Brief (slotpagina van een handgeschreven brief). 19 augustus 1947 (volgens aantekening in rood potlood). wat krijgen, is er veel aanvoer van ver-
dwijnt er zelfs met medeweten der markt-
meesters een groot gedeelte in de zwarte
handel. Ik heb hiertegen al zoo 't een en
ander bereikt, doch ik zal niet rusten
alvorens ik de juiste persoon gevonden heb
die een einde aan al dat geswendel zal
maken. Eerst wil ik U er echter nog op
attent maken. Ik mag echter aannemen
dat dergelijke gevallen U niet onbekend
zijn, hoewel er steeds veel voor U verborgen
zal worden gehouden of het zoo voorgesteld
wordt alsof 't niet zoo belangrijk is.
't Is anders een schande voor het gehele
marktwezen, die zich ook belast is
met controle op de straatventers,
dat er als of 't heel gewoon is in
verschillende straten gevent wordt met
zwart fruit. Ik hoop U mij niet kwalijk
zal nemen, ik mijn naam en adres
niet bekend wil maken, maar 't is
voorlopig beter dat niemand dit weet.

Inmiddels
Hoogachtend
Weer anoniem! Men J. E.

[Rode aantekening:]
rapport controleur
19-8-47
a In dit document beklaagt een burger zich over corruptie en illegale handel op een niet nader genoemde markt. De kernpunten zijn:
* Corruptie van ambtenaren: De schrijver stelt dat "marktmeesters" (toezichthouders op de markt) op de hoogte zijn van, of zelfs meewerken aan, het wegsluizen van goederen naar de zwarte handel.
* Zwarte handel: Er wordt expliciet gesproken over "geswendel" en de illegale verkoop van "zwart fruit" door straatventers.
* Klokkenluidersrol: De auteur treedt op als informant maar verkiest anonimiteit uit angst voor represailles of om het onderzoek niet te hinderen ("het is voorlopig beter dat niemand dit weet"). De auteur claimt al resultaten te hebben geboekt maar wil doorgaan tot de hoofdschuldige gevonden is.
* Ambtelijke afhandeling: De rode tekst onderaan duidt erop dat de brief serieus is genomen en is gearchiveerd als een rapport voor een controleur. De brief dateert uit augustus 1947, de periode van de wederopbouw in Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Hoewel de oorlog voorbij was, bleven schaarste en distributie (de bonnentijd) nog jarenlang een rol spelen. Dit werkte een hardnekkige zwarte markt in de hand. De overheid probeerde deze "zwarte handel" met strenge controles de kop in te drukken.

Dit document is een treffend voorbeeld van de sociale controle en de spanningen tussen de burgerij, de uitvoerende macht (de marktmeesters) en de controlerende instanties (zoals de Prijsbeheersing of de Crisis Controle Dienst). Het feit dat zelfs marktmeesters van corruptie worden beschuldigd, wijst op het diepgewortelde karakter van de informele economie in die tijd. Marktwezen