beeld van de gevolgen van de bombardementen op Amsterdam-Noord in juli 1943. De centrale figuur is H. Overdiek, die werkzaam is bij de visverdeling ("in de verdeeling"). Zijn neef, H.J. Overdiek, verloor bij het bombardement zijn vrouw en vijf van zijn zes kinderen. De briefschrijver legt uit dat H. Overdiek (de medewerker) noodgedwongen verstek moest laten gaan op zijn werk om zorg te dragen voor zijn neef en om het enige overlevende kind naar familie in Oldebroek te brengen. Vanwege deze afwezigheid heeft hij zijn rantsoen/toewijzing van "spiering en gerookte vis" gemist. De brief is een formeel verzoek aan de Inspecteur van het Marktwezen om coulant te zijn. De aantekening onderaan "Acc: [paraaf] uitvoeren" bevestigt dat dit verzoek is goedgekeurd.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE VD/HG. [handgeschreven blauw:] *extra* 37/119/3 M. 2 December 1941. Ariseering N.V. Hakker. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

# TRANSCRIPTIE afz. H. Waninge. G. Naefflaan 6. Lochem.

# TRANSCRIPTIE [In de bovenmarge:] dr. Ter Heuge (diabetici)

# TRANSCRIPTIE <u>Haarlemmermeer</u> A. v.d. Assem Ruigehoek 26 Nieuw Vennep