J. Posener
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 54
David Cohen was een groente- en fruitkoopman op de Waterloopleinmarkt. In 1940 werd zijn handelsvergunning ingetrokken. In 1942 verhuisde hij naar de Centrale Markthallen. In 1943 werd zijn standplaats op de Centrale Markthallen geconfisqueerd.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Getypte financiële staat (Debiteuren Saldi Staat).
* **Administratieve structuur:** Het betreft een klassieke debiteurenlijst waarbij per klant de debetstand (schuld), creditstand (betalingen/tegoed) en het uiteindelijke saldo worden weergegeven. * **Correcties:** Er zijn handmatige wijzigingen aangebracht. Bij de posten "A.J. de Graaf" en "P. van Hoeckel & Zn" is de aanduiding "NV" (Naamloze Vennootschap) doorgehaald, wat mogelijk wijst op een wijziging in de rechtsvorm of een eerdere typefout. * **Aandachtspunten:** Aan de rechterzijde van de saldikolom staan bij bepaalde regels horizontale potloodstreepjes (bijv. bij N.V. Jac.v.d. Berg, N.V.P.J.v.d. Brink en B. Moffie). Dit zijn vaak de posten met de hoogste openstaande saldi, wat suggereert dat deze extra gecontroleerd moesten worden. * **Typografische bijzonderheden:** Bij "Fa. Gebrs. S. Hagenaar" ontbreekt in de creditkolom een decimaalteken (er staat 292963 in plaats van 292.63), maar het saldo van 7.25 bevestigt de rekenkundige waarde. Bij "Fa C.H. Heerding" is een komma gebruikt in plaats van een punt (278,53).
Boekhoudkundig overzicht / Lijst van debiteuren.
* **Financiële status:** Het document is een saldilijst van een bedrijf. De grootste debiteur is G. J. v.d. Brink met een saldo van ruim 2662 gulden. Het totaalbedrag dat aan het einde van de pagina wordt overgedragen ("Transp" voor Transport) is 4018,29 gulden. * **Opvallende details:** Bij J. Posener is het creditbedrag doorgestreept, hoewel het saldo nog steeds is genoteerd. Bij C. Kooy overstijgt het credit het debet (een negatief saldo van 0,20), maar dit staat wel in de saldokolom genoteerd. * **Namen:** Er staan zowel individuen als firma’s ("Fa.") op de lijst. Veel namen (zoals Aysteribbe, Mok, Hakker, Moffie en Polak) zijn kenmerkend voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam en omstreken in die tijd.
Document
De brief is geschreven door J. Groen, een fruithandelaar uit de Amsterdamse Pijp. Hij verzoekt om een officiële "erkenning voor fruit". Dit wijst op een formele registratie of vergunning die noodzakelijk was om als zelfstandig koopman te mogen opereren of om bepaalde voorraden in te mogen kopen. Groen onderbouwt zijn verzoek met zijn arbeidsverleden: hij staat al een jaar op de Albert Cuypmarkt en handelt in totaal al twee jaar in fruit. Ook noemt hij zijn vaste leverancier (de firma J. Posener in de Centrale Markthal) als referentie. Opvallend is de opmerking dat hij ook al naar "den Haag" (de landelijke overheid) heeft geschreven, wat duidt op een zekere urgentie of bureaucratische hindernissen.
Getypte financiële lijst (debiteurenoverzicht).
Dit document is een debiteurenlijst van een koelhuis, gedateerd op 31 januari 1940. Het geeft een overzicht van openstaande saldi van zowel individuen als bedrijven. Het koelhuis faciliteerde waarschijnlijk de opslag van bederfelijke waren zoals vlees of fruit (gezien de vermelding van de "Wyksche fruitmy."). De bedragen variëren sterk, van enkele centen (F.J. Beugel, f. 0.05) tot aanzienlijke bedragen voor die tijd (Wyksche fruitmy., f. 1412.82). De lijst is deels alfabetisch geordend. Onderaan de eerste kolom staat een subtotal ("Transporteeren"), dat bovenaan de tweede kolom wordt voortgezet ("Transport") om tot een eindtotaal van 5669,93 gulden te komen.
Getypte lijst van debiteuren (openstaande rekeningen) met bedragen in guldens (f.).
Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande saldi van een koelhuis. Opvallend is de datum: 30 april 1940, slechts tien dagen voor de Duitse inval in Nederland. De lijst bevat namen van individuen en bedrijven (zoals fruitdistributeurs) die gebruikmaakten van koude opslag. Enkele opmerkelijke punten: * **Hoge posten:** De grootste debiteuren zijn H.J.v. Nieuwkerk (f. 1073.36) en P. Versluis (f. 1187.01). Deze bedragen zijn met een rode streep gemarkeerd, wat kan duiden op een controle of een bijzonder risico. * **Creditposten (CR):** B. Polak en H.G. Ruhé hebben een negatief saldo (tegoed), wat in de boekhouding met rood is omkaderd. * **Samenstelling debiteuren:** De lijst bevat veel Joodse familienamen (bijv. Agsteribbe, Blik, Hakker, Mok, Moffie, Ossedrijver, Presser). Dit suggereert dat het koelhuis een belangrijke rol speelde in de (vaak Joodse) handel in groenten, fruit of vleeswaren, vermoedelijk in de regio Amsterdam.
Document
Dit document is een overzicht van openstaande schulden (debiteuren) aan de koelhuisfaciliteiten van de N.V. Nederlandsche Veiling van Land- en Tuinbouwproducten in Amsterdam. De lijst is gedateerd op 31 juli 1940, ruim twee maanden na de Nederlandse capitulatie. Het document bevat 50 posten, variërend van zeer kleine bedragen (f. 0,03) tot aanzienlijke sommen voor die tijd (f. 491,03). Twee posten zijn gemarkeerd met "CR." (Credit), wat betekent dat zij een tegoed hadden in plaats van een schuld; deze bedragen zijn in rood omcirkeld. Verschillende grotere bedragen en specifieke namen (zoals Meyer Mok, B. Moffie en J. Posener) zijn gemarkeerd met rode strepen, wat mogelijk duidt op extra aandacht van de boekhouding of een statusverandering van deze debiteuren. Opvallend is de aanwezigheid van vele namen die van Joodse origine lijken (o.a. Agsteribbe, Hakker, Hes, Italiaander, Klein, Mok, Moffie, Polak, Posener, Presser, Schaap, Saacs, Velmans, Wijnschenk). In de context van Amsterdam in 1940 is dit representatief voor de actieve rol van de Joodse gemeenschap in de handel, met name in sectoren als groente en fruit.
Document
* **Administratieve tekens:** De afkorting "CR." achter sommige namen duidt op een credit-saldo (het koelhuis is geld verschuldigd aan deze klant). De kruisjes ("X") achter specifieke namen (zoals A. Jansen, H.J.v. Nieuwkerk, J. Posener en Solbandera) wijzen waarschijnlijk op posten die extra gecontroleerd moesten worden of waar bijzonderheden mee waren. De letter "b" bij het eindtotaal is een paraaf of goedkeuringsmerk van een boekhouder. * **Klantenbestand:** De lijst bevat zowel particulieren als bedrijven (zoals N.V. Hoeckel & Co., Polak & Schwarz, Solbandera). Opvallend is de vermelding "A. Jansen p/a S. Hakker", wat aangeeft dat post voor Jansen via Hakker verliep. * **Economische waarde:** De bedragen variëren sterk, van kleine bedragen (f. 0,10) tot relatief grote sommen voor die tijd (N.V. Walg met f. 272,42). De gulden had in 1940 een veel hogere koopkracht dan nu. ---
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
In deze brief verzoekt J. Posener om ontheffing voor één van zijn twee "plaatsen". Met "plaatsen" wordt hier zeer waarschijnlijk verwezen naar marktstaanplaatsen. De schrijver geeft aan dat hij door de huidige omstandigheden aan één plaats genoeg heeft. De toon is formeel en beleefd ("beleefd doch dringend"), wat gebruikelijk was voor correspondentie met overheidsinstanties in die tijd. De spelling ("deeze", "zoodoende") is conform de toen geldende spelling-Marchant. Het administratieve stempel suggereert dat het verzoek direct na ontvangst op 21 mei is geregistreerd.
Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.
* **Kern van het document:** De Wethouder van Financiën wijst een voorstel tot kwijtschelding van marktgeld af voor een zekere J. Posener. In plaats van kwijtschelding stelt hij enkel uitstel van betaling voor voor één van de twee marktplaatsen die de man huurt. * **Argumentatie:** De afdeling Financiën hanteert een strikt beleid. Men hoopt dat de financiële situatie van de betrokkene voor het einde van het jaar zal verbeteren, waardoor de schuld alsnog kan worden geïnd. De wethouder wil geen precedent scheppen door direct tot kwijtschelding over te gaan. * **Bureaucratische context:** De brief getuigt van de gelaagde besluitvorming binnen de gemeente Amsterdam (Directeur Marktwezen -> Wethouder Financiën -> Wethouder Levensmiddelen). De handgeschreven notitie "dan opnieuw beslissen" suggereert dat de zaak eind 1940 opnieuw bekeken moet worden.
Handgeschreven ambtelijke notitie / memo.
Het document is een administratieve instructie of besluit betreffende de financiële verplichtingen van een individu genaamd Posener. De kern van de notitie is een betalingsregeling: Posener dient aan het einde van 1940 te betalen, waarna hij opnieuw een verzoek tot kwijtschelding kan indienen. Een latere toevoeging in donkerdere inkt verduidelijkt de huidige status: aan de betrokkene is expliciet medegedeeld dat er momenteel slechts sprake is van *uitstel* van betaling, en nog niet van de gevraagde *kwijtschelding*. De onderste regels suggereren een voorwaarde gekoppeld aan een mogelijke verhuizing. De formulering "op conditie dat Posener deze plaats niet zal bezetten" is enigszins ambigu zonder verdere context, maar wijst op bemoeienis van de instantie met de woon- of verblijfplaats van de betrokkene. De afkorting "Sec. WS." duidt vrijwel zeker op de secretarie van de **Winterhulp Nederland**.
Administratief bijblad / interne kantoornotitie (Alg. Zaken Model No. 14).
Dit document is een ambtelijk concept voor een antwoord aan een burger genaamd Posener. Posener had verzocht om kwijtschelding van het 'plaatsgeld' (huur voor een marktkraam of standplaats) voor de tweede helft van het jaar 1940. De tekst in het midden stelt voor om de kwijtschelding te weigeren, maar wel uitstel van betaling te verlenen. Echter, een latere notitie rechtsonder (ondertekend door ene Whaas) blokkeert dit schrijven. Volgens deze opmerking komt de tekst niet overeen met de "voorloopige beslissing", wat wijst op administratieve onenigheid of een wijziging in de afhandeling van de zaak. Het document geeft hiermee een inkijkje in het besluitvormingsproces van een Nederlandse gemeente kort na het begin van de bezetting.
Ambtelijke brief/advies van de Gemeente Amsterdam.
* **Inhoud:** De directeur van de markthallen adviseert de wethouder om een marktkoopman genaamd J. Posener een kwijtschelding van 250 gulden te verlenen voor zijn standplaatsgelden op de Centrale Markt. Hoewel de wethouder van Financiën eerder slechts uitstel van betaling wilde geven, pleit de directeur voor volledige kwijtschelding. * **Argumentatie:** 1. **Overmacht:** Posener handelt uitsluitend in importfruit (zoals citrusvruchten of bananen), waarvan de aanvoer door de oorlogsomstandigheden volledig is gestopt. 2. **Specialisatie:** Hij kan niet eenvoudig overstappen op de handel in binnenlands fruit of groenten. 3. **Sociaal aspect:** Hij probeert ondanks de crisis zijn personeel (een knecht) in dienst te houden. 4. **Staat van dienst:** Hij is reeds 25 jaar een gevestigde handelaar op de Amsterdamse markt. * **Taalgebruik:** Formele, beleefde ambtelijke taal ("heb ik de eer U te berichten", "mitsdien beleefd").
Getypt afschrift van een ambtelijke mededeling/brief.
Dit document is een interne communicatie tussen twee Amsterdamse wethouders. De kern van de zaak is een verzoek van een marktkoopman, de heer J. Posener, die twee plaatsen huurt in de hal van de Centrale Markt. Vanwege vermoedelijke financiële problemen heeft hij verzocht om ontheffing van de betalingsverplichting voor één van die twee plaatsen. De Wethouder voor de Financiën (op dat moment de heer P.J. Rustige) wijst dit verzoek om ontheffing af. De stad wil de inkomsten niet definitief kwijtraken. Wel wordt er een compromis geboden: als Posener kan aantonen dat zijn financiële situatie penibel is, mag hij uitstel van betaling krijgen voor het marktgeld van één van de standplaatsen. De toon is strikt formeel en bureaucratisch.
Boekhoudkundig overzicht (lijst van openstaande vorderingen/debiteuren).
* **Administratieve structuur:** Het document is een klassieke saldilijst uit een grootboek. De bedragen achter de namen zijn de openstaande schulden van klanten (debiteuren). De aanduiding **"CR."** staat voor Credit, wat betekent dat deze specifieke klanten een tegoed hadden of meer hadden betaald dan gefactureerd. * **Bedragen:** De bedragen variëren van zeer klein (bijv. Mark p/a Walg met f 0,03) tot aanzienlijk voor die tijd (bijv. N.V. A.J. de Graaf met f 1388,66). Het eindtotaal van deze pagina is f 7610,56. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse correcties en aantekeningen zichtbaar. De omkaderde namen (Hoogland, H. Sons) en de handgeschreven bedragen (9.20 bij de Ruiter) duiden op een controle van de boekhouding of een latere mutatie. De "x" voor het bedrag van I. Velmans suggereert een vinkje of een onduidelijkheid. * **Bedrijfsactiviteit:** Gezien de stempel van de "Nederlandsche Veiling van Land- & Tuinbouwproducten" betreft dit de handel in groenten, fruit of bloemen in Amsterdam. ---
Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)
Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten (debiteuren) bij de N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten in Amsterdam. Het betreft specifiek de exploitatie van het koelhuis op de Centrale Markt. De lijst bevat een grote diversiteit aan namen, van individuele handelaren tot grotere firma’s (N.V., Gebr.). Opvallend is de vermelding "CR." bij sommige bedragen, wat staat voor 'Credit'; dit betekent dat deze personen of bedrijven geen schuld hadden, maar juist nog een klein bedrag tegoed hadden van de veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. De handgeschreven correctie bij "N.V. Walg" (373.89) is een significante post in het totaaloverzicht.
Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)
* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.
Administratieve balans/debiteurenlijst.
Het document is een overzicht van openstaande schulden van diverse handelaren en particulieren aan een koelhuis, gedateerd oktober 1941. De lijst bevat honderden namen met de bijbehorende bedragen in guldens. Opvallend zijn de handgeschreven correcties: 1. **Rode strepen:** Meerdere grote posten (zoals N.V. Beugel, N.V. v.d. Brink, J. de Geus) zijn met een dikke rode potloodstreep doorgehaald. Dit duidt er vaak op dat de schuld is voldaan, afgeboekt, of dat het dossier is overgedragen. 2. **CR (Credit):** Sommige posten, zoals L. de Hond en B. Walg, zijn gemarkeerd als credit (het koelhuis is hen geld verschuldigd). 3. **Totalen:** Onderaan is een handgeschreven eindtotaal van *f* 13745,41 vermeld, dat later is doorgehaald.
Een getypte lijst met saldi (openstaande bedragen).
Dit document is een administratief overzicht van de saldi van een Amsterdamse veilingorganisatie op 30 november 1941. Het betreft waarschijnlijk debiteuren- en crediteurenposities. De afkorting "CR." bij sommige bedragen duidt op een credit-saldo (een te goed voor de genoemde partij). De lijst bevat namen van diverse aard: individuele handelaren, familiebedrijven (Gebr., & Co.), grotere ondernemingen (N.V.) en gemeentelijke instellingen (Binnengasthuis, Westergashuis). De handgeschreven doorhalingen en correcties wijzen op een actieve controle van de boekhouding. Het document is officieel ondertekend en gestempeld door de directie van de veiling, die gevestigd was op de Centrale Markt in Amsterdam.
Boekhoudkundig overzicht / Debiteurenlijst.
* **Administratieve structuur:** Het document is een debiteurenlijst van een koelhuis. Het toont uitstaande bedragen per klant. De linker kolom op het getypte blad lijkt een voortzetting of specificatie van bedragen die leiden tot het transportbedrag van ƒ 5726.87. * **Correcties:** Er zijn handmatige correcties zichtbaar. Diverse bedragen zijn omcirkeld en gemarkeerd met "C." of "Cr." (Credit). Deze bedragen (0.11, 3.47, 0.52, 0.02, 0.16, 0.06, 0.16) vormen samen de ƒ 4,50 die onderaan de optelstrook van het totaalbedrag (ƒ 7893,35) wordt afgetrokken om tot het eindtotaal van ƒ 7888,85 te komen. * **Opvallende post:** De post "Wehrmacht" voor een bedrag van ƒ 513,54 is significant. Het duidt op leveringen aan of opslag voor de Duitse bezettingsmacht. * **Namen:** Namen zoals "Polak en Schwartz", "J. Posener", "B. Izaacs" en "I. Velmans" duiden op Joodse ondernemers/handelaren die op dat moment (februari 1941) nog in de administratie voorkwamen, vlak voor de grootschalige onteigeningen en deportaties in Nederland.
Financiële staat / Lijst van debiteuren (openstaande posten).
* **Inhoud:** Het document is een debiteurenlijst van de koelhuisafdeling van de Amsterdamse Groenten- en Fruitveiling. Het toont bedragen die derden nog verschuldigd waren voor het koelen van producten. * **Annotaties:** De toevoeging "C." bij diverse kleine bedragen (die bovendien handmatig zijn omcirkeld) duidt zeer waarschijnlijk op een 'Credit'-saldo (vooruitbetalingen of te verrekenen bedragen). * **Opvallende posten:** * **Wehrmacht:** De Duitse bezettingsmacht staat op de lijst voor een substantieel bedrag van ƒ 519,54. * **Cr. Contr. Dienst:** De Crisis Controle Dienst, belast met de handhaving van prijs- en distributievoorschriften tijdens de oorlog. * **Grote debiteuren:** A.J. de Graaf is met ƒ 1350,33 de grootste schuldenaar. * **Correcties:** De naam "M. Tabak" is handmatig doorgehaald en vervangen door "P.G. Tabak" in de regel eronder.
Saldistaat (overzicht van openstaande schulden).
* **Financiële status:** Het document vermeldt debiteuren van het koelhuis. De meeste bedragen zijn klein (onder de 100 gulden), wat wijst op dagelijkse handel en opslag. Er zijn enkele creditfacturen (gemarkeerd met CR.). * **Handgeschreven wijziging:** De post 'P.v.Hoeckel & Zn' met een aanzienlijk bedrag van f 3513,08 is doorgestreept met rode inkt, wat suggereert dat deze schuld is voldaan of verrekend. * **Debiteuren:** De lijst bevat een mix van: * **Overheidsinstellingen:** Gemeente Amsterdam, Binnengasthuis, Wilhelmina Gasthuis (Wilh.gasthuis). * **Bezettingsautoriteiten:** Wehrmacht Verpflegungs-hauptamt (de voedselvoorzieningsdienst van het Duitse leger) en de Deutsche Hilfsverein. * **Bedrijven:** Veel fruithandelaren en transportbedrijven (bijv. Sasfruit, Int.fruitmij). * **Stempel:** De exploitatie van het koelhuis viel onder de N.V. Nederlandsche Veiling van Land- & Tuinbouwproducten, gevestigd aan de Centrale Markt in Amsterdam (de huidige Food Center-locatie).
Saldistaat (overzicht van openstaande saldi/saldispecificatie).
De lijst bevat namen van personen en bedrijven, vermoedelijk debiteuren of crediteuren van een specifieke onderneming. De afkorting "Cred." achter diverse namen duidt op een credit-saldo (het bedrijf is hen geld schuldig, of er is een vooruitbetaling gedaan). Opvallend is dat de post "P.v.Hoeckel&Zn." met F. 3414.44 verreweg de grootste post is op de lijst. De handgeschreven rode markeringen (zoals de drie strepen bij Hoeckel en de streep bij J. Posener) wijzen op een administratieve controle of afvinking tijdens een audit. Er staan diverse bekende Amsterdamse instellingen op de lijst, zoals het "Binnengasthuis" en het "Wester Gasthuis", wat suggereert dat de betreffende onderneming mogelijk een leverancier was aan de zorgsector of de stad Amsterdam (zie ook "Centr. Dienst v. Levensmiddelen").
Financieel overzicht (Saldistaat).
* **Inhoud:** Het document betreft een gedetailleerde lijst van openstaande vorderingen (debiteuren) van het koelhuis van de Amsterdamse veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot duizenden guldens. * **Financiële termen:** De afkorting "CR." achter een naam duidt op een credit-saldo, wat betekent dat de veiling op dat moment geld verschuldigd was aan de betreffende partij (bijvoorbeeld door een vooruitbetaling of correctie). * **Opvallende posten:** * **Centr.Voeds.voorz. (f 6384.92):** De grootste debiteur, refererend aan de Rijksdienst voor de Voedselvoorziening in oorlogstijd. * **P.v.Hoeckel & Zn. (f 3414.44):** Een destijds bekende groothandel in fruit en groenten. * **Lufthansa Lazaret (f 15.02) & Wehrm.Verpfl. Hauptamt (f 520.68):** Deze posten tonen directe commerciële interactie met Duitse militaire instanties (respectievelijk een hospitaal van de luchtmacht en het hoofdbureau voor voedselvoorziening van de Wehrmacht). * **Bedrijven:** Naast lokale handelaren zien we bekende namen als Coca Cola en instellingen zoals het Binnengasthuis en de Gemeente Amsterdam.
Getypte financiële lijst (debiteurenoverzicht).
Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis verbonden aan de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (f.). De afkorting "Cr." achter bepaalde bedragen duidt op een creditsaldo, wat betekent dat deze partijen nog geld tegoed hadden of vooruitbetaald hadden. De lijst bevat een diverse groep debiteuren: * **Overheidsinstanties:** "Centr. Dienst v. Levensm." (Centrale Dienst voor Levensmiddelen) en "Centr. Voeds. Voorz." (Centrale Voedselvoorziening) waren instanties belast met de distributie en rantsoenering tijdens de bezetting. * **Zorginstellingen:** "Binnengasthuis" en "W. Gasthuis" (Wilhelmina Gasthuis). * **Duitse bezettingsmacht:** Zeer opvallend zijn de posten "Lufthansa Lazaret" (een militair hospitaal van de Duitse luchtmacht) en "Wehrm. Verpfl. Haupt." (Wehrmacht Verpflegung Hauptamt), het hoofdkantoor voor de voedselvoorziening van het Duitse leger. De Wehrmacht is met f. 308,52 een van de grootste debiteuren op de lijst. * **Bedrijven en particulieren:** Bekende namen zoals Coca Cola staan naast lokale handelaren en firma's (bijv. Meyer Mok & Co, Gebr. Kooy).
Administratief overzicht / Debiteurenlijst.
Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten die gebruik maakten van de koelfaciliteiten van de Amsterdamse veiling. Het geeft een gedetailleerd beeld van de handelsrelaties in de vroege oorlogsjaren. * **Terminologie:** "Cr." staat voor Credit, wat betekent dat deze partijen een positief saldo hadden of een teveel hadden betaald. De afkorting "Transp." onderaan de eerste kolom verwijst naar het 'transport' (overdracht) van het totaalbedrag naar de volgende kolom. * **Correcties:** Diverse bedragen en namen zijn met rood of blauw potlood gemarkeerd of doorgestreept, wat wijst op een accountantscontrole of bijwerking van de administratie na betaling. * **Opvallende posten:** De aanwezigheid van "Lufthansa Lazaret" duidt op het gebruik van de faciliteiten door de Duitse bezettingsmacht. "Centrale Voeds. Voorz." (Centrale Voedselvoorziening) wijst op de overheidsinstanties die tijdens de oorlog de distributie reguleerden. * **Censuur/Politiek:** Bij "Wilh. Gasthuis" (Wilhelmina Gasthuis) is de naam van de koningin doorgestreept. Dit was een verplichting van de Duitse bezetter om verwijzingen naar het Nederlandse koningshuis uit het openbare leven te verwijderen.
Boekhoudkundig document (Debiteuren saldi-staat).
* **Valuta:** Bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (f.). * **Creditposten:** De afkorting "Cr." bij Fromme en Heemskerk duidt op een creditsaldo (het bedrijf is hen geld verschuldigd). * **Handgeschreven annotaties:** Er zijn diverse rode onderstrepingen en handgeschreven cijfers (zoals de '2' voor diverse bedragen) die duiden op controle of correcties door een accountant of boekhouder. * **Opvallende namen:** De lijst bevat zowel commerciële bedrijven (Coca Cola, N.V. P.v. Hoeckel) als zorginstellingen (Binnengasthuis, Wester Gasthuis) en een militaire entiteit (Lufthansa Lazaret).
Getypte brief op briefpapier van de afzender.
In deze zakelijke correspondentie verzoekt J.H. ter Punt om de stopzetting van huurbetalingen ("ontheffing de verlenen van de betaling uit hoofde van huur verbindingen") per 1 juni 1942 voor een vijftal specifieke firma's. Ter Punt treedt hierbij op in zijn officiële functie van *Treuhänder* (bewindvoerder) en *Liquideur* (vereffenaar). De brief vermeldt de volgende bedrijven die onder zijn beheer vallen: 1. B. Moffie 2. J. Posener 3. N. de Rooy 4. Gebrs. Rodenburg 5. S. Schelvis & Zn. Ter Punt geeft aan dat hij voor deze functies is aangesteld door de *Wirtschaft Prüfstelle*. De brief is een vervolg op een schrijven van 27 april 1942.
Administratieve lijst / Grootboekblad.
Dit document legt de financiële afwikkeling vast van huurcontracten die voortijdig zijn beëindigd. De "Liquidateur" (J.H. Ter Punt) berekent de "ontheffing": het bedrag aan huur dat niet meer geïnd kan worden of teruggegeven moet worden voor de resterende maanden van het jaar 1942 na de datum van liquidatie. * **Berekening:** Voor de meeste posten is de liquidatiedatum 31 mei 1942. Er wordt dan over de resterende 7 maanden van het jaar (juni t/m december) een berekening gemaakt (bijv. bij B. Moffie: 1000 / 12 maanden * 7 maanden = 583,33). * **Objecten:** Er wordt gesproken over "pakh" (pakhuis) en specifieke codes (H12, H10, C8), wat duidt op opslagruimtes of bedrijfspanden, mogelijk in het Amsterdamse haven- of pakhuizengebied. * **Status:** De vinkjes ("v") achter de namen duiden op verwerking. De handgeschreven notitie "allen weg" rechtsonder is veelzeggend en sinister in de historische context van de Jodenvervolging.
Document
* **Inhoud:** Het document is een overzicht van geïnde bedragen voor de huur van pakhuizen en hallen, evenals 'plaatsgeld' voor de maand mei. * **Structuur:** De lijst volgt een vast stramien: Naam van de huurder, de locatie (hal of pakhuisnummer), het bedrag in guldens (f), een 'v' (vermoedelijk voor 'voldaan') en de omschrijving van de betaling. * **Sleutelgegevens:** * **Centrale Slacht. Hal:** Verwijst naar de Centrale Slachthal. * **Fa. S. Schelvis Jr:** Huurt pakhuis C 17 voor f 100,34. * **Gebr. D. Roodenburg & B. Caffe:** Huren respectievelijk Hal 10 en 12 voor f 83,34. * **J. Posener:** Betaalt f 41,67 aan plaatsgeld voor een plek in Hal 31. * **Handschrift:** Een vlot, zakelijk cursief handschrift, typerend voor klerken uit die periode.
Zakelijke brief / correspondentie.
In deze brief reageert J.H. Ter Punt op een verzoek van het Amsterdamse Marktwezen (de instantie die de markten beheerde) tot betaling van openstaande huren en plaatsgelden. Ter Punt voert hierbij de titel van **"Treuhänder"** (beheerder of bewindvoerder). Hij geeft aan dat hij de beheerder is van de firma's/handelsnamen van: * **S. Schelvis & Zn.** * **Geb. [Gebroeders] Roosenburg** * **B. Koffie** * **J. Posener** * **J.A. de Rooij** De kernboodschap van de brief is een weigering of onvermogen tot betaling: Ter Punt stelt dat hij over "geen gelden" beschikt van deze ondernemingen, waardoor de verschuldigde markthuur en staanplaatsgelden niet voldaan kunnen worden. De rode streep onder "geen" in de tekst benadrukt de financiële leegte van de beheerde accounts.
Administratieve lijst/bijlage bij een ambtelijke brief.
Het document is een overzicht van de administratieve afhandeling van marktzaken tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De lijst bevat namen van grossiers die actief waren op de Amsterdamse markten (vermoedelijk de Centrale Markthallen). Kenmerkend zijn de volgende aspecten: 1. **Joodse ondernemers:** De namen op de lijst (zoals Meentz, Blik, Walg, Krant, Cosman, Moffie, Schelvis, Posener) wijzen erop dat dit nagenoeg allemaal Joodse ondernemers zijn. 2. **Treuhänder:** Dit is de meest kritieke kolom. Een *Treuhänder* was een door de Duitse bezetter aangestelde beheerder die de leiding van Joodse bedrijven overnam in het kader van de "arisering". Het doel was om Joodse eigenaren uit hun bedrijf te zetten en de bezittingen uiteindelijk te onteigenen of te liquideren. 3. **Huurcontracten:** De meeste contracten lopen af op 31-12-1942, wat aangeeft dat de gemeente Amsterdam op dat moment de administratie van deze "onder beheer gestelde" zaken nauwgezet bijhield.
Zakelijke brief/memo.
Dit document is een officiële aanvraag voor duplicaat-documenten in het kader van de onteigening van Joodse bezittingen tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kernpunten zijn: * **Aanstelling van een liquidateur:** De firma J.H. ter Punt (gevestigd op de Centrale Markt in Amsterdam) is aangesteld als 'Liquidator' voor vijf specifiek genoemde Joodse bedrijven. * **Vermiste documenten:** De officiële benoemingsakten (*Ernennungsurkunden*) zijn onvindbaar. * **Verzoek:** De afzender verzoekt de Duitse autoriteiten (*Generalkommissar für Finanz und Wirtschaft*) om kopieën van deze akten te sturen. * **Betrokken bedrijven:** De genoemde bedrijven (N. de Rooy, J. Posener, Gebr. Rodenburg, P. Moffie, S. Schelvisch & Zn) waren waarschijnlijk actief in de handel op of rond de Amsterdamse Centrale Markt, gezien de locatie van de aangestelde liquidateur.
Getypte circulaires/mededelingen (twee afzonderlijke berichten op één vel).
Dit document bevat twee administratieve mededelingen van de Nederlandsche Groenten- & Fruitcentrale (NG&FC) aan de Nederlandse veilingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. 1. **Deel 1 (no. 520/42):** Betreft de handhaving van de distributieregels. Drie handelaren (Arends, Bolsenbroek en Star) worden voor bepaalde periodes uitgesloten van de handel in groenten en fruit vanwege "tuchtbeschikkingen" van de Inspectie voor de Prijsbeheersching. Dit wijst op overtreding van de strikte prijsregels of handel op de zwarte markt. 2. **Deel 2 (no. 519/42):** Betreft de aanstelling van "Treuhänder" (beheerders). Dit is een direct gevolg van de onteigening van Joodse bedrijven door de Duitse bezetter. De genoemde personen (Moffie, Posener, Roodenburg, De Rooy, Schelvisch) zijn Joodse handelaren wiens zaken onder dwangbeheer zijn gesteld. De circulaire instrueert de veilingen om de toewijzing van producten niet langer aan de oorspronkelijke eigenaren te doen, maar aan de aangestelde beheerders (Westerveld, Gunnewegh en Terpunt). ---
Archieflijst-vermeldingen
Boekhoudkundig overzicht / Lijst van debiteuren.
| J. Posener | - 80 41 | ~~80 41~~ | 80 41 |
Getypte lijst van debiteuren (openstaande rekeningen) met bedragen in guldens (f.).
| J. Posener | 80.41 | | | |
Typscript (doorslag/carbonkopie) van een financiële lijst.
| Hill v.Dijk Cr. | 0.06 | | J.Posener | 81.39 |
Administratieve lijst van Joodse ondernemers/grossiers.
| J.Posener | J.Posener | Uiterwaardenstr.21 | " " | " |
Financiële staat / Lijst van debiteuren (openstaande posten).
| Fonville | 3.70 | | J. Posener | 80.41 |
Getypte lijst/tabel op papier.
| J. Posener | Uiterwaardenstraat 21 | Hal 31 " | 31-12-1942 | J.H. Ter Punt, Amsterdam |
Administratieve lijst ("Staat van vorderingen").
| 8. | J.Posener | Uiterwaardenstraat 21 " | " 41,67 | plaatsgeld Mei 1942. | |
Administratieve lijst / Grootboekblad.
| J. Posener | v | pk kelder | 500 | 31/12 42 | 31/5 42 | 7 md = 291.66 — |
Administratieve lijst/bijlage bij een ambtelijke brief.
| J. Posener | plaats Hal | 31-12-42 | " 500,- | id. |
Administratieve lijst (doorslag of typoscript met handgeschreven toevoegingen).
| J.Posener | 12.= | 10.= / 2.= | 2258 / 2060 | J.Posener V / L.Waas VP | Uiterwaardenstr.27 / ? |
Administratief overzicht / Debiteurenlijst.
| Cramer X | 13.03 | J.Posener | ~~80.41~~ [rood] |
Koopliedenlijsten
Onbekend
Onbekend — standplaats 80 41
Onbekend
Onbekend
Waterlooplein — standplaats " " "
Waterlooplein — standplaats " " "
Onbekend — standplaats " 500,- id
Uilenburg — standplaats 2258 / 2060 J
Waterlooplein — standplaats 31-12-1942 J
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE w.g.J.Vermeulen Voorzitter, w.g. P.C.Besanger Secretaris.
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer
# TRANSCRIPTIE Den Heer P. Hoekhouder v. Marktwezen. Jan v. Galenstraat 14.
# TRANSCRIPTIE J.G. Overkamp [rechtsboven:] pers. bew. A 35/623317 geb. 25/3 '91 Rozenstraat 50 ^II
# TRANSCRIPTIE **Verhoor van den verdachte J. VLEESDRAAGER.**