23 april 1942. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen of een gerelateerde Amsterdamse gemeentelijke afdeling). Handgeschreven linksboven: Verzonden 23/4
Handgeschreven rechtsboven: A. Müller [?]
Rechtsboven getypt: VG/HG.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

85/9/2 M.
23 April 1942.

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat aan S.Borghol-
ter, wonende Nieuwe Kerkstraat 23, bij beschikking van Burgemeester
en Wethouders d.d. 12 December 1938 (No.811 L.M.1938) vergunning is
verleend om kramen, op een anderen dan voor de markt bestemden tijd,
op te zetten of te hebben op de markt Uilenburg. Borgholter maakt,
nu de markt Uilenburg des Zondags niet meer wordt gehouden, geen
gebruik meer van deze vergunning. Hij heeft desgevraagd medegedeeld,
dat hij op het behoud ervan geen prijs stelt, weshalve ik de eer
heb U voor te stellen wel te willen bevorderen, dat de op Borgholter
betrekking hebbende beschikking wordt ingetrokken.

De Directeur, Dit document is een ambtelijk voorstel om een specifieke marktvergunning in te trekken. De vergunninghouder is Salomon Borgholter, een Joodse koopman die op de Nieuwe Kerkstraat 23 woonde. Hij had sinds december 1938 de vergunning om buiten de reguliere markttijden kramen te plaatsen op de markt op het Uilenburgerplein in Amsterdam.

De kern van de brief is de mededeling dat de markt in Uilenburg op zondag "niet meer wordt gehouden". Voor de Joodse gemeenschap was de zondag de traditionele marktdag, aangezien men op zaterdag de Sabbat vierde. Het wegvallen van de zondagsmarkt maakte de speciale vergunning voor Borgholter waardeloos, waarna hij aangaf dat de vergunning wat hem betreft kon worden ingetrokken. De brief is geschreven in de formele, bijna onderdanige stijl die gebruikelijk was in het ambtelijk verkeer van die tijd ("heb ik de eer U te berichten"). De datum van de brief, 23 april 1942, plaatst dit document midden in de periode van de actieve Jodenvervolging tijdens de Duitse bezetting. De markt op Uilenburg lag in het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt. De Duitse bezetter voerde stelselmatig maatregelen in om Joodse burgers sociaal en economisch te isoleren. Het verbieden of onmogelijk maken van de zondagsmarkt was een directe aanval op de bestaansmiddelen van Joodse marktkooplui.

Achter de kille ambtelijke tekst gaat een menselijk drama schuil. Salomon Borgholter (geboren in 1891) was een van de vele Joodse Amsterdammers die door de maatregelen van de bezetter hun broodwinning verloren. Slechts vijf maanden na het schrijven van deze brief, op 30 september 1942, werd Salomon Borgholter in Auschwitz vermoord. Dit document illustreert hoe de bureaucratische machine van de gemeente doorwerkte en de geleidelijke uitsluiting van Joodse burgers uit het publieke leven vastlegde, vlak voordat de massale deportaties begonnen. S. Borgholter Marktwezen