Verslag/Rapport van een controleur. 24 augustus 1942. ... mijn visch geleverd, doch moet ik dat aan ook doen.
Ik heb dit ook nog besproken met den Heer Busman op de Marnixmarkt; dat is de secretaris van onze vereniging en die zei ook dat zoo lang wij geen leveringsvoorschrift krijgen, aan onze oude afnemers kunnen blijven doorleveren.

Hierna hebben wij G. Hogenbirk bekend gemaakt met het art 2 van het 2e Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941 waarop G. Hogenbirk beoogde in het vervolg alle visch waarvan een maximumprijs is vastgesteld direct te A’dam aan handelaren, via den afslag hen aan te bieden.

Ook deelde G. Hogenbirk nog mede als grossier in visch nimmer dit 2e Uitvoeringsbesluit te hebben ontvangen, en hiermede dus niet bekend te zijn.

Tevens hadden wij een onderhoud met den beheerder van de N.V. Burman’s Vischhandel te Amsterdam, Marnixmarkt 8., die ons mededeelde het door hem gegeven advies aan G. Hogenbirk te hebben gegeven op grond van het 6e Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941 en van mening was dat dit niet buiten de bepalingen van het 2e Uitvoeringsbesluit Visscherijbesluit valt, en dat er binnen enkele dagen aan alle grossiers een opgave hiervan aan de Afd. Visscherij Centrale door den Heer Hoogveen moet worden gedaan.

Voor de goede orde verzocht ik U genoemde firma’s en wanneer de overige daarvan in aanmerking komende alsnog het 2e Uitvoeringsbesluit te doen toekomen en hen op hunne verplichtingen te wijzen.

Amsterdam 24 Aug 1942. De Controleur P.C.H. Hoogveen
A Hoogveen.
Amsterdam Marnixkade 3 b. [Handtekening] Het document is een ambtelijk verslag van een controleur (waarschijnlijk van de Prijsbeheersing of de Visscherijcentrale) betreffende de naleving van het Visscherijbesluit van 1941. De kern van de zaak is de distributie en prijsvorming van vis in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De controleur spreekt met G. Hogenbirk, een visgrossier die claimt niet op de hoogte te zijn van de specifieke regels (het 2e Uitvoeringsbesluit) die hem verplichten vis met een maximumprijs via de officiële afslag aan te bieden in plaats van direct aan handelaren te leveren. Hogenbirk beroept zich op advies van de N.V. Burman’s Vischhandel en de secretaris van zijn vereniging. De controleur adviseert zijn superieur om deze firma's officieel op de hoogte te stellen van de wettelijke verplichtingen om toekomstige overtredingen te voorkomen. Dit schrijven dateert uit augustus 1942, een periode waarin de Duitse bezetter de Nederlandse economie steeds strakker reguleerde via een distributiestelsel en strikte prijsbeheersing. Voedseltekorten leidden tot een bloeiende zwarte markt. Om dit tegen te gaan, moesten producten zoals vis via centrale instanties (de afslag) worden verhandeld tegen vastgestelde maximumprijzen.

Het Visscherijbesluit van 1941 was een van de vele instrumenten die de bezetter en de Nederlandse bureaucratie gebruikten om de voedselstroom te controleren. Uit de tekst blijkt de verwarring (of bewuste onwetendheid) bij handelaren over welke besluiten (het 2e versus het 6e Uitvoeringsbesluit) leidend waren. De controleurs, zoals Hoogveen, speelden een cruciale rol in het handhaven van deze complexe en vaak veranderende regelgeving in het dagelijks economisch verkeer. G. Hogenbirk N.V. Burman P.C.H. Hoogveen