Handgeschreven brief/formulier betreffende een marktplaatsvergunning. 30 juli 1942. J. Lever, wonende aan de 2e van der Helststraat 86, Amsterdam. [Rechtsboven]
851
Amsterdam 30 Juli 1942

[Linksboven]
Nº 103/78/1 M. 1942 3/8.

[Brieftekst rechts]
Mijnheer.
Gezien ik door de
overheid geplaatst ben
in een van de Werkkampen
"Kremboong" zo vervalt
mijn plaats zoolang ik niet
op de markt aanwezig
kan zijn. Hoogachtend
J. Lever
2e v. d. Helststr
86.
vrij 22/7 '42

[Tekst links]
Informeeren Galerij
ingetr. 1/9 '42.

Afvoeren
echtgen. wenscht geen
gebruik te maken van
plaats.
Hr v. Moukerken
afgevoerd art. y 1/9 '42
afgev. 1/9-42
[paraaf]

[Onderaan midden]
GEZIEN
DE INSPECTEUR,
[handtekening/stempel: De Man(?)]
Plaatsruimer(?)
Gaaspstr. 171.
I Dit document is een aangrijpende illustratie van de administratieve afwikkeling van de Jodenvervolging in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De afzender, J. Lever, meldt de marktautoriteiten dat hij zijn "plaats op de markt" niet meer kan innemen omdat hij door de overheid naar werkkamp "Kremboong" is gestuurd.

Opmerkelijk is de zakelijke, bijna gelaten toon van de brief, wat typerend was voor correspondentie met officiële instanties in die tijd. Aan de linkerzijde is de ambtelijke verwerking zichtbaar: de vergunning wordt per 1 september 1942 ingetrokken ("afvoeren"). Er is expliciet genoteerd dat de echtgenote geen gebruik wenst te maken van de plaats, wat impliceert dat zij mogelijk ook in een onzekere situatie verkeerde of de handel niet zonder haar man kon voortzetten. * Joodse Werkkampen: In 1942 werden duizenden Nederlandse Joodse mannen opgeroepen voor de zogeheten "Joodse werkkampen" in Noord- en Oost-Nederland. Kremboong (gelegen bij Tiendeveen in Drenthe) was een van deze kampen. Hoewel dit aanvankelijk werd gepresenteerd als werkverschaffing, was het een voorstadium van deportatie. In de nacht van 2 op 3 oktober 1942 werden de mannen uit deze kampen, inclusief hun gezinnen die thuis waren gebleven, gedeporteerd naar kamp Westerbork en van daaruit naar de vernietigingskampen.
* Marktwezen in Amsterdam: Joodse marktkooplieden werden gedurende 1941 en 1942 steeds verder beperkt in hun doen en laten. Eerst mochten zij alleen nog op specifieke "Joodse markten" staan, maar naarmate de deportaties toenamen, verdwenen zij geheel uit het straatbeeld.
* Administratieve nauwkeurigheid: Zelfs in tijden van extreme vervolging bleef de Amsterdamse bureaucratie (zoals de Marktwezen-administratie) accuraat de status van vergunningen bijhouden, wat de volledige uitsluiting van de Joodse bevolking uit het economische leven documenteerde. J. Lever Marktwezen