Getypte ambtelijke brief (doorslag). 27 mei 1943 (verzonden op 28 mei 1943). De Directeur (vermoedelijk van de plaatselijke distributiedienst of de Dienst voor de Voedselvoorziening). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (Edam-Volendam). (Handgeschreven bovenaan:) Verzonden 28/5

(Rechtsboven:) vD/SV

46a/193/2 M.

Vischverdeeling klacht 27 Mei 1943.
over winkel van Mooyer Puul.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d.
19 Mei jl. om advies ontvangen stuk no. 364 L.M.1943
heb ik de eer U te berichten, dat omtrent Mooyer Puul
(Volendam) nog nimmer van de zijde van het publiek
klachten zijn ingekomen. Puul is evenwel, precies als
alle andere winkeliers, gerechtigd om zijn visch alleen
aan zijn vaste klanten te verkoopen.

Ingevolge Uw opdracht wordt momenteel dezerzijds
een regeling voorbereid, waarbij de winkeliers zullen
worden verplicht klantenlijsten bij te houden. Steek-
proefsgewijs zal dan worden nagegaan of de visch inder-
daad volgens deze lijsten wordt gedistribueerd.

Aangezien ik momenteel niet over voldoendekuhlig
personeel beschik om Puul nauwkeurig te doen controleeren,
heb ik de onderhavige klacht in handen gesteld van de
Economische Politie met verzoek een strenge contrôle op
de handelingen van den winkelier Mooyer te doen houden.

De Directeur, * Kern van de zaak: Er is een klacht binnengekomen bij de wethouder over de wijze waarop visboer Mooyer (bekend als "Puul") in Volendam zijn vis verdeelt. De Directeur rapporteert hierover aan de wethouder.
* Huidige situatie: De directeur stelt dat Mooyer het recht heeft om alleen aan vaste klanten te verkopen, een gangbare praktijk tijdens de schaarste om trouwe klanten te beschermen.
* Nieuwe maatregelen: Er wordt gewerkt aan een strenger systeem waarbij winkeliers verplicht klantenlijsten moeten bijhouden om de distributie controleerbaar te maken via steekproeven.
* Handhaving: De directeur heeft zelf geen capaciteit (personeel) voor een diepgaand onderzoek en heeft daarom de "Economische Politie" ingeschakeld. Dit duidt op een serieuze escalatie, aangezien deze politiemacht specifiek was ingesteld om overtredingen van de distributiewetgeving streng aan te pakken.
* Opvallend detail: Het woord "voldoendekuhlig" in de derde alinea is waarschijnlijk een typefout voor "voldoende kundig" of "voldoende" waarbij de typemachine bleef hangen. Dit document stamt uit het midden van de Tweede Wereldoorlog (mei 1943). De voedselvoorziening in Nederland was op dat moment volledig door de overheid (onder toezicht van de Duitse bezetter) gereguleerd via het distributiestelsel. Vis was een cruciaal onderdeel van het dieet, zeker in een vissersdorp als Volendam, maar zelfs daar was de verdeling strikt aan regels gebonden om zwarte handel te voorkomen.

De "Economische Politie" was berucht tijdens de bezettingsjaren; zij controleerden winkeliers op prijsopdrijving, hamsteren en het niet naleven van de distributieregels. Dat een klacht over een lokale visboer direct naar de Economische Politie wordt doorgestuurd, toont aan hoe hoog de spanningen rondom voedselverdeling in 1943 waren opgelopen. "Puul" is een typisch Volendamse bijnaam (vrijwel elke familie had en heeft daar een bijnaam om onderscheid te maken tussen de vele personen met dezelfde achternaam).