W. Cosman

Dienstbrief / Formele correspondentie.

* **Doel van de brief:** De formele verzending van een geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte aan de Centrale Markt in Amsterdam. * **Juridische bepalingen:** De brief herinnert de huurder aan twee specifieke verplichtingen: 1. **Onderhoud:** De huurder is verantwoordelijk voor kleine herstellingen (artikel 1619 oud Burgerlijk Wetboek), specifiek genoemd zijn rolluiken, ruiten en sloten. 2. **Reclame:** Het is verboden om zonder toestemming reclameborden of aanduidingen aan te brengen (conform artikel 8 van het huurcontract). * **Stijl en toon:** De brief is geschreven in de formele, ambtelijke stijl van de vroege 20e eeuw (gebruik van "Uwen behoeve", "U gelieve", "verstaan"). * **Fysieke staat:** De brief is getypt op briefpapier zonder voorbedrukt logo (waarschijnlijk vanwege oorlogsschaarste of standaard ambtelijke eenvoud), waarbij de kop "DIRECTIE VAN HET MARKTWEZEN" handmatig is gestempeld of getypt.

Administratief registerblad / liquidatieoverzicht.

* **Handschrift:** Een vlot, zakelijk administratief handschrift in inkt. Er zijn latere toevoegingen en correcties zichtbaar, waaronder de omcirkeling van de naam Appelboom en de verduidelijkende tekst over de liquidatiedatum. * **Inhoud:** Het blad fungeert als een berekeningsoverzicht voor "ontheffing" van huur. Omdat de genoemde ondernemers (grosiers) gedwongen hun zaak moesten staken (liquidatie), werd de resterende jaarhuur vanaf 31 mei 1942 berekend om kwijtgescholden of verrekend te worden. De berekening is exact: voor Telsen is 7 maanden ontheffing op een jaarhuur van 800 gulden inderdaad ƒ 466,66. * **Terminologie:** De term "Liquidateur" in combinatie met de typisch Joodse achternamen (Appelboom, Cosman, Walz) en de datum 1942 wijst onomstotelijk op de diefstal van Joods bezit door de bezetter. De codes (E6, B1, pl H43) verwijzen naar standplaatsen op een handelsmarkt, zeer waarschijnlijk de Centrale Markthallen in Amsterdam.

Administratief overzicht / Registerblad (waarschijnlijk een kwitantielijst of huuradministratie).

* **Handschrift:** Een vlot, zakelijk cursief handschrift in inkt. * **Structuur:** De lijst is gestructureerd per huurder, gevolgd door de locatiecode, het bedrag in guldens (f), een afvinkteken (`v-`, vermoedelijk voor 'voldaan'), en de omschrijving van de betaling. * **Terminologie en Afkortingen:** * `Gebr.`: Gebroeders. * `pakhuis B 7 / E 3 / E 6`: Specifieke opslaglocaties op het marktterrein. * `f`: Florijn (Gulden). * `v-`: Waarschijnlijk "voldaan" of een controle-vinkje. * `" "`: Dittoo-tekens, duidend op herhaling van de bovenliggende term ("huur mei" of "plaatsgeld mei"). * `buitengr`: Afkorting voor "buitengrond" (een staanplaats buiten de overdekte hallen). * `Sn`: Senior. * **Bedragen:** De bedragen lijken gestandaardiseerd (bijv. 66,67 en 41,67 zijn fracties van honderd: respectievelijk 2/3 en 5/12).

Zakelijke correspondentie (brief).

* **Inhoud:** De firma F.J. Beugel & Zn's reageert op een verzoek van de Directie van het Marktwezen. De schrijver verklaart geen tegoeden te beheren voor A. van Velzen en de heren Cosman. Wat betreft de firma's Walg en D. Appelboom, erkent Beugel dat er schulden zijn die voldaan zullen worden zodra de liquidatie van die bedrijven is afgerond. * **Administratieve sporen:** Het document bevat diverse administratieve aantekeningen die duiden op verwerking door de ontvangende instantie. Er staan vinkjes bij de namen van Walg en Appelboom. De handgeschreven bedragen (108.34, 41.61 en 66.67) boven deze namen refereren waarschijnlijk aan de exacte guldensbedragen van de uitstaande schulden. De aantekening "aanget. 4/10-'42" wijst op een registratie of verwerking op 4 oktober 1942. * **Bedrijfsvoering:** Het briefpapier toont een gevestigde fruithandel gevestigd in de Centrale Markthallen in Amsterdam, met uitgebreide bereikbaarheid (meerdere telefoonnummers voor na sluitingstijd).

Administratieve lijst/bijlage bij een ambtelijke brief.

Het document is een overzicht van de administratieve afhandeling van marktzaken tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De lijst bevat namen van grossiers die actief waren op de Amsterdamse markten (vermoedelijk de Centrale Markthallen). Kenmerkend zijn de volgende aspecten: 1. **Joodse ondernemers:** De namen op de lijst (zoals Meentz, Blik, Walg, Krant, Cosman, Moffie, Schelvis, Posener) wijzen erop dat dit nagenoeg allemaal Joodse ondernemers zijn. 2. **Treuhänder:** Dit is de meest kritieke kolom. Een *Treuhänder* was een door de Duitse bezetter aangestelde beheerder die de leiding van Joodse bedrijven overnam in het kader van de "arisering". Het doel was om Joodse eigenaren uit hun bedrijf te zetten en de bezittingen uiteindelijk te onteigenen of te liquideren. 3. **Huurcontracten:** De meeste contracten lopen af op 31-12-1942, wat aangeeft dat de gemeente Amsterdam op dat moment de administratie van deze "onder beheer gestelde" zaken nauwgezet bijhield.

Getypte lijst/staat van vorderingen.

Dit document is een administratieve lijst van openstaande vorderingen van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam, gedateerd augustus 1942. De lijst bevat achterstallige betalingen voor 'plaatsgeld' (marktgeld voor een standplaats) en 'pakhuisuur' (huur van opslagruimte). Wat opvalt is de kolom "Aanteekeningen", waarin bij een groot deel van de personen de term **"belasting heffing"** staat vermeld. In de context van 1942 is dit een eufemisme of een directe verwijzing naar de onteigening van Joodse burgers. Veel van de namen op de lijst (zoals Waterman, Gobits, Mok, Boeken, Kloots, Piller) en de adressen (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Uilenburgerstraat) wijzen op Joodse marktpluimveehouders, groentenhandelaren of andere marktkooplieden. Wanneer er "belasting heffing" staat, betekende dit vaak dat de bezittingen van deze personen waren bevroren of geconfisqueerd door de Duitse bezetter (via de roofbank Lippmann, Rosenthal & Co.). De gemeente Amsterdam kon hierdoor haar eigen vorderingen niet meer innen, aangezien het vermogen van de schuldenaar niet langer voor hemzelf of voor reguliere schuldeisers beschikbaar was.

# TRANSCRIPTIE den Heer A. Cosman, Latherusstraat 108, <u>Amsterdam-Noord.</u> Wyk Noord. 53/57/2 M 19 Augustus 1941 Naar aanleiding van Uw brief d.d. 14 dezer bericht ik U, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden voldaan. De Directeur,

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Dienstbrief / Formele correspondentie. * **Afzender:** Directie van het Marktwezen, Amsterdam. * **Geadresseerde:** De heer W. Cosman, Centrale Markt Hn 4, Amsterdam-West. * **Datum:** 27 augustus 1940. * **Kenmerk:** No. 37/2/34 M. * **Locatie:** Amsterdam-West (Jan van Galenstraat 14). * **Bijzonderheden:** Voorzien van een handgeschreven verze...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in potlood:] Verzonden 20/8 [Getypt:] den Heer A. Cosman, Latherusstraat 108, <u>Amsterdam-Noord.</u> Wyk Noord. 53/57/2 M 19 Augustus 1941 Naar aanleiding van Uw brief d.d. 14 dezer bericht ik U, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden voldaan. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE den Heer J.Cosman, Lathemusstraat 108, Amsterdam-Noord. Wyk Noord. 15 Augustus 1941. 53/55/2 M Naar aanleiding van Uw brief d.d. 14 dezer verzoek ik zich te willen vervoegen by den bedryfschef van myn dienst, die kantoorhoudt in de hal op de Centrale Markt, des voormidda tusschen 9 en 10 uur. De Directeur,

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte officiële brief (mogelijk een doorslag). * **Datum:** 19 augustus 1941. * **Afzender:** De Directeur (van een gemeentelijke instantie, afdeling "Wyk Noord"). * **Geadresseerde:** Den Heer A. Cosman, Latherusstraat 108, Amsterdam-Noord. * **Kenmerk:** 53/57/2 M. * **Fysieke kenmerken:** Getypt op gelinieerd papier, verticale vouw in het midd...