17 december 1942 Onbekend (ondergetekenden) W.H.M. (mogelijk Wethouder voor Handelszaken en Marktwezen) Vischverdeeling [onderstreept]
A’dam, 17/12 1942
W.H.M.

Naar aanleiding van Uw brief dd. 15 Dec. jl. Nᵒ/259 L.M. 1942 hebben ondergetekenden de eer U te berichten, dat de visch in de vischhal aan de De Ruyterkade wordt afgewogen in porties van 20 kg, voor zoover het aal en zoetwatervisch betreft; deze porties worden aan de hand van de verdeelingslijst verdeeld.

[In de linker kantlijn:]
± aan de hand van deze briefjes wordt het totale bedrag dat hij moet betalen berekend.
Tevoren geschreven, nog in gebruik zijn.
⊥ belast met de verdeeling.

Voor elke toewijzing wordt een afslagbriefje geschreven (waarbij een exemplaar uit een boek door den verdeeler wordt gelegd; het vermeldt de naam van den kooper, de soort visch en prijs. De kooper gaat met dit briefje naar de kassa, waar hij het inlevert.

Hij gaat daarna met de diverse afslagbriefjes zijn visch naar de hem aangewezen marktplaats; op één dag worden veelal honderden afslagbriefjes uitgeschreven, welke achteraf, nadat de verdeelers met hun boeken op het kantoor zijn teruggekomen, op een kaartregister worden verwerkt. De opgaven van de verschillende dagmachten worden met dit kaartregister achteraf vergeleken.

De ambtenaren van de verschillende dagmachten kunnen zich niet tevoren overtuigen, welke toewijzingen er voor hun macht zijn uitgezocht, aangezien hiervoor op de V.M. de honderden afslagbriefjes zouden moeten worden nageloopen, hetgeen de dagelijksche afrekening op die markt (op drukke dagen) zou verstoren. Het komt bovendien wel voor, dat de kooplieden, die het eerst voor visch aan de beurt zijn geweest, reeds op de dagmarkten bezig zijn met verkoopen, terwijl de ambtenaren nog bezig zijn met het toewijzen van de vissen, waaruit de afslagbriefjes... [tekst breekt af] Dit document is een kladversie van een ambtelijk schrijven waarin de logistiek achter de visdistributie in oorlogstijd wordt uitgelegd. De kern van het document is een verdediging van de huidige werkwijze tegenover een waarschijnlijke klacht of verzoek om strengere controle vooraf.

De schrijver legt uit dat:
1. Vis (met name aal en zoetwatervis) wordt verdeeld in gestandaardiseerde eenheden van 20 kg.
2. Er een systeem van "afslagbriefjes" wordt gehanteerd voor de administratie en betaling.
3. Er een conflict bestaat tussen administratieve nauwkeurigheid (het vooraf controleren van honderden briefjes) en de noodzaak tot snelheid op de markt. Omdat vis een bederfelijk product is, zijn kooplieden vaak al aan het verkopen op de dagmarkt voordat de centrale administratie (de ambtenaren) klaar is met het verwerken van de toewijzingen.

De vele correcties en toevoegingen in de kantlijn duiden erop dat de exacte formulering van het proces nauw luisterde, waarschijnlijk om verantwoording af te leggen aan een hogere instantie. Het document dateert uit december 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Tijdens deze periode was de voedselvoorziening strikt gerantsoeneerd en onderworpen aan complexe distributieregels om zwarte handel te voorkomen en de Duitse behoeften te garanderen.

De "Vischhal aan de De Ruyterkade" was de centrale visafslag van Amsterdam. De afkorting "V.M." in de tekst staat hoogstwaarschijnlijk voor Vischmarkt. "Dagmachten" verwijst naar de specifieke groepen of marktmeesters die verantwoordelijk waren voor de orde en toewijzing op een bepaalde marktdag. De brief illustreert de bureaucratische druk waaronder de voedselvoorziening destijds functioneerde: alles moest worden vastgelegd in boeken en registers, terwijl de praktijk van de handel in verse vis om meer flexibiliteit vroeg.