H. Roelofs

Officiële brief/waarschuwing

Dit document is een officiële schriftelijke waarschuwing gericht aan de heer H. Roelofs betreffende de achterstallige betaling van 'kramengeld'. Kramengeld was de belasting of vergoeding die marktkooplieden moesten betalen voor het gebruik van een staanplaats of kraam op de openbare markt. Het document bevat diverse administratieve kenmerken zoals dossiernummers (85/122/1 M.) en een wijkindeling (Wijk 1), wat duidt op een gestructureerde gemeentelijke administratie. De aantekening "Mr. Müller" bovenaan suggereert dat het document is behandeld of ingezien door een specifieke functionaris. Onderaan is een belangrijke handgeschreven toevoeging gedaan door een administratief medewerker. Hieruit blijkt dat de schuld uiteindelijk op 15 juli 1940 is voldaan voor een bedrag van 5 gulden via een girobetaling. De datum "2 Januari" met het jaartal "1940" suggereert een uiterste betaaldatum of een vervolgstap in de procedure die was gepland kort na het versturen van de waarschuwing.

Administratieve notitie / memo.

* **Inhoud:** Het document betreft een rapportage over een achterstallige betaling door ene H. Roelofs. Er wordt melding gemaakt van het feit dat er al zowel schriftelijke als mondelinge aanmaningen hebben plaatsgevonden, maar dat betaling is uitgebleven. * **Besluitvorming:** De schrijver adviseert om maatregelen te nemen ("m.i. maatregelen nemen", waarbij m.i. staat voor 'mijns inziens'). Er is een instructie toegevoegd dat de adjunct-inspecteur ("ads. Insp.") de zaak persoonlijk met de betrokkene zal afhandelen. * **Correcties:** De naam J. Schukkerman is met een dikke lijn doorgestreept, wat suggereert dat deze persoon aanvankelijk ook betrokken was bij de vordering, maar dat de focus is verschoven naar enkel Roelofs, of dat de vermelding een fout was. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk handschrift in inkt, typerend voor de Nederlandse administratieve stijl van het midden van de 20e eeuw.

Officiële kennisgeving / Dienstbrief (waarschuwing)

Het document is een formele waarschuwing voor de betaling van "kramengeld". Kramengeld was de vergoeding die marktkooplieden aan de gemeente moesten betalen voor het recht om een kraam of standplaats op een openbare markt te bezetten. De brief is gericht aan een zekere heer H. Roelofs, woonachtig aan de Lastageweg in Amsterdam. De administratieve aantekeningen ("verzonden 22/8" en de naam "m. Müller") duiden op een gestroomlijnd bureaucratisch proces. De vermelding van "Vrijdag 25 Augustus a.s." onderaan de brief dient waarschijnlijk als uiterste betaaldatum of als datum waarop een incassant zou langskomen. De vermelding "Wijk 1" verwijst naar de toenmalige wijkindeling van Amsterdam voor belasting- of markttoezichtdoeleinden.

Administratief bijblad/notitie (Model No. 14, Algemene Zaken).

Dit document is een intern administratief besluit betreffende de marktvergunningen van de heer C.H. Roelofs. De kern van de zaak is de spanning tussen de verplichting om "geregeld" op de markt aanwezig te zijn (zoals vermeld bij de waarschuwing van 21 augustus) en de nieuwe omstandigheid dat de betrokkene werkzaam is bij de **Opbouwdienst**. Er wordt geadviseerd (door ambtenaar De Boer op 17 september 1940) om een uitzondering te maken op de standaardregels: 1. **Voorkeurskaarten (V.K.K.):** Voor de markten in de Ten Katestraat en het Mosplein blijven zijn rechten gereserveerd tot na zijn diensttijd. 2. **Sollicitantenlijst (Soll. lijst):** Zijn plaats op de wachtlijst voor de Westermarkt blijft behouden. 3. **Voorwaarde:** Hij moet zijn fysieke kaarten inleveren bij het hoofdkantoor en een officieel bewijs van zijn commandant overleggen. De doorgehaalde tekst in de marge suggereert een eerdere afhandeling of een intern advies dat is herzien of geformaliseerd in de hoofdtekst.

Dienstbrief/Betalingsherinnering (waarschuwing).

Dit document is een formele waarschuwing betreffende de betaling van "kramengeld". Kramengeld was de belasting of staangeldvergoeding die marktkooplieden moesten betalen voor het gebruik van een kraam op de openbare weg of markt. De brief is zeer beknopt en zakelijk opgesteld, wat gebruikelijk was voor dergelijke administratieve mededelingen. De geadresseerde, de heer H. Roelofs, woonde aan de Lastageweg in Amsterdam-Centrum, een straat die in de buurt ligt van de Nieuwmarkt en de Oude Schans, plekken waar destijds veel markthandel plaatsvond. De verschillende codes aan de linkerzijde (HG., 85/9/1 M., Lett. U.) zijn archiefkenmerken of dossiernummers die werden gebruikt om de correspondentie intern te ordenen. De handgeschreven naam bovenin ("mr. M. Müller") kan duiden op de behandelend ambtenaar of een persoon die later bij het archiveringsproces betrokken was.

Dienstmededeling / Officiële waarschuwing.

* **Inhoud:** Het document is een formele waarschuwing aan de heer H. Roelofs betreffende een achterstand of vereiste betaling van het "kramengeld" (staangeld voor een marktplaats). * **Administratieve verwerking:** De brief is opgesteld op 28 februari 1940, maar de handgeschreven aantekening "Verzonden 1/3-40" geeft aan dat de brief feitelijk op 1 maart is verstuurd. * **Termijn:** Onderaan staan "2 Maart 1940" en "Zaterdag" vermeld. Dit duidt zeer waarschijnlijk op de uiterste betaaldatum of het moment waarop de heer Roelofs zich moet melden bij de betreffende instantie. * **Codes:** De aanduidingen "Letter U" en "85/16/5 M." zijn interne archief- of dossierkenmerken. "Wijk 1" verwijst naar de administratieve indeling van de stad Amsterdam (de buurt rondom de Lastageweg/Nieuwmarkt).

Administratief overzicht van uitstaande schulden (waarschijnlijk huurschulden).

Dit document is een overzicht van personen met een betalingsachterstand, aangeduid als "huisschuld". De tabel vergelijkt de schuld van de week van 20-26 juli met die van de week van 27 juli - 2 augustus 1941. De kolom aan de rechterkant bevat administratieve opmerkingen over acties die zijn ondernomen (zoals "waarsch." voor waarschuwen en "Opw." voor oproepen) of gedane betalingen. De opmerking bij Hazings ("betaalt nooit") getuigt van de frustratie van de administrateur. De instructie onderaan is gericht aan een zekere Th. Beever. Er wordt specifiek opdracht gegeven om bepaalde personen op te roepen en voor de persoon 'Brand' een uitzondering te maken vanwege een gemaakte afspraak. Het document is op 9 augustus 1941 als "afgedaan" gemarkeerd.

Doorslag of stencil-kopie van een ambtelijke sommatiebrief (betalingsherinnering).

Dit document is een standaardbrief die door de directeur van een marktdienst (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de straatnamen) werd gebruikt om marktkraamhouders te manen hun schulden te voldoen. De schulden hebben betrekking op "het plaatsen van kramen e.d." op de marktdag van 23 augustus 1941. De brief bevat een dwingende toon: men krijgt nog vier dagen de tijd om te betalen bij de kassier, anders wordt er een voorstel aan het Gemeentebestuur gedaan om de vergunning in te trekken. Dit was een effectief pressiemiddel, aangezien de marktkraamhouders voor hun inkomen afhankelijk waren van hun standplaatsvergunning. De handgeschreven toevoegingen duiden op de administratieve verwerking: * De regel van **P. Wayeret** is doorgehaald, met een kanttekening dat er op 27 augustus (één dag na dagtekening van de brief) een bedrag van 5 gulden is betaald ("bet."). * Onderaan is een nieuwe naam toegevoegd (**H. Roelofs**), wat suggereert dat de lijst na het typen nog is aangevuld met een nieuwe openstaande post.

Ambtelijke oproeping / Waarschuwingsbrief.

Het betreft een dwingende officiële oproeping van de directeur van een Amsterdamse dienst (gezien het adres Jan van Galenstraat 14, betreft dit zeer waarschijnlijk het **Marktwezen**). De brief is gericht aan twee personen, H. Roelofs en A. Jansen, die blijkbaar een eerdere waarschuwing van 26 augustus 1941 hebben genegeerd. De toon van de brief is streng en bureaucratisch. Er wordt gedreigd met de zwaarste administratieve sanctie: het intrekken van de vergunning (vermoedelijk een marktvergunning of ventvergunning). De handgeschreven aantekeningen onderaan lijken administratieve afhandelingen te noteren: bedragen (f 3.- en f 1.-), mogelijk boetes of leges, en data van telefonisch contact of verschijning (5 september en 8 september 1941).

Getypte doorslag van een officiële oproepingsbrief.

* **Inhoud:** Het document is een dwingende oproep aan de heer Roelofs om te verschijnen voor een inspecteur aan de Jan van Galenstraat. De aanleiding is het negeren van een eerdere waarschuwing van 26 augustus 1941. De brief bevat een expliciet dreigement: bij het niet verschijnen zal de directeur bij het gemeentebestuur aandringen op het intrekken van de vergunning van de betrokkene. * **Terminologie:** "v.m." staat voor voormiddag (ochtend). "d.d." staat voor de dato (gedateerd). "Nog 1 ex. v.v.p." betekent waarschijnlijk "Nog 1 exemplaar voor verzending per post", wat aangeeft dat dit een dossier-exemplaar is. * **Toon:** De toon is formeel, autoritair en bureaucratisch, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit deze periode.

Officiële verklaring/dienstmededeling van de Dienst Marktwezen Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document is een officiële toestemming van de directeur van het Marktwezen aan een groep personen om buiten de reguliere markttijden (voor 9:00 uur en na 17:00 uur) de zogenaamde "Joodsche hulpmarkten" te betreden. Dit was specifiek bedoeld voor logistieke werkzaamheden: het opbouwen en afbreken van marktkramen. * **Locaties:** De genoemde markten (Waterlooplein, Gaaspstraat en Joubertstraat) bevinden zich in de Amsterdamse Jodenbuurt en de Transvaalbuurt, wijken waar ten tijde van de bezetting veel Joodse Amsterdammers woonden. * **Belang van de ontvangers:** De lijst onderaan bevat namen en adressen van waarschijnlijk marktmeesters, opzetters of transporteurs. De handgeschreven nota bevestigt dat de verklaring daadwerkelijk is uitgereikt aan G.D. de Vre Jr.

Handgeschreven verklaring/vergunning op gelinieerd papier.

Dit document is een officiële ontheffing of toegangsvergunning uitgegeven door de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van het document is de toestemming aan de genoemde personen (waarschijnlijk marktkooplui of transporteurs) om buiten de reguliere markttijden toegang te krijgen tot specifieke locaties. Het gaat hierbij om het opzetten en afbreken van marktkramen ("kramenmateriaal") vóór 09:00 uur 's ochtends en na 17:00 uur 's avonds. De genoemde locaties zijn het Waterlooplein (W'plein), de Gaaspstraat en de Joubertstraat. De afkorting "d. D." onderaan staat waarschijnlijk voor "de Directeur" of is een paraaf namens de directie.

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

* **Inhoud:** De lijst bevat zes namen gekoppeld aan specifieke adressen. * **Notatie:** Bij de laatste twee adressen worden Romeinse cijfers (I en II) gebruikt om de verdieping aan te duiden, wat een gangbare Nederlandse praktijk is voor bovenwoningen. Bij het laatste adres staat een kleine 'z' of '2' boven de 1, wat waarschijnlijk '1-zwart' (benedenwoning) of een sub-nummering aanduidt. * **Handschrift:** Het handschrift is verzorgd en wijst op een 20e-eeuwse datering (vermoedelijk midden 20e eeuw).

Doorslag van een officieel schrijven (betalingsherinnering/aanmaning).

Het document is een standaard aanmaning voor onbetaalde marktgelden, opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De tekst is zakelijk en dwingend van aard. Er wordt een strikte betalingstermijn van vier dagen gesteld. Het niet voldoen aan deze schuld heeft zware gevolgen: het intrekken van de marktvergunning, wat voor de betrokkenen een direct verlies van hun broodwinning zou betekenen. De handgeschreven aantekeningen in de kantlijn zijn administratieve toevoegingen die de afhandeling van de betalingen documenteren. De afkorting "v.z." staat waarschijnlijk voor 'verzonden' of 'voldaan zie'. "p Kas" duidt op een contante betaling bij de kas, terwijl "giro" duidt op een bankoverschrijving. De genoemde data (13/3 tot 17/3) laten zien dat de geadresseerden direct hebben gereageerd op het schrijven.

Getypte doorslag (carbonkopie) van een uitgaande brief met handgeschreven aantekeningen.

* **Administratieve procedure:** Dit document illustreert de strikte handhaving van gemeentelijke verordeningen tijdens de bezetting. De termijn voor betaling is kort (vier dagen), en de sanctie (intrekking van de marktvergunning) is zwaar, aangezien dit de broodwinning van de betrokkenen direct trof. * **Status van de vorderingen:** De namen "De Boer", "Fleijsman" en "Rogger" zijn doorgestreept, wat er doorgaans op wijst dat deze personen na verzending van de brief alsnog hebben betaald. De handgeschreven aantekeningen in de marge ("Giro") met data kort na 6 mei bevestigen dit proces van nabetalen. * **Verschillen in bedragen:** De bedragen variëren sterk, van f. 0,98 tot f. 9,89, wat waarschijnlijk afhankelijk was van de grootte van de kraam of de locatie op de markt.

Handgeschreven lijst van openstaande schulden.

Dit document betreft een administratieve lijst van achterstallige betalingen voor de huur van marktkramen. Het geeft een overzicht van namen, adressen en de specifieke bedragen die op 1 mei 1943 nog verschuldigd waren. * De eerste post (Mevr. de Boer) is doorgestreept met de toevoeging "free", wat suggereert dat deze schuld is voldaan of kwijtgescholden. * De adressen zijn verspreid over diverse Amsterdamse wijken (o.a. Jordaan, De Pijp, Waterloopleinbuurt en de Indische Buurt), wat aangeeft dat het een overkoepelende administratie voor de stad betrof. * De bedragen worden genoteerd in guldens. De paarse datumstempel van 6 mei 1943 markeert waarschijnlijk het moment van administratieve verwerking of archivering.

Doorslag van een ambtelijke brief/betalingsherinnering.

* **Inhoud:** Het document is een officiële aanmaning voor openstaande marktgeld-schulden. De geadresseerde, de heer Roelofs, heeft op 3 juli 1943 verzuimd te betalen voor het plaatsen van kramen. * **Toon:** De toon is dwingend en bureaucratisch. Er wordt een harde deadline gesteld ("binnen vier dagen") met de expliciete dreiging dat de marktvergunning zal worden ingetrokken bij niet-betaling. * **Administratieve vorm:** Het betreft een standaardbrief (invulformulier) waarbij het specifieke bedrag in de lopende tekst is opengelaten (na "f."), maar onderaan in een verzendlijst ("Gezonden aan:") is gespecificeerd voor meerdere personen tegelijk. Dit suggereert dat dit een doorslag is van een reeks gelijke brieven die die dag zijn verzonden. * **Bedragen:** De bedragen variëren van f. 0,61 tot f. 9,75. Hoewel dit naar huidige maatstaven kleine bedragen lijken, waren dit in 1943 substantiële dag- of weekgelden voor kleine handelaren.

Getypte brief (doorslag) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** Het document is een formele aanmaning gericht aan drie individuen die hun marktgeld (stageld) voor 31 juli 1943 nog niet hadden voldaan. De brief stelt een strikte deadline van vier dagen voor betaling. * **Sanctie:** De dreiging is aanzienlijk: het intrekken van de marktvergunning. Voor een marktkoopman betekende dit in de praktijk een beroepsverbod. * **Bestuurlijke toon:** De taal is ambtelijk en dwingend ("bij gebreke waarvan"), kenmerkend voor de overheid in die periode. De spelling "den kassier" is conform de toen geldende spelling-Marchant. * **Adressaten:** * H. Roelofs (Lastageweg 5) * A.J. Roger (Lindengracht 256) * K.G. Smit (Marco Polostraat 232) * **Bedragen:** De verschuldigde bedragen variëren van f 1,99 tot f 9,97 (Nederlandse guldens).

Document

Dit document is een interne lijst van de Amsterdamse Dienst Marktwezen waarop de achterstallige betalingen van drie kramenverhuurders of marktkooplieden zijn genoteerd. * **Inhoud**: De lijst vermeldt de naam, het adres en het verschuldigde bedrag in guldens (f). * **H. Roelofs** op de Lastageweg 5 is 3,76 gulden verschuldigd. * **J. M. Stakel - Tieman Zonen** (waarschijnlijk een samenwerkingsverband of firma) op de Reguliersgracht 38 huis heeft een schuld van 14,75 gulden. * **A. J. Roger** aan de Lijnbaansgracht 256 staat voor 13,90 gulden in het krijt. * **Kenmerken**: Het handschrift is een vlot zakelijk cursief uit de eerste helft van de 20e eeuw. De afkorting "hs." bij het tweede adres staat voor 'huis', wat destijds de aanduiding was voor de begane grond in Amsterdam. Het nummer in rode inkt onderaan ("85/32/1") is een administratief kenmerk of een referentie naar een grootboekpagina.

Document

* **Inhoud**: Het document betreft een overzicht van markt-gerelateerde capaciteit of vergoedingen, gesegregeerd op basis van de afkomst van de ondernemers. De term "stallenzetters" duidt op de personen die de fysieke marktkramen plaatsten en verhuurden. * **Rekenkunde**: De optelsom van de Joodse kolom klopt exact (1959). In de kolom van de niet-Joodse personen wordt gesproken over "22 niet Joden" voor een totaal van 1178. Er staan 21 namen genoteerd plus één losse '7', wat de telling op 22 brengt. * **Bestemming**: De notitie is een vastlegging van een telefonisch doorgegeven bericht aan "Mr. Reitsma", waarschijnlijk een functionaris bij het marktwezen of een gemeentelijke instantie belast met de uitvoering van de nieuwe verordeningen.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in rood potlood:] *R. Muller* [?] HB. [Handgeschreven in rood potlood:] *Verzonden 2/9* den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u> 37/4/21...

# TRANSCRIPTIE R A P P O R T VD/SV ============== **No. 20/20/1 M. 1943 7/9** Den Heer Directeur van het Marktwezen. Bij een contrôle op de Nieuwmarkt op 2 September 1943 heb ik geconstateerd, dat Mevrouw G.M. Valk-Both, geboren 9 December 1900, Westerstraat 252 I...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in rood:] *Verzonden 19/1* VD/HB. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, **A l h i e r .** 77/2/85 d M. [Handgeschreven:] *42* 1. 19 Januari 1943. Toelating als grossier tot de Centrale Markt van **L.Schönhage.** Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 8 dezer om advies ontvangen stuk no. 99 L.M. 1942, hebben ondergeteekenden de eer U te be...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven:] vD/HB. [Handgeschreven in potlood:] *Verzonden* [initialen] [Rechtsmidden:] den Heer Directeur der Nederlandsche Groenten-en Fruitcentrale, Laan Copes van Cattenburch 62, <u>Den Haag.</u> [Links:] 2c/69/2 M. [Midden:] 1. [Rechts:] 27 Augustus 1942. In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een brief met bijlage van den grossier der Centra...

# DOCUMENT INFO * **Instelling:** Marktwezen Amsterdam * **Locatie:** Jan van Galenstraat 14 (West) * **Kenmerk:** D/HG. * **Referentienummer:** No: 64/27/5 M. * **Datum:** 24 Januari 1941 * **Geadresseerde:** De N.V. v/h H.G. Ruhe, Centrale Markt B 1, Amsterdam-West. * **Formuliertype:** A.Z. Model No. 8a-5000-6-'40-1070