Brochure of cursusoverzicht (twee pagina's). Ongeveer medio 20e eeuw (op basis van spelling, genoemde organisaties zoals N.I.V.E. en personen zoals B.W. Berenschot). [Linkerpagina]

LIJST VAN MEDEWERKERS

Ir. C. J. de Bergh
Adj. Bedrijfsecon. Adviseur der Gemeente Amsterdam

Dr. Jac. van Dael
Leider Psychotechnisch Laboratorium der Scheepvaart Vereeniging Zuid te Rotterdam

Ir. G. van Ditzhuyzen
Medewerker Raadgevend Bureau voor Bedrijfsorganisatie Ir. B. W. Berenschot

Drs. J. Hendriks
Medewerker Raadgevend Bureau voor Bedrijfsorganisatie Ir. B. W. Berenschot

J. Huiskamp
Leider Psychotechnische Afdeeling van het Psychologisch Laboratorium der Universiteit van Amsterdam

Drs. M. Janssen Fz.
Accountant. Lid N.I.V.A.

Dr. Ir. C. L. M. Kerkhoven
Adviseerend Bedrijfsrationalisator.

Dr. T. Kuiper
Nederlandsche Stichting voor Psychotechniek.

Prof. Ir. P. Landberg
Hoogleeraar Technische Hoogeschool, Delft

Ir. J. M. Matthysen
Ingenieur

Mr. B. Moret
Lid Eerste Nederl. Accountantskantoor v. 1883 Moret & Starke

Ir. J. Roosenschoon
Ingenieur bij de Nederlandsche Spoorwegen

Ir. H. Rusting
Raadgevend ingenieur en technoloog

Gerh. H. P. Veldkamp
Chef Afd. Organisatie van Van der Heem N.V., Den Haag

Ir. M. G. Ydo
Raadgevend ingenieur voor Bedrijfsorganisatie

[Rechterpagina]

I. BEDRIJFSLEIDERSCURSUS

Deelnemers
Deze cursus is vooral bedoeld voor het leidinggevende personeel, dat uit hoofde van zijn werkzaamheden dagelijks in aanraking komt met de vraagstukken der bedrijfsorganisatie, maar tot nu toe niet in de gelegenheid was de geheele stof systematisch te bestudeeren. Zij, die wèl door werk en studie zich in verschillende vraagstukken reeds verdiept hebben, maar een algeheel overzicht en het onderlinge verband der problemen wenschen te leeren kennen, kunnen evenneens met vrucht dezen cursus volgen, zij het, dat zij daarin over veel, wat hun reeds bekend is, zullen hooren.

Te behandelen stof
1. Inleiding
De ontwikkeling van het bedrijfsleven en de invloed van de mechanisatie. Samensmelting en differentiatie. Normalisatie en standaardisatie. Interne organisatievormen.
2. Het financieele plan
De kostenbegrooting als richtinggevend element bij de productie. Het budget. Kostenonderscheiding en kostenverdeeling.
3. Het productieplan
a. De werkvoorbereiding.
Het richten en leiden der productie.
Overzicht van de bedrijfshandelingen door arbeidsanalyse.
b. Werkmethoden en tijdsstudies
De analyse van de werkmethode als basis voor haar verbetering. Routing en lay-out. Behandelingsschema's. De analyse van de handelingen naar den tijd en naar hun beweging. Het systematisch zoeken naar verbeterde werkmethoden en het vastleggen in voorschriften. Inleeren van nieuwe werkwijzen. Prestatiecontrole.
4. De arbeidsbelooning
Loonsystemen: tijdloon, accoordloon, stukloon en prestatieloon.
De bepaling van „standaardtijden". Verschillende vormen van prestatietarieven. Tariefkeuze en tariefstelling.
5. De menschelijke factor in de productie
a. Arbeidsomstandigheden.
De invloed van verlichting, verwarming en ventilatie. Het effect van rustpauzen en muziek op de prestatie. Orde en netheid als psychologische factoren.
b. Personeelskeuze en personeelsbehandeling
Psychotechniek. Practische bedrijfspsychologie. De omgang met personeel.
6. De controle op het werk
a. Bedrijfscontrole. Controle op den arbeidsgang, op het materiaal, de productiemiddelen en het gereede product.
b. Comptabele controle. Kostprijsopbouw en resultatenberekeningen. Resultatenvergelijking. Controle door middel van budgetteering.

Duur
Eén ochtend, middag of avond in de week, gedurende twaalf achtereenvolgende weken. Duur van de les 2½ uur.

Kosten
De kosten bedragen voor niet-leden f 80.— per persoon. Voor persoonlijke leden van het N.I.V.E. en voor personen, verbonden aan bedrijven, welke lid zijn f 60.— per persoon. De lesgelden moeten vóór den aanvang van den cursus worden voldaan op postrekening Nr. 354980, met vermelding voor welken cursus de betaling is bedoeld.

--- Dit document biedt een gedetailleerd overzicht van een cursus voor het midden- en hoger kader in het Nederlandse bedrijfsleven van de jaren '40 of '50.

Opvallende punten:
* Professionalisering van Management: De lijst van medewerkers bevat een indrukwekkende verzameling academici (Prof., Dr., Drs.) en ingenieurs (Ir.). Dit duidt op de verschuiving van 'intuïtief management' naar een wetenschappelijk onderbouwde discipline.
* Scientific Management (Taylorisme): De focus op "tijdsstudies", "arbeidsanalyse", "standaardtijden" en "normalisatie" toont de sterke invloed van de principes van Frederick Taylor op het Nederlandse productieproces in die tijd.
* Psychotechniek: Er is opvallend veel aandacht voor de psychologische kant van arbeid (Dr. Jac. van Dael, Dr. T. Kuiper). Men begon de invloed van de fysieke omgeving (licht, muziek) en personeelsselectie op de productiviteit te erkennen.
* Bekende namen: De vermelding van "Ir. B. W. Berenschot" is cruciaal. Berenschot was een pionier in de organisatieadvieswereld in Nederland. Ook de vermelding van accountant "Moret" (voorloper van EY) en het bedrijf "Van der Heem" (bekend van Solex en huishoudelijke apparaten) plaatst het document stevig in de Nederlandse industriële historie.

--- Deze cursus werd waarschijnlijk georganiseerd door of in nauwe samenwerking met het N.I.V.E. (Nederlands Instituut voor Efficiency), opgericht in 1925. De periode na de Tweede Wereldoorlog was in Nederland een tijd van wederopbouw en industrialisatie. Om internationaal te kunnen concurreren, was een verhoging van de arbeidsproductiviteit noodzakelijk.

De spelling (bijv. "financieele", "menschelijke", "hoogere") duidt op een periode waarin de spelling-Marchant nog gehanteerd werd of kort na de invoering van de nieuwe spelling (1947), waarbij oude schrijfwijzen nog veelvuldig in gebruik bleven in formele documenten. De genoemde prijzen in guldens (f 60,- tot f 80,-) waren voor die tijd aanzienlijke bedragen, wat het exclusieve en professionele karakter van de cursus onderstreept. B. Moret B.W. Berenschot G. Ydo G. van Ditzhuyzen H. Rusting I. Bedrijfsleiderscursus J. Hendriks J. Huiskamp J. Roosenschoon J. de Bergh M. Janssen M. Kerkhoven M. Matthysen P. Landberg P. Veldkamp T. Kuiper W. Berenschot Gemeente Amsterdam