S. Blik

Typoscript (doorslag/carbonkopie van een uitgaande brief).

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling ("pakhuisafdeeling", "onderteekening", "deserzijds"). * **Inhoud:** De brief dient als begeleidend schrijven bij een huurcontract in tweevoud (duplo). Het betreft de verhuur van een specifieke pakhuisruimte (Hn 1) op de Centrale Markt in Amsterdam aan een zekere S. Blik. * **Administratieve proces:** Uit de tekst blijkt een strikte hiërarchie en procedure. Een eerdere beslissing van het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) uit april 1939 vormt de basis. De directeur verzoekt de wethouder om de handtekening van de burgemeester te faciliteren, waarna het document ter registratie moet worden teruggezonden. * **Object:** De "Centrale Markt" (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) was het logistieke hart van de Amsterdamse voedselvoorziening.

Dienstbrief / memorandum.

Deze brief betreft de administratieve afhandeling van een huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt. De belangrijkste punten zijn: * **Huurder:** S. Blik. * **Locatie:** Pakhuisafdeling no. Hn 1 op de Centrale Markt. * **Doel:** Opslag van goederen. * **Procedure:** De directeur stuurt het contract in tweevoud (duplo) naar de Wethouder voor Levensmiddelen met het verzoek om de handtekening van de Burgemeester te faciliteren. Na ondertekening moet het document worden teruggestuurd voor registratie. * **Referentie:** Er wordt verwezen naar een besluit van B&W van 7 april 1939 (no. 97 L.M.1939), wat aangeeft dat de principiële goedkeuring voor deze huur al eerder dat jaar was verleend.

Ambtsbrief / Dienstbrief (getypt)

* **Inhoud:** De brief begeleidt een huurcontract in tweevoud (duplo) voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt. De huurder is de heer S. Blik. De directeur verzoekt de wethouder om zorg te dragen dat de burgemeester het contract ondertekent, waarna het teruggestuurd moet worden voor de verdere administratieve afhandeling (registratie). * **Terminologie:** Het document gebruikt formele ambtelijke taal uit het interbellum, zoals "te doen geworden" (doen toekomen) en "dezerzijds" (van onze kant). De afkorting "vide" is Latijn voor "zie". * **Personen:** De naam "S. Blik" verwijst zeer waarschijnlijk naar de bekende Amsterdamse ondernemer Salomon Blik, die actief was in de handel en opslag van levensmiddelen.

Zakelijke brief/begeleidend schrijven.

* **Inhoud:** De brief dient als geleidebrief bij een geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van het Marktwezen wijst de huurder (de heer S. Blik) op specifieke verplichtingen: 1. De huurder is verantwoordelijk voor kleine herstellingen (onderhoud aan rolluiken, ruiten, sloten) conform het Burgerlijk Wetboek. 2. Er geldt een strikt verbod op het aanbrengen van reclame-uitingen zonder schriftelijke toestemming. * **Stijl en Taal:** De brief is geschreven in een formele, ambtelijke stijl die gebruikelijk was in de jaren '30. De spelling is de oude spelling van vóór de wijzigingen van 1947 (gebruik van "y" voor "ij" in woorden als *bylage*, *burgerlyk*, *zyn* en de uitgang *-iën*). * **Fysieke kenmerken:** Het betreft een getypte brief op officieel briefpapier. De handgeschreven aantekening in de rechterbovenhoek duidt op een verzendadministratie van het archief zelf.

Getypt officieel schrijven (typoscript) met handgeschreven paraaf/naam.

* **Inhoud:** De brief betreft de formele afhandeling van een huurcontract voor een pakhuisruimte (sectie Hn 1) op de Centrale Markt. De huurder is ene S. Blik. De directeur verzoekt de wethouder om de handtekening van de burgemeester te faciliteren ("bevorderen"). * **Stijl:** Het taalgebruik is uiterst formeel en ambtelijk ("heb ik de eer U... te doen geworden", "ik moge U beleefd verzoeken"). * **Referenties:** Er wordt verwezen naar een specifiek besluit van B&W van 7 april 1939 (no. 97 L.M. 1939), wat aantoont dat de administratieve molen voor deze toewijzing al enkele maanden liep. * **Fysieke kenmerken:** Het document bevat een typische spreiding van tekst ("A l h i e r") die gebruikelijk was in de vroege 20e eeuw om nadruk te geven aan de bestemming.

Ambtsbrief (geleidebrief bij contract)

* **Kern van de correspondentie:** De directeur van de Centrale Markt stuurt een huurcontract in tweevoud (duplo) voor een zekere S. Blik naar de wethouder. Het betreft de huur van een specifieke pakhuisruimte (no. Hn 1) voor goederenopslag. * **Procedure:** De brief dient als formele geleidebrief om de handtekening van de Burgemeester te verkrijgen. Na ondertekening moet het document terug naar de directeur voor de definitieve registratie. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de voor die tijd gebruikelijke uiterst beleefde en formele ambtelijke stijl ("heb ik de eer U", "Ik moge U beleefd verzoeken"). * **Administratieve sporen:** De handgeschreven namen rechtsboven (Müller en Broese) zijn vermoedelijk namen van ambtenaren die het stuk in behandeling hebben genomen of hebben geparafeerd.

Zakelijke brief / administratieve correspondentie.

* **Inhoud:** De brief dient als begeleidend schrijven bij de toezending van een officieel geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Kernpunten:** 1. **Onderhoudsplicht:** De directeur wijst de huurder (de heer Blik) expliciet op artikel 1619 van het Burgerlijk Wetboek, waaruit volgt dat klein onderhoud en reparaties (zoals aan ruiten en sloten) voor rekening van de huurder komen. 2. **Reclamebeperking:** De huurder wordt herinnerd aan artikel 8 van het contract: het is verboden om zonder schriftelijke toestemming borden of reclame-uitingen aan te brengen op het pand. * **Stijl en Taal:** De brief is geschreven in de formele, ambtelijke stijl van de late jaren '30. Dit is zichtbaar in de spelling (bijv. *bylage*, *reparatiën*, *myn*, *schriftelyke*) en de beleefdheidsvormen ("heb ik de eer U", "Ik verzoek U beleefd").

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen.

Het document betreft een officieel rapport van een marktopzichter in Amsterdam over een incident op de markt tussen een koper en een grossier. De koper, S. van Gelderen, voelde zich beledigd door een algemene uitspraak van grossier S. Blik over klanten die na 9 uur 's ochtends komen. Na een verbale provocatie van Van Gelderen ("Neem dat mee naar huis voor je vrouw en kinderen") deelde Blik enkele klappen uit. Hoewel de klappen en de aanleiding door getuigen worden bevestigd, stelt Blik dat zijn initiële woede niet op Van Gelderen maar op een eerdere klant gericht was. Het incident wordt geclassificeerd als "mishandeling", maar een handgeschreven notitie onderaan laat zien dat er direct een administratieve sanctie is opgelegd: één dag uitsluiting van de markt wegens wangedrag op 13 maart 1939.

Doorslag van een officiële kennisgeving / disciplinaire maatregel.

* **Inhoud:** Het document is een formele aanzegging van een marktverbod voor de duur van één dag. De heer S. Blik wordt de toegang tot de Centrale Markt ontzegd op maandag 13 maart 1939 vanwege geconstateerd "wangedrag" op 4 maart van dat jaar. * **Juridische grondslag:** De sanctie is gebaseerd op artikel 35 lid 1 van het toenmalige 'Reglement op de Centrale Markt'. Dit reglement gaf de directeur de bevoegdheid om personen die de orde verstoorden tijdelijk te weren. * **Toon:** De brief is kort, zakelijk en streng van toon, passend bij een ambtelijke ordemaatregel uit die periode. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 7/3" bevestigt dat de brief op de dag van datering daadwerkelijk is verstuurd. De naam "N. Brouwer" rechtsboven is vermoedelijk de handtekening of paraaf van de behandelend ambtenaar of secretaris.

Proces-verbaal / Verklaring van mishandeling.

Dit document is een officieel verslag van een incident op de Centrale Markt in Amsterdam in maart 1939. De kern van de zaak is een verbale ruzie die escaleert in fysiek geweld (enkele klappen). Opvallend is de taal: het is formeel-ambtelijk Nederlands ("het navolgende", "vloekende in onze richting", "de woorden bezigde"). Ook de spelling is tijdsgebonden, met het gebruik van de 'y' in plaats van de moderne 'ij' (bijv. "myn", "zyn", "nabyheid"). Het typewerk bevat een eigenaardigheid in de datumschrijving: "1900negenendertig", waarbij het jaartal voluit en in cijfers gecombineerd lijkt te worden. De aanleiding van het conflict is een uiting van frustratie door grossier Blik over klanten die laat (na 9:00 uur) op de markt verschijnen. Van Gelderen, die zich aangesproken voelt, reageert met een belediging richting de familie van Blik, wat de directe aanleiding vormt voor de mishandeling.

Proces-verbaal (getuigenverklaring en verhoor van verdachte).

Het document is een verslag van een geweldsincident op de werkvloer van de Amsterdamse Centrale Markt in maart 1939. De aanleiding was een zakelijk conflict tussen fruitgrossier Salomon Blik en een klant, dat escaleerde in een fysieke confrontatie met een omstander, de kleinhandelaar Van Gelderen. De kern van het conflict ligt in een verbale belediging ("klanten die na 9 uur komen mogen afsterven"), die door Van Gelderen persoonlijk werd opgevat. De escalatie naar een fysieke klap werd getriggerd door een opmerking van Van Gelderen over het gezin van Blik in relatie tot het naderende Purimfeest. Opvallend is de gedetailleerde weergave van de getuige (de klap, de vallende sigaar en hoed) versus de gedeeltelijke ontkenning van de verdachte (erkent de klap, ontkent de sigaar en hoed).

Ambtelijke brief (doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een geleidebrief bij een huurcontract in tweevoud (in duplo). Het betreft de huur van een specifieke pakhuisruimte (Hn 1) op de Centrale Markt door een zekere S. Blik. De directeur vraagt de wethouder om de handtekening van de burgemeester te faciliteren, zodat het contract daarna geregistreerd kan worden. * **Terminologie:** Het taalgebruik is formeel en typerend voor de vooroorlogse bureaucratie ("heb ik de eer U ... te doen geworden", "Ik moge U beleefd verzoeken"). De afkorting "vide" betekent "zie". "Alhier" duidt aan dat de geadresseerde zich in dezelfde stad bevindt als de afzender. * **Status:** De verwijzing naar een besluit uit april 1939 suggereert dat de administratieve afhandeling van deze huurovereenkomst bijna tien maanden in beslag heeft genomen.

Formele zakelijke brief van een overheidsinstantie.

* **Doel:** De brief dient als officiële geleidebrief bij het toesturen van een geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte. * **Inhoud:** Naast het toesturen van het contract, wijst de directeur de huurder expliciet op twee belangrijke plichten: 1. **Onderhoud:** Volgens het Burgerlijk Wetboek (art. 1619, toenmalige wetgeving) moet de huurder zelf betalen voor kleine herstellingen (rolluiken, ruiten, sloten). 2. **Reclame:** Het is verboden zonder schriftelijke toestemming borden of reclame op het pand aan te brengen. * **Toon:** De toon is zeer formeel en ambtelijk ("heb ik de eer", "U gelieve zich"), typerend voor de vooroorlogse bureaucratie in Nederland.

Getypte lijst van debiteuren (openstaande rekeningen) met bedragen in guldens (f.).

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande saldi van een koelhuis. Opvallend is de datum: 30 april 1940, slechts tien dagen voor de Duitse inval in Nederland. De lijst bevat namen van individuen en bedrijven (zoals fruitdistributeurs) die gebruikmaakten van koude opslag. Enkele opmerkelijke punten: * **Hoge posten:** De grootste debiteuren zijn H.J.v. Nieuwkerk (f. 1073.36) en P. Versluis (f. 1187.01). Deze bedragen zijn met een rode streep gemarkeerd, wat kan duiden op een controle of een bijzonder risico. * **Creditposten (CR):** B. Polak en H.G. Ruhé hebben een negatief saldo (tegoed), wat in de boekhouding met rood is omkaderd. * **Samenstelling debiteuren:** De lijst bevat veel Joodse familienamen (bijv. Agsteribbe, Blik, Hakker, Mok, Moffie, Ossedrijver, Presser). Dit suggereert dat het koelhuis een belangrijke rol speelde in de (vaak Joodse) handel in groenten, fruit of vleeswaren, vermoedelijk in de regio Amsterdam.

Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten (debiteuren) bij de N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten in Amsterdam. Het betreft specifiek de exploitatie van het koelhuis op de Centrale Markt. De lijst bevat een grote diversiteit aan namen, van individuele handelaren tot grotere firma’s (N.V., Gebr.). Opvallend is de vermelding "CR." bij sommige bedragen, wat staat voor 'Credit'; dit betekent dat deze personen of bedrijven geen schuld hadden, maar juist nog een klein bedrag tegoed hadden van de veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. De handgeschreven correctie bij "N.V. Walg" (373.89) is een significante post in het totaaloverzicht.

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.

Administratieve balans/debiteurenlijst.

Het document is een overzicht van openstaande schulden van diverse handelaren en particulieren aan een koelhuis, gedateerd oktober 1941. De lijst bevat honderden namen met de bijbehorende bedragen in guldens. Opvallend zijn de handgeschreven correcties: 1. **Rode strepen:** Meerdere grote posten (zoals N.V. Beugel, N.V. v.d. Brink, J. de Geus) zijn met een dikke rode potloodstreep doorgehaald. Dit duidt er vaak op dat de schuld is voldaan, afgeboekt, of dat het dossier is overgedragen. 2. **CR (Credit):** Sommige posten, zoals L. de Hond en B. Walg, zijn gemarkeerd als credit (het koelhuis is hen geld verschuldigd). 3. **Totalen:** Onderaan is een handgeschreven eindtotaal van *f* 13745,41 vermeld, dat later is doorgehaald.

Financiële staat / Lijst van debiteuren (openstaande posten).

* **Inhoud:** Het document is een debiteurenlijst van de koelhuisafdeling van de Amsterdamse Groenten- en Fruitveiling. Het toont bedragen die derden nog verschuldigd waren voor het koelen van producten. * **Annotaties:** De toevoeging "C." bij diverse kleine bedragen (die bovendien handmatig zijn omcirkeld) duidt zeer waarschijnlijk op een 'Credit'-saldo (vooruitbetalingen of te verrekenen bedragen). * **Opvallende posten:** * **Wehrmacht:** De Duitse bezettingsmacht staat op de lijst voor een substantieel bedrag van ƒ 519,54. * **Cr. Contr. Dienst:** De Crisis Controle Dienst, belast met de handhaving van prijs- en distributievoorschriften tijdens de oorlog. * **Grote debiteuren:** A.J. de Graaf is met ƒ 1350,33 de grootste schuldenaar. * **Correcties:** De naam "M. Tabak" is handmatig doorgehaald en vervangen door "P.G. Tabak" in de regel eronder.

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief is een administratief bewijsstuk van de systematische onteigening en uitsluiting van Joodse ondernemers tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Onteigening:** De brief stelt formeel vast dat de huurovereenkomsten van vijf "Joodsche grossiers" op de Centrale Markt per 1 juni 1942 zijn ontbonden op bevel van de Burgemeester (destijds de collaborateur Edward Voûte). * **De Treuhander:** De ontvanger, de firma J.J. Griffioen, wordt aangesproken in de hoedanigheid van "Treuhander". Dit was een door de bezetter aangestelde bewindvoerder die het beheer overnam van Joodse zaken met als doel deze te "aryaniseren" of te liquideren. * **Financiële afwikkeling:** De directeur vraagt of er uit de geconfisqueerde middelen van deze ondernemers nog achterstallige huur en kosten betaald kunnen worden aan de marktadministratie. * **Slachtoffers:** De genoemde namen (L. Meentz, Gebr. Meent, S. Front, S. Blik en H. Meentz) representeren individuen wiens levensonderhoud door deze maatregel abrupt werd beëindigd.

Administratieve lijst/bijlage bij een ambtelijke brief.

Het document is een overzicht van de administratieve afhandeling van marktzaken tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De lijst bevat namen van grossiers die actief waren op de Amsterdamse markten (vermoedelijk de Centrale Markthallen). Kenmerkend zijn de volgende aspecten: 1. **Joodse ondernemers:** De namen op de lijst (zoals Meentz, Blik, Walg, Krant, Cosman, Moffie, Schelvis, Posener) wijzen erop dat dit nagenoeg allemaal Joodse ondernemers zijn. 2. **Treuhänder:** Dit is de meest kritieke kolom. Een *Treuhänder* was een door de Duitse bezetter aangestelde beheerder die de leiding van Joodse bedrijven overnam in het kader van de "arisering". Het doel was om Joodse eigenaren uit hun bedrijf te zetten en de bezittingen uiteindelijk te onteigenen of te liquideren. 3. **Huurcontracten:** De meeste contracten lopen af op 31-12-1942, wat aangeeft dat de gemeente Amsterdam op dat moment de administratie van deze "onder beheer gestelde" zaken nauwgezet bijhield.

Div. bylagen (w.o. teek).

# TRANSCRIPTIE u. d. w. d. M. Blik Voorheen Weesperstraat 4^II Amsterdam thans tijdelijk M. Blik Lang Gewenscht 10 Hilversum

- 3 -

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

1/4 '39.- L. S. Mw. Swüerde - Mol St. Ant. Breestr. 74, moet onder gewende behandeling blijven is de specialist WPolak.