S. Hagenaar

Getypte financiële staat (Debiteuren Saldi Staat).

* **Administratieve structuur:** Het betreft een klassieke debiteurenlijst waarbij per klant de debetstand (schuld), creditstand (betalingen/tegoed) en het uiteindelijke saldo worden weergegeven. * **Correcties:** Er zijn handmatige wijzigingen aangebracht. Bij de posten "A.J. de Graaf" en "P. van Hoeckel & Zn" is de aanduiding "NV" (Naamloze Vennootschap) doorgehaald, wat mogelijk wijst op een wijziging in de rechtsvorm of een eerdere typefout. * **Aandachtspunten:** Aan de rechterzijde van de saldikolom staan bij bepaalde regels horizontale potloodstreepjes (bijv. bij N.V. Jac.v.d. Berg, N.V.P.J.v.d. Brink en B. Moffie). Dit zijn vaak de posten met de hoogste openstaande saldi, wat suggereert dat deze extra gecontroleerd moesten worden. * **Typografische bijzonderheden:** Bij "Fa. Gebrs. S. Hagenaar" ontbreekt in de creditkolom een decimaalteken (er staat 292963 in plaats van 292.63), maar het saldo van 7.25 bevestigt de rekenkundige waarde. Bij "Fa C.H. Heerding" is een komma gebruikt in plaats van een punt (278,53).

Getypte brief met handgeschreven administratieve aantekeningen.

Deze brief betreft de formele afhandeling van een huurovereenkomst. De directeur van de betreffende dienst stuurt een contract in tweevoud (duplo) voor de huur van een specifieke pakhuisruimte (B 7) op de Centrale Markt aan de heer S. Hagenaar. De procedure vereist dat de wethouder voor de Levensmiddelen de ondertekening door de burgemeester faciliteert. De verwijzing naar een besluit van Burgemeester en Wethouders uit april 1939 geeft aan dat de principiële goedkeuring voor deze verhuur al eerder was verleend. De vele handgeschreven dossiers- en referentienummers getuigen van een nauwkeurige gemeentelijke archivering.

Ambtsbrief / Officiële correspondentie.

* **Inhoud:** De brief begeleidt een huurcontract (in tweevoud) voor een pakhuisruimte (sectie B 7) op de Centrale Markt in Amsterdam. De huurder is een zekere S. Hagenaar. Er wordt verwezen naar een eerder besluit van het college van Burgemeester en Wethouders van april 1939. * **Procedure:** De directeur verzoekt de wethouder om ervoor te zorgen dat de burgemeester het contract tekent, waarna het teruggestuurd moet worden voor de definitieve administratieve afhandeling (registratie). * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk taalgebruik ("heb ik de eer U... te doen geworden", "beleefd verzoeken") in de spelling van vóór 1947 (bijv. "pakhuisafdeeling", "onderteekening", "den opslag"). * **Fysieke staat:** De brief vertoont sporen van intensief administratief gebruik, met meerdere archiefverwijzingen die erop wijzen dat het document onderdeel uitmaakte van een omvangrijk dossiersysteem.

Zakelijke brief (geleidebrief)

* **Inhoud:** De brief dient als officieel schrijven bij de toezending van een geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt. De directeur wijst de huurder expliciet op de wettelijke plicht (art. 1619 BW) om zelf zorg te dragen voor kleine herstellingen (onderhoud). Daarnaast wordt de huurder herinnerd aan het verbod op het ongeoorloofd plaatsen van reclame-uitingen aan het pand. * **Taal en Spelling:** Het document hanteert de toenmalige ambtelijke spelling (bijv. "bylage", "burgerlyk", "zyn", "eenig") en de beleefdheidsvorm met hoofdletter "U". Het taalgebruik is formeel en autoritair ("ik de eer U... te doen toekomen", "U gelieve zich..."). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "Verzonden 17/10 -39" duidt op de interne dossiervorming, waarbij de daadwerkelijke verzending werd vastgelegd door een administratief medewerker.

Document

* **Administratieve correcties:** Het document toont een nauwgezet controleproces. De getypte som van de linkerpagina (7133,62) bevat een klein rekenverschil met de handgeschreven som (7134,52). Dit verschil van 0,90 gulden wordt rechts verklaard met de aantekening "af 2 x 45". Gezien J.v. Dijk exact 0,45 gulden verschuldigd is, lijkt het te gaan om een dubbele boeking of een specifieke correctie op dat bedrag. * **Samenstelling debiteuren:** De lijst bevat veel namen die typerend zijn voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Agsteribbe, Italiaander, Moffie, Mok, Polak). Veel van deze personen en firma's waren actief in de handel op de Amsterdamse markten of in de fruitimport (zoals de 'Am. Fruit My.' en 'Fa. Koopman'). * **Status van vorderingen:** De vinkjes suggereren dat de posten zijn gecontroleerd tegen de boekhouding. De rode kruisjes bij B. Moffie en Posener wijzen mogelijk op oninbare vorderingen of posten die extra aandacht behoefden bij de jaarafsluiting.

Getypte financiële lijst (debiteurenoverzicht).

Dit document is een debiteurenlijst van een koelhuis, gedateerd op 31 januari 1940. Het geeft een overzicht van openstaande saldi van zowel individuen als bedrijven. Het koelhuis faciliteerde waarschijnlijk de opslag van bederfelijke waren zoals vlees of fruit (gezien de vermelding van de "Wyksche fruitmy."). De bedragen variëren sterk, van enkele centen (F.J. Beugel, f. 0.05) tot aanzienlijke bedragen voor die tijd (Wyksche fruitmy., f. 1412.82). De lijst is deels alfabetisch geordend. Onderaan de eerste kolom staat een subtotal ("Transporteeren"), dat bovenaan de tweede kolom wordt voortgezet ("Transport") om tot een eindtotaal van 5669,93 gulden te komen.

Document

* **Inhoud:** Het document betreft een balansstaat van debiteuren (klanten die nog geld verschuldigd zijn of tegoeden hebben) van de koelfaciliteiten van de Amsterdamse veiling. * **Financiële details:** Bedragen gemarkeerd met "CR." (Credit) staan in cirkels, wat duidt op een voorschot of overbetaling door de klant. Grote posten zijn gemarkeerd met een handgeschreven plusteken (+), waarschijnlijk om prioriteit bij incasso aan te geven. * **Marginalia:** Handgeschreven berekeningen en opmerkingen in de kantlijn en onderaan tonen de actieve administratieve opvolging in juni 1941, kort na de peildatum van 31 mei. Er is sprake van telefonisch contact met een zekere J. Kleeff en het versturen van aanmaningen. * **Organisatie:** De stempel bevestigt dat de N.V. Nederlandsche Veiling de exploitant was van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam. ---

Boekhoudkundig overzicht (lijst van openstaande vorderingen/debiteuren).

* **Administratieve structuur:** Het document is een klassieke saldilijst uit een grootboek. De bedragen achter de namen zijn de openstaande schulden van klanten (debiteuren). De aanduiding **"CR."** staat voor Credit, wat betekent dat deze specifieke klanten een tegoed hadden of meer hadden betaald dan gefactureerd. * **Bedragen:** De bedragen variëren van zeer klein (bijv. Mark p/a Walg met f 0,03) tot aanzienlijk voor die tijd (bijv. N.V. A.J. de Graaf met f 1388,66). Het eindtotaal van deze pagina is f 7610,56. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse correcties en aantekeningen zichtbaar. De omkaderde namen (Hoogland, H. Sons) en de handgeschreven bedragen (9.20 bij de Ruiter) duiden op een controle van de boekhouding of een latere mutatie. De "x" voor het bedrag van I. Velmans suggereert een vinkje of een onduidelijkheid. * **Bedrijfsactiviteit:** Gezien de stempel van de "Nederlandsche Veiling van Land- & Tuinbouwproducten" betreft dit de handel in groenten, fruit of bloemen in Amsterdam. ---

Financiële staat / Lijst van debiteuren (openstaande posten).

* **Inhoud:** Het document is een debiteurenlijst van de koelhuisafdeling van de Amsterdamse Groenten- en Fruitveiling. Het toont bedragen die derden nog verschuldigd waren voor het koelen van producten. * **Annotaties:** De toevoeging "C." bij diverse kleine bedragen (die bovendien handmatig zijn omcirkeld) duidt zeer waarschijnlijk op een 'Credit'-saldo (vooruitbetalingen of te verrekenen bedragen). * **Opvallende posten:** * **Wehrmacht:** De Duitse bezettingsmacht staat op de lijst voor een substantieel bedrag van ƒ 519,54. * **Cr. Contr. Dienst:** De Crisis Controle Dienst, belast met de handhaving van prijs- en distributievoorschriften tijdens de oorlog. * **Grote debiteuren:** A.J. de Graaf is met ƒ 1350,33 de grootste schuldenaar. * **Correcties:** De naam "M. Tabak" is handmatig doorgehaald en vervangen door "P.G. Tabak" in de regel eronder.

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Administratieve lijst/bijlage bij een ambtelijke brief.

Het document is een overzicht van de administratieve afhandeling van marktzaken tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De lijst bevat namen van grossiers die actief waren op de Amsterdamse markten (vermoedelijk de Centrale Markthallen). Kenmerkend zijn de volgende aspecten: 1. **Joodse ondernemers:** De namen op de lijst (zoals Meentz, Blik, Walg, Krant, Cosman, Moffie, Schelvis, Posener) wijzen erop dat dit nagenoeg allemaal Joodse ondernemers zijn. 2. **Treuhänder:** Dit is de meest kritieke kolom. Een *Treuhänder* was een door de Duitse bezetter aangestelde beheerder die de leiding van Joodse bedrijven overnam in het kader van de "arisering". Het doel was om Joodse eigenaren uit hun bedrijf te zetten en de bezittingen uiteindelijk te onteigenen of te liquideren. 3. **Huurcontracten:** De meeste contracten lopen af op 31-12-1942, wat aangeeft dat de gemeente Amsterdam op dat moment de administratie van deze "onder beheer gestelde" zaken nauwgezet bijhield.

Getypte namenlijst (mogelijk een doorslag).

* **Inhoud:** Het document bevat 84 namen van personen, telkens vergezeld van hun geboortedatum. De data zijn genoteerd in dag-maand-jaar formaat, waarbij het jaar is afgekort met een apostrof (bijv. '98 voor 1898). * **Ordening:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, maar niet strikt binnen de letters (bijv. 'Aardewerk' komt voor 'Aldewereld', maar 'Appelboom' volgt daarna). Dit duidt op een administratieve lijst die mogelijk handmatig of per sectie is samengesteld. * **Bijzonderheden:** Aan het einde van de tweede kolom staan bij enkele namen kleine 'v'-tekens (Vischjager v, Vischschoonmaker v). Dit kunnen administratieve vinkjes zijn of een aanduiding voor een specifieke status (zoals 'vertrokken' of 'vrijgesteld').

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en tekens.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, maar verdeeld over twee kolommen die parallel lopen. * **Codering:** De prefixen zoals 'E2/' en breukgetallen (bijv. 26/129) verwijzen naar administratieve dossiers of kaartnummers in een kaartsysteem. * **Symboliek:** * De **'x'** achter de data lijkt een standaard afvinkteken voor aanwezigheid of verwerking. * Het **omcirkelde kruis** (bijv. bij L. v.d. Berg) duidt vaak op een mutatie: afvoer, overlijden of transport. * De toevoeging **'(m) L'** (bijv. Aardewerk en Querido) duidt waarschijnlijk op een specifieke status of bestemming (mogelijk 'L' voor Lager/Kamp). * **Handgeschreven notities:** De aantekening "Ingel. 28/2-42" bij E. Rootveldt suggereert een specifieke gebeurtenis op die datum (bijv. 'ingeleverd' of 'ingelicht'). De naam "Zomper" bij H. Swart is een persoonsnaam of verwijzing die later is toegevoegd.

Document

- **Structuur:** Het document is ingedeeld in vier kolommen per pagina-helft. De kolom 'S.' verwijst naar een administratieve sectie, vaak alfabetisch geordend (zie groepering bij G, H en J). - **Adressering:** De adressen zijn typisch voor het Amsterdam van de jaren '40, met aanduidingen als 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I t/m IV) voor de etages. Veel adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt. - **Namen:** De namen zijn overwegend van Joodse origine (bijv. Groenteman, Hakker, de Valencia, Vas Dias, Wurms). - **Wijzigingen:** De doorgehaalde regels wijzen op een 'levende' administratie waarbij mutaties (zoals verhuizing of overlijden) werden verwerkt.

Registerpagina / Adreslijst.

* **Administratieve structuur:** Het gebruik van "serie" en "nr." wijst op een kaartsysteem of een geordend archief waarbij personen per categorie of geografisch gebied werden ingedeeld. * **Geografie:** Alle identificeerbare straten bevinden zich in Amsterdam (o.a. de Jodenbuurt en de Plantagebuurt). Typische voorbeelden zijn het Jonas Daniël Meijerplein, de Lepelstraat en de Joden Houttuinen. * **Onomastiek:** De familienamen zijn overwegend Joods-Nederlands van aard (bijv. Vischschraper, Goudsmit, Wurms, Hakker, Glasbeek, Groenteman). * **Handschrift:** Het betreft een vlot lopend, 20e-eeuws kantoorschrift (lopend schrift met krullen), geschreven met inkt/pen.

Register/Gastenboek of Administratieve lijst (waarschijnlijk bevolkingsregister of kaartsysteem van een organisatie).

* **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd administratief handschrift (waarschijnlijk een klerk). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (C t/m L). * **Inhoud:** De personen op deze lijst hebben overwegend Joodse achternamen (Cohen, Fransman, Glasbeek, Hakker, Heilbron, Koopman). De adressen concentreren zich in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Tugela-weg, Krugerstraat, Kraaipanstraat). * **Afkortingen:** * **a. gr. fnd / a. gr. punt:** Vermoedelijk "Adres gevonden". * **D:** Mogelijk een indicatie voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", gezien de context van deze Amsterdamse lijsten. * **Letters O, C, Z, W, N:** Deze codes duiden vaak op de kerkelijke gezindte in Nederlandse registers (O = Onkerkelijk, C = Rooms-Katholiek/Christelijk, N = Nederlands Hervormd). De 'Z' en 'W' kunnen in deze specifieke administratie wijken of andere statussen aanduiden.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Den Heer P. Hoekhouder v. Marktwezen. Jan v. Galenstraat 14.

# TRANSCRIPTIE H Molenaar

# TRANSCRIPTIE H Molenaar

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa