Getypte ambtelijke brief met handgeschreven kanttekeningen. 28 mei 1942. De Directeur (vermoedelijk van de plaatselijke distributiedienst of de afdeling Levensmiddelen). VD/HG. Verzonden 28/5

46A/193/2 M.

28 Mei 1942.

Toewijzing visch
J.J. Looyen Sr.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 22 dezer No.481
L.M. heb ik de eer U het volgende te berichten.
Dat de toewijzing van visch van den heer J.J.Looyen
Sr. door den heer Sieburgh zou zijn ingehouden onder het motief
dat hij slechts 2 jaar lid was van de N.S.B., is niet juist.
Ter toelichting van een en ander diene het navolgende.
J.J.Looyen Sr. was aanvankelijk voor 80 pond aal
ingedeeld, maar bij de herziening voor de nieuwe vischregeling
is zijn toewijzing, evenals die van verschillende anderen,
teruggebracht tot 40 pond. Zijn beroep, dat zijn omzet in
1939/40 (basisjaren) slechts als gevolg van terreur te laag
geweest zou zijn, werd aanvankelijk niet juist geoordeeld daar
hij eerst in September 1940 lid zou zijn geworden van de N.S.B.
Een door den heer Sieburgh ter zake ingesteld onderzoek, waar-
bij ook de door U bedoelde Looyen Jr. werd gehoord (op 22 de-
zer) heeft aannemelijk gemaakt, dat Looyen Sr. toch moet worden
gerangschikt onder de personen, die in bovengenoemde jaren aan
broodroof hebben blootgestaan. Ik heb derhalve de Verdeelings-
commissie geadviseerd de toewijzing van Looyen weder te ver-
dubbelen, waarmede deze Commissie zich inmiddels heeft ver-
eenigd.
Het is juist, dat een zoon van Looyen voor een dub-
bele toewijzing op de verdeelingslijsten voorkomt; de omvang
van zijn zaken in de jaren 1939 en 1940 rechtvaardigen dit
naar het oordeel der Verdeelingscommissie.
De dubbele toewijzing voor aal van J.Dotsch was aan
een abuis te wijten, dat inmiddels reeds was hersteld.

De Directeur, Deze brief is een ambtelijke reactie op een vraag van een wethouder over de visdistributie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak draait om de toewijzing van aal (paling) aan een handelaar, J.J. Looyen Sr.

Enkele opvallende elementen:
* Politieke invloed: Het lidmaatschap van de N.S.B. wordt expliciet genoemd als een factor in de besluitvorming. In de bureaucratie van de bezettingstijd konden politieke sympathieën invloed hebben op economische voordelen of toewijzingen.
* "Terreur" en "Broodroof": Looyen Sr. voert aan dat zijn lage omzet in de jaren voor de officiële bezetting (1939/40) het gevolg was van "terreur". Dit verwijst waarschijnlijk naar de sociale en economische uitsluiting die N.S.B.-leden vaak ondervonden van hun medeburgers. De term "broodroof" suggereert dat hij opzettelijk financieel werd geschaad vanwege zijn politieke voorkeur.
* Bureaucratische herziening: De brief toont aan hoe gedetailleerd de controle op de voedselvoorziening was. Toewijzingen werden op basis van historische cijfers vastgesteld en bijgesteld door specifieke "Verdeelingscommissies".
* Correcties: Er wordt ook een fout (abuis) vermeld met betrekking tot een andere persoon, J. Dotsch, wat aangeeft dat het administratieve systeem onderhevig was aan menselijke fouten. In 1942 was de distributie in het bezette Nederland volledig van kracht. Alles, ook vis, was op de bon. De N.S.B. (Nationaal-Socialistische Beweging) collaboreerde met de Duitse bezetter en probeerde haar leden op diverse posten en in economische voordelen te bevoordelen.

De tekst illustreert de complexe realiteit van die tijd: de vermenging van zakelijke belangen, politieke kleur en de bureaucratische apparaten die probeerden de schaarse middelen te verdelen. Het gebruik van beladen termen als "terreur" door een N.S.B.-lid om de eigen situatie te beschrijven, is een typisch voorbeeld van de toenmalige retoriek waarbij men zichzelf als slachtoffer presenteerde van de (niet-collaborerende) bevolking.