Getypt rapport met handgeschreven aantekeningen en handtekeningen. 3 en 7 augustus 1939 (betreft incident op 11 juli 1939). Rapport
                    

Naar aanleiding van een klacht van den kooper S. Degen, kaart No 3375, betreffende [doorgehaald: mij], ondergeteekende controleur, deel ik het volgende mede.
Op 11 Juli 1939, bevond ik mij met controle belast bij het toegangshek van de Centr:Markt. Ongeveer 7 uur v/m reed de kooper S. Degen op een driewielige bakfiets het marktterrein op. Daar het mij bekend was, dat Degen schuld moest betalen, vroeg ik hem of hij deze voldaan had. Hij onstak, blijkbaar hierom, in woede en riep mij toe: "Ik wensch door die fascistische bende hier niet gemaand te worden! Het lijkt hier wel een concentratiekamp, maar ik zal zorgen, dat het hek weggaat!" Op deze uitlatingen van Degen heb ik niet geantwoord, doch alleen mijn schouders opgehaald.

                                                        Amsterdam 3 Augustus
                                                        De Controleur
                                                        [Handtekening: L de Vries]

[Handgeschreven tekst met pijlen naar de bovenste helft van het document:]
Alleen dit in afschrift overleggen

Naar aanleiding van de hierboven vermelde verklaring, inzake een klacht van kooper S. Degen, kan ik, ondergeteekende controleur, mededeelen, dat ik op datum en tijdstip, daarin genoemd, dienst deed met controleur L. de Vries, aan het toegangshek van de Centr: Markt en verklaar, dat de Vries, ondanks de heftige, tegen het Marktwezen gerichte uitlatingen van kooper S. Degen, niets tegen hem heeft terug gezegd.

                                                        Amsterdam 7 Augustus 1939
                                                        de Controleur

                                                        [Handtekening: J Crommel]

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.

[Links onderaan handgeschreven referentie:]
G 7/8-39
JH(?) Het document is een ambtelijk verslag van een confrontatie tussen marktpersoneel en een handelaar (koper). De kern van het incident is een aanmaning tot betaling door controleur L. de Vries, waarop koper S. Degen agressief reageert. De verklaring van De Vries wordt vier dagen later schriftelijk bevestigd door zijn collega J. Crommel, die als getuige optrad.

Opmerkelijk is de handgeschreven instructie in het midden: "Alleen dit in afschrift overleggen". Dit suggereert dat voor de officiële klachtafhandeling of externe communicatie alleen de verklaring van het incident zelf (het bovenste deel) relevant werd geacht, terwijl de interne getuigenverklaring van Crommel in het dossier bleef. Dit rapport is gedateerd in augustus 1939, slechts enkele weken voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De politieke spanningen van die tijd klinken duidelijk door in de bewoordingen van koper S. Degen. Door de marktcontroleurs een "fascistische bende" te noemen en de markt te vergelijken met een "concentratiekamp", gebruikt hij termen die in 1939 uiterst geladen waren.

Hoewel de vernietigingskampen op dat moment nog niet bestonden, waren kampen als Dachau in nazi-Duitsland al berucht. De vergelijking door Degen toont aan hoe diep het wantrouwen tegenover autoriteit en de vrees voor fascistische methoden op dat moment in de Amsterdamse samenleving (en specifiek onder marktkooplui) geworteld was. De Centrale Markt was in die tijd een cruciaal logistiek knooppunt voor de voedselvoorziening van Amsterdam. J. Crommel L. de Vries S. Degen Marktwezen