Handgeschreven brief (anonieme verklikking).
Origineel
Handgeschreven brief (anonieme verklikking). Woensdag 28 juni 1944. Onbekende instantie (waarschijnlijk de Prijsbeheersing of de Economische Controledienst). Woensdag 28 Juni '44
Mijnheer
Ik wilde u vragen of er geen eind aan dat
gewoeker ken gemaakt worden bij de firma
Kool Marnixstr 194. Daar word alles swart
verkocht een paar nummers hebben daar een
halve bloemkool gehad. De prijzen die we be-
talen moeten zijn: bloemkool f 1.60. tomaten
f 4 kilo. doperwten f 2 kilo. tuinboonen f 1.30
wortelen f 0,90 per bos enz.
in afwachting.
Hoogachtend
een klant.
[Stempels onderaan:]
Nº 2ᶜ/37/1 M. 1944 29/6 * Inhoud: De schrijver klaagt over "gewoeker" (prijsopdrijving) en illegale handel ("swart verkocht") door groentewinkel Kool aan de Marnixstraat 194. Er worden specifieke woekerprijzen genoemd voor groenten zoals bloemkool, tomaten en doperwten.
* Schrijfstijl: De brief is geschreven in een direct, ietwat informeel Nederlands met sporen van dialect of beperkte scholing (bijv. "ken" in plaats van "kan", "swart" met een s, "word" zonder t).
* Anonimiteit: De brief is ondertekend met "een klant". Dit was gebruikelijk bij verklikkerbrieven om represailles van de winkelier te voorkomen, terwijl men toch hoopte op ingrijpen door de autoriteiten.
* Administratieve verwerking: De stempel "M. 1944 29/6" geeft aan dat de brief de dag na verzending al is geregistreerd. De codes (2C/37/1) verwijzen naar de dossiervorming van de betreffende opsporingsinstantie. Dit document stamt uit de late fase van de Duitse bezetting van Nederland (juni 1944, kort na D-Day). In deze periode was er een enorme schaarste aan voedsel. De bezetter had maximumprijzen vastgesteld, maar door de tekorten bloeide de zwarte markt.
Hoewel verklikking vaak wordt geassocieerd met politiek verraad, waren er duizenden van dit soort brieven die voortkwamen uit sociale nood en frustratie over winkeliers die profiteerden van de honger van de bevolking. De "firma Kool" aan de Marnixstraat bevond zich in een volksbuurt in Amsterdam, waar de woekerprijzen die in de brief worden genoemd (zoals 4 gulden voor een kilo tomaten) voor een gemiddeld gezin onbetaalbaar waren. Dergelijke meldingen leidden vaak tot invallen en boetes door de Economische Controledienst.