L. de Vries

Een personeelslijst of presentielijst van "vaste ambtenaren" (vast aangesteld personeel).

* **Type document:** Een personeelslijst of presentielijst van "vaste ambtenaren" (vast aangesteld personeel). * **Structuur:** De lijst is genummerd van 1 tot 66, verdeeld over drie kolommen. * **Correcties:** * Nummer 13 ("Haads") is doorgestreept. * De oorspronkelijke nummer 55 is onderaan de tweede kolom doorgestreept en vervangen door "Hooft" bovenaan de derde kolom. * Rechtsonder staat een rekensom die de correctie verklaart: er waren 66 namen genoteerd, maar na aftrek van 1 persoon (Haads) blijven er 65 over. * **Inhoud:** De namen zijn typisch Nederlandse achternamen (Vries, Bakker, Huisman, etc.), met enkele initialen ter onderscheiding (bijv. bij nummer 21 en 56/57).

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen.

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel ambbtelijk Nederlands van voor de Tweede Wereldoorlog. Opvallend is het gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' (bijv. *bedryfschef*, *vrypostig*), wat destijds in sommige administraties nog gebruikelijk was. * **Inhoud:** Het document betreft een interne rapportage over een conflict met een marktbezoeker/koopman, S. Degen. Degen claimde een vrijstelling van het entreegeld (f. 1.50 voor een weekbon) op basis van een afspraak met een zekere Mr. v. Praag. De waarnemend bedrijfschef wees dit af, wat leidde tot een confrontatie in de portiersloge waarbij Degen de toegang werd ontzegd ("uitgelaten"). * **Incident met personeel:** Naast het geschil over het entreegeld wordt er melding gemaakt van "onbehoorlyk optreden" van een controleur (De Vries). De details hiervan staan in bijgevoegde verklaringen die niet bij dit specifieke blad zitten. * **Bureaucratische afhandeling:** De handgeschreven opmerking van 9 augustus 1939 (waarschijnlijk van de hoofdbedrijfschef of een directeur) laat zien dat de rapportage niet volledig werd geacht. De focus van het onderzoek moest liggen op de "quitantie-quaestie" (de kwestie rondom het betalingsbewijs), die in de initiële rapportage onvoldoende belicht was.

Getypt rapport met handgeschreven aantekeningen en handtekeningen.

Het document is een ambtelijk verslag van een confrontatie tussen marktpersoneel en een handelaar (koper). De kern van het incident is een aanmaning tot betaling door controleur L. de Vries, waarop koper S. Degen agressief reageert. De verklaring van De Vries wordt vier dagen later schriftelijk bevestigd door zijn collega J. Crommel, die als getuige optrad. Opmerkelijk is de handgeschreven instructie in het midden: *"Alleen dit in afschrift overleggen"*. Dit suggereert dat voor de officiële klachtafhandeling of externe communicatie alleen de verklaring van het incident zelf (het bovenste deel) relevant werd geacht, terwijl de interne getuigenverklaring van Crommel in het dossier bleef.

Getypte brief / ambtelijk advies

Dit document is een ambtelijk advies aan de Wethouder voor de Levensmiddelen in Amsterdam. Het betreft de afhandeling van een klacht ingediend door een zekere "Degen" (de adressant). Uit de tekst blijkt dat Degen zich agressief heeft opgesteld tegenover marktpersoneel, in het bijzonder tegenover een ambtenaar die betalingen inde en tegenover contrôleur no. 40, L. de Vries. Degen heeft de ambtenaren uitgescholden voor "oplichters" en suggereerde blijkbaar onterecht dat hij verplicht werd te betalen zonder een kwitantie (quitantie) te ontvangen. De conclusie van het onderzoek is dat de klachten van Degen ongegrond zijn. Het advies aan de wethouder is om Degen formeel te laten weten dat zijn klacht is afgewezen en hem te waarschuwen dat hij zich in het vervolg correct moet gedragen tegenover het personeel.

Administratief register / loonlijst.

Dit document betreft een personeelsoverzicht van de marktmeesters/controleurs van de Centrale Markt (zeer waarschijnlijk die van Amsterdam). Het document dient om de toekomstige loonkosten en bevorderingen in kaart te brengen na een wijziging in de arbeidsvoorwaarden rond 1938. **Belangrijke observaties:** * **Salarisstructuur:** Het standaard topsalaris voor deze functie lijkt f 1800,- per jaar te zijn. * **Vervallen Toelage:** Een cruciale aantekening rechtsonder vermeldt dat de 5% toelage (zichtbaar in de derde kolom) komt te vervallen in 1938. Deze besparing wordt gebruikt om de automatische periodieke verhogingen (meestal f 100,-) te bekostigen. * **Periodieken:** De kolom "Maximum periodieken tegoed" geeft aan hoeveel stappen een werknemer nog kan maken in salaris. "Maximum" betekent dat de werknemer al op zijn hoogste schaal zit. * **Tijdsspanne:** De lijst bevat indiensttredingsdata vanaf 1930 en kijkt vooruit naar loonstappen tot 1945.

Verslag van werkzaamheden (gladhuidbestrijding/strooilijst).

* **Inhoud:** Het document is een formeel verslag van strooiwerkzaamheden die in de vroege ochtend (tussen 05:00 en 06:30 uur) zijn uitgevoerd om gladheid te bestrijden. Het specificeert per locatie welke personeelsleden verantwoordelijk waren. * **Materialen:** Er is gebruikgemaakt van zand en zout. Opvallend is dat het woord "pekel" consequent is doorgehaald en vervangen (of gecorrigeerd) naar "zout", wat kan duiden op een verandering in de gebruikte methode of een administratieve correctie van de terminologie. * **Locaties:** De genoemde locaties ("opritten naar de hal", "pier 6", "pieren aard-zijde", "C.M.") wijzen sterk in de richting van een havengebonden marktcomplex. De afkorting "C. M." staat zeer waarschijnlijk voor de *Centrale Markt* in Amsterdam. * **Organisatie:** Het werk werd gecoördineerd en gecontroleerd, waarbij specifieke werknemers (Nieuwenhuijs, ten Broek, Sleyeman, de Vries, Barbuis, Blom, Boom, v.d. Hoek) werden ingezet.

Brief / Verzoekschrift betreffende een ventvergunning.

* **Inhoud:** De heer L. de Vries schrijft een beleefd verzoek aan de betreffende instantie (vermoedelijk de gemeente Amsterdam) over zijn ventvergunning. Hij geeft aan dat hij de vergunning op dit moment niet gebruikt en deze moet inleveren, maar vraagt expliciet of hij deze later weer terug kan krijgen als hij zijn handel weer wil oppakken. * **Taal en Stijl:** Het taalgebruik is formeel en respectvol ("beleefd de vrijheid", "Hoogachtend"), passend bij de tijdgeest. Er zitten enkele grammaticale onvolkomenheden in, zoals de herhaling van "met het volgende verzoek" en de spelling "vraag hij" in plaats van "vraagt hij". * **Administratieve sporen:** De brief is voorzien van een registratienummer en een datumstempel (8 mei 1940), wat aantoont dat het verzoek drie dagen na verzending officieel in behandeling is genomen.

Administratief bijblad of dossierkaart, waarschijnlijk van een gemeentelijke afdeling (Algemene Zaken).

Dit document fungeert als een administratieve aantekening bij een lopende vergunning voor het boekjaar 1939/1940. De tekst vermeldt expliciet dat de vergunning (serie 2, nummer 265) kan worden vernieuwd op het moment dat de eigenaar er weer gebruik van kan maken. Dit impliceert dat de activiteiten van de heer De Vries op dat moment gestaakt waren. De gebruikte terminologie en het modelnummer (Model No. 14 van Algemene Zaken) zijn typerend voor gemeentelijke administraties uit die periode. De aanduiding "Stad" als woonplaats verwijst in de noordelijke context meestal naar de stad Groningen.

Document

Het document betreft een financiële verantwoording van personeelsuitgaven, vermoedelijk van een overheidsinstelling. De bedragen achter de namen lijken jaarsalarissen of pensioengrondslagen te zijn, uitgedrukt in guldens (ƒ). Belangrijke administratieve details: * **Mutaties**: Het document registreert het overlijden van C. Paats op 10 december 1940. * **Inhoudingen**: De voetnoot bij het symbool **┌** (Plakké en P. Smit) verklaart dat er bedragen zijn ingehouden voor de inkoop van pensioen over tijdelijke dienstjaren. * **Toelages**: H.M.A. de Wolf ontving een specifieke toelage van ƒ 3,- voor het gebruik van een eigen fiets (rijwiel). * **Verschillen**: Er is een aantekening over een ontbrekend bedrag op de stamkaart van een Dr. v.d. Laan, die zelf niet op deze pagina vermeld staat.

Administratief register / kasboekblad.

* **Functie:** Dit is een blad uit een grootboek of een ledenregister, waarschijnlijk bedoeld voor het bijhouden van jaarlijkse contributies, pensioenpremies of salarissen. De kolom "1940" suggereert een jaarafrekening. * **Systeem:** Er wordt gebruikgemaakt van dubbele controle. Veel bedragen zijn voorzien van vinkjes, wat duidt op een verificatieproces (bijvoorbeeld tegenover bankafschriften of kwitanties). * **Mutaties:** De aantekening bij L. Paals ("7/12 '40 overleden") verklaart een afwijking in het bedrag voor dat jaar. Doorhalingen bij namen (zoals Rijnga naar Rijvordt) wijzen op administratieve correcties of personele wijzigingen. * **Afkortingen:** De letters 'T' en 'F' achter sommige bedragen in de 1940-kolom kunnen staan voor 'Totaal' en 'Factuur', of verwijzen naar specifieke fondsen of categorieën. * **Numerieke precisie:** De bedragen worden genoteerd tot twee cijfers achter de komma (centen). De totaalsom onderaan de pagina (133.252,46) geeft aan dat het om aanzienlijke geldstromen gaat voor die tijd.

Getypte financiële lijst (bladzijde 2 van een groter document).

* **Administratieve structuur:** De lijst is een vervolgpagina, wat blijkt uit de kop "Transport" (overdracht van het saldo van de vorige pagina: ƒ 76.978,77) en het paginanummer "-2-". Het eindtotaal onderaan de pagina bedraagt ƒ 136.815,09. * **Inhoudelijke details:** * De lijst bevat namen van ambtenaren. Er is specifiek sprake van een "contrôleur" (P. Smit). * Eén persoon, C. Paats, wordt vermeld als overleden op 10 december 1940. * Er zijn correcties en specificaties aangebracht via symbolen: * Een schuine streep (/) duidt op een inhouding voor pensioeninkoop over tijdelijke dienstjaren. * Een hoeksymbool (∟) bij H.M.A. de Wolf geeft aan dat er een rijwieltoelage (fietstoelage) van 3 gulden in het bedrag is verwerkt. * Een plus-symbool (+) verwijst naar een ontbrekende boeking op de stamkaart van een Dr. v.d. Laan voor de periode eind 1940. * **Valuta:** De bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (ƒ).

Document

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het is een vervolgblad, aangegeven door het paginanummer "-2-" en de post "Transport" (het saldo van de vorige pagina). * **Financieel:** Bedragen worden genoteerd in guldens (ƒ), waarbij dubbele aanhalingstekens (") worden gebruikt als 'ditto'-teken voor het valutasymbool. * **Aantekeningen:** Er zijn specifieke handgeschreven symbolen gebruikt om uitzonderingen of details te duiden: * **⟋ (Schuine streep met haak):** Verwijst naar pensioeninhoudingen voor P. Plakké en P. Smit. * **⌞ (Hoek):** Verwijst naar een ontbrekende boeking voor een Dr. v.d. Laan (niet op deze lijst vermeld, waarschijnlijk op pagina 1). * **Ł (Gekruiste L):** Verwijst naar een rijwieltoelage (fietsvergoeding) voor H.M.A. de Wolf. * **Bijzonderheden:** Bij C. Paats staat vermeld dat deze op 10-12-1940 is overleden, wat de nauwkeurigheid van de administratie onderstreept. ---

Administratieve lijst/register betreffende schoeisel en distributiebonnen.

Dit document is een inventarisatielijst van de staat van het schoeisel van een groep medewerkers of leden van een organisatie. * **Kolom 1 (Naam):** Bevat een lijst van 26 namen van vast personeel en 2 namen van "los personeel". * **Kolom 2 (Bezit):** De meeste personen bezitten 1 of 2 paar "goede schoenen". * **Kolom 3 (Buitendienst):** Hier wordt getoetst of het huidige schoeisel geschikt is voor werk buitenshuis. Opvallend is dat veel personen hun antwoord hebben bekrachtigd met hun initialen/paraf. * **Kolom 4 (Bonnen):** De vermelding "bon reeds opgenomen" verwijst naar het distributiesysteem voor schaarse goederen. Schoenen gingen tijdens de bezetting al vroeg "op de bon". De data variëren van augustus 1940 tot september 1941, wat aantoont dat deze lijst gedurende een langere periode is bijgehouden of een samenvatting is van eerdere registraties.

Dienstverslag / Rapport.

Dit rapport verslaat een klein maar beladen incident aan de poort van de Amsterdamse Centrale Markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het conflict is een openstaande schuld van f 6,80 aan 'kadegeld'. De tekst is formeel en zakelijk opgesteld, bedoeld om het handelen van de controleurs te verantwoorden tegenover hun superieur. De controleur benadrukt dat hij "kalm, rustig en correct" bleef, wat suggereert dat men bedacht was op mogelijke klachten over onbehoorlijk gedrag. De reactie van de heer Ruhe — het over de straat smijten van het wisselgeld — getuigt van grote frustratie of verontwaardiging, wat door de omstanders met hoongelach ("lachlust") werd ontvangen. De vermelding van "zilverbons" is een specifiek historisch detail; dit was papiergeld dat door de overheid werd uitgegeven bij gebrek aan muntmetaal tijdens de bezetting.

Document

* **Doel van het document:** Het is een administratief overzicht voor het doorvoeren van salarisverhogingen en bijbehorende aanpassingen in pensioengrondslagen. * **Salarisontwikkeling:** Voor de meeste ambtenaren in salarisgroep II stijgt het basissalaris van $f$ 1800,- naar $f$ 1900,-. Bij de 'schrijvers' (groep I) is er een stapsgewijze verhoging per 1 augustus en 1 oktober 1941 te zien. * **Toelagen:** Naast het basissalaris zijn er twee soorten toelagen: een "Toelage unif. kl." (mogelijk uniformklasse) en een "Toelage 5%". Deze laatste stijgt vaak mee met het basissalaris (van $f$ 90,- naar $f$ 95,-). * **Pensioengrondslag:** De pensioengrondslag is het bedrag waarover pensioen wordt opgebouwd. Opvallend is dat voor personen als J. Hykamp, J.H. Nieuwenhuys en P. Plekké de pensioengrondslag aanzienlijk hoger ligt dan de optelsom van salaris en toelagen, wat duidt op specifieke historische regelingen. * **Wetgeving:** Er wordt herhaaldelijk verwezen naar "art. 150 P.W.1922". Dit staat voor de Pensioenwet 1922, die de pensioenvoorziening voor ambtenaren in die periode reguleerde.

Ambtelijk rapport/memorandum.

Dit document betreft de aanvraag van P.L. de Vries uit Heemskerk om zich als zelfstandig groothandelaar te vestigen op de Centrale Markt in Amsterdam. De Vries heeft op dat moment zes jaar ervaring als werknemer bij grossier H. Beukman. De controleur die het rapport opstelt, geeft een positief advies over de betrouwbaarheid van de aanvrager. Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt echter de bureaucratische complexiteit van die tijd. Er is onenigheid of twijfel over de bevoegdheid: de opmerking onderaan stelt dat de officiële erkenning een zaak is van de "G. en F. C." (Groenten en Fruit Centrale). De laatste opmerking weerspiegelt een angst voor marktverstoring of protesten van bestaande handelaren ("conflict met de handel") als er te makkelijk nieuwe vergunningen worden afgegeven. De instructie om de stukken naar "Den Haag" te zenden, wijst op de centralisatie van het economische beleid.

Document

De lijst toont een collectieve salarisherziening voor ambtenaren in twee categorieën: "Contrôleur" (Salarisgroep II) en "Schryver" (Salarisgroep I). * **Contrôleurs:** Voor de meeste functionarissen in groep II stijgt het basissalaris van ƒ 1800,- naar ƒ 1900,-. Er is sprake van een "Toelage unif. kl." (waarschijnlijk uniformkleding) van ƒ 75,- of ƒ 85,- en een "Toelage 5%", die stijgt van ƒ 90,- naar ƒ 95,-. * **Uitzonderingen:** Enkele personen (zoals Bekkering, Hykamp, Nieuwenhuys en Plakké) hebben een afwijkende pensioensgrondslag. De opmerking over "art. 150 P.W. 1922" wijst op een specifieke juridische bepaling uit de Pensioenwet van 1922 die op hen van toepassing is, wat vaak een bevriezing of speciale berekening van de pensioengrondslag inhield. * **Tijdsfasering:** Onderaan de lijst (bij Plakké, Fleurbaay en Gottmer) is te zien dat de verhoging in twee stappen plaatsvindt: een tussentijds tarief voor de periode augustus-september 1941, gevolgd door een definitief nieuw tarief vanaf 1 oktober 1941.

Personeelsregister / Salarisadministratie (handgeschreven grootboek).

* **Structuur:** Het document is opgedeeld in functionele groepen. Bovenaan staan de administratieve en toezichthoudende functies (Contrôleurs, Schrijvers), ingedeeld in Salarisgroep I en II. Onderaan is een aparte sectie voor "WERKLIEDEN" (Groep II en IV), bestaande uit technische en facilitaire rollen. * **Financiële verandering:** Er is sprake van een algemene loonsverhoging. Voor de contrôleurs stijgt het basissalaris bijna uniform van 1800 naar 1900 gulden. Bij de werklieden wordt het loon per week of per uur (bijv. 31,20 naar 32,88) omgerekend naar een jaargrondslag. * **Pensioenen:** Verschillende opmerkingen verwijzen naar de "P.W. 1922" (Pensioenwet 1922), specifiek artikel 150, wat duidt op een regeling voor ambtenarenpensioenen. * **Inhoudelijke details:** * **Ongehuwdenkorting:** Bij de schrijvers (Groeneveld en Lobbes) wordt melding gemaakt van een "3% Ongehuwdenkorting", een fiscale maatregel uit die tijd waarbij vrijgezellen minder netto overhielden. * **Overdiensturen:** Bij de werklieden wordt het jaarsalaris inclusief een vast bedrag aan overuren berekend.

Getypte personeels- en salarislijst met handgeschreven aantekeningen.

* **Salarisstructuur:** Er is een duidelijke verhoging zichtbaar in de "Jaar-wedde" voor bijna alle personeelsleden (veelal van f 1800.- naar f 1900.-). Ook de "Vaste toelage 5%" stijgt proportioneel (van f 90.- naar f 95.-). * **Pensioengrondslag:** Deze kolom fungeert als de som van de wedde en toelagen. Bij sommige personen (Hooft, Nieuwenhuys) zijn er specifieke pensioenafspraken aangeduid met een "a)". * **Differentiatie:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen administratieve functies (Contrôleur, Schrijver) die per jaar worden betaald, en "Werklieden" (handarbeiders) die een weekloon ontvangen. * **Inhoudingen:** Bij Groeneveld en Lobbes (Schrijvers in Sal. groep I) staat een handgeschreven opmerking over "3% ongeh. aftrek". Dit verwijst naar een inhouding voor ongehuwden, wat destijds een gebruikelijke fiscale of sociale maatregel was. * **Oververdiensten:** Bij de werklieden wordt melding gemaakt van "oververdiensten" (bonussen of overuren) die in de pensioengrondslag zijn verwerkt.

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen.

Het betreft een officieel proces-verbaal van een ordeverstoring op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Een geregistreerde koper (G. Groenedaal) probeerde een onbevoegd persoon toegang tot het terrein te verlenen door zijn eigen toegangskaart door het hek aan te reiken. Dit werd opgemerkt door een beveiliger van de 'hondebewaking'. De ernst van dergelijke vergrijpen werd in oorlogstijd hoog opgenomen vanwege de strenge distributieregels en de controle op de voedselvoorziening. De bureaucratische afhandeling is duidelijk zichtbaar: het rapport gaat van de Controleur naar de Bedrijfschef, die vervolgens een sanctie oplegt. De handgeschreven notitie "M.i.v. 7 dagen uitsluiten" duidt op de strafmaat: een tijdelijk verbod voor de koper om de markt te betreden, ingaande vanaf de datum van afhandeling (23 mei 1942).

Getypte namenlijst op papier.

Het document is een overzicht van individuen, hun geboortedata, woonadressen en het type handel dat zij dreven. * **Beroepen:** Er is een sterke concentratie in de textielsector (*stoffen, kousen en sokken, manufacturen*) en de levensmiddelenhandel (*visch, groenten en fruit, suurwaren*). De term "ongeregeld" duidt op de handel in diverse goederen of ongeregelde goederen (vaak op markten). * **Locaties:** De adressen bevinden zich voornamelijk in de Amsterdamse volks- en marktbuurten zoals de Pijp (Albert Cuypstraat, Gerard Doustraat) en de Rivierenbuurt (Molenbeekstraat, Biesboschstraat). * **Layout:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (S t/m V-gedeelte zichtbaar). De notaties 'hs' (huis) en Romeinse cijfers (I, II, III) geven de verdiepingen aan.

Administratieve lijst (salarislijst).

* **Handschrift:** Een verzorgd en geoefend kantoorschrift (lopend cursiéf). De cijfers zijn consistent en duidelijk genoteerd voor boekhoudkundige doeleinden. * **Structuur:** Het document is strikt alfabetisch geordend op achternaam, verdeeld over twee kolommen. De 'r' achter sommige bedragen duidt waarschijnlijk op een controle-teken (revisie). * **Inhoudelijke details:** * De salarissen variëren sterk, van f 386,26 (A.H. Drukker) tot f 6352,11 (C.F. Sixma), wat duidt op een grote diversiteit in functieniveaus binnen de organisatie. * Er is sprake van specifieke inhoudingen (inkoop pensioen) en toeslagen (gebruik eigen rijwiel). De rijwieltoelage van 12 gulden per jaar is een kenmerkend tijdsbeeld. * De opmerking over "Dr. A. v/d Laan" suggereert dat deze persoon niet in het reguliere kaartsysteem (de stamkaarten) voorkwam, mogelijk vanwege een tijdelijke aanstelling of een afwijkende status.

Zakelijke brief / Verzoekschrift.

* **Taal en Stijl:** De brief is geschreven in een uiterst formele en eerbiedige stijl, passend bij de ambtelijke correspondentie van die tijd ("Weledelegestrenge Heer", "zij het ons vergund"). Het taalgebruik is zakelijk en argumentatief. * **Kern van de zaak:** De vakbond pleit voor de promotie van twee specifieke ambtenaren (J. Ph. ten Broek en J. Vis) naar de functie van 'chef' bij de Centrale Markt. De argumenten zijn gebaseerd op anciënniteit (dienstjaren sinds 1930), vakkennis en — opvallend genoeg — morele verplichtingen. * **Argumentatie:** De bond voert aan dat de mannen al in 1940 gepromoveerd hadden moeten worden, maar dat de Duitse inval en de daaropvolgende bezetting dit verhinderden. Daarnaast waarschuwen ze voor onrust onder het personeel als er "mensen van buiten" op deze posten worden gezet, wat duidt op een sterke interne cultuur en de wens voor continuïteit. * **Arbeidsomstandigheden:** Er wordt melding gemaakt van een verhoogde werkdruk door verzwaarde "contrôle", ondanks een afname in de feitelijke handel. Dit verwijst indirect naar de bureaucratische complexiteit van de distributie en rantsoenering tijdens de oorlogsjaren.

Handgeschreven ambtelijke notitie/personeelsfiche.

Het document is een interne administratieve notitie betreffende de rechtspositie en detachering van een medewerker genaamd L. de Vries. De afkorting "m.i.v." staat voor "met ingang van". Er worden twee belangrijke data genoemd voor zijn statusverandering: 15 oktober 1942 en 1 januari 1943. De term "jaar-ambtenaar" wijst op een tijdelijke aanstelling voor de duur van een jaar, wat in die periode vaak een opstap was naar een vaste aanstelling of juist een bezuinigingsmaatregel. De verwijzing naar "Bakker" en "gedetacheerd" suggereert dat De Vries elders werkzaam was (mogelijk bij een specifieke afdeling of onder toezicht van een persoon genaamd Bakker) terwijl hij formeel in dienst bleef van de Centrale Markt. De notitie is op 9 januari 1943 afgeparafteerd, kort nadat de status als jaarambtenaar zou zijn ingegaan.

Getypte tabel (doorslag of origineel op briefpapier).

* **Administratieve Opzet:** De tabel is een nauwkeurig overzicht van salarisgegevens. Opvallend is dat bij de 'Nieuwe toestand' de kolom 'oververdiensten' structureel wordt ingevuld, wat leidt tot een aanzienlijke verhoging van de 'pensioens-grondslag'. * **Terminologie:** * **D.N.Z. dienst:** Waarschijnlijk de 'Dienst Niet-Zondagse arbeid' of een specifieke markt-gerelateerde toelage voor diensten op afwijkende tijden. * **Salarisgroepen:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen de klassen I tot en met IV. * **Uniform-kleeding:** Voor controleurs en opzichters was een kledingtoelage gebruikelijk. * **Correcties:** Er zijn handgeschreven aantekeningen ("bevestigde grondslag") en vinkjes gezet, wat duidt op een controleproces door een accountant of de personeelsadministratie.

Getypte personeels- en salarislijst (doorslag of origineel op dun papier).

* **Structuur:** Het document is een vervolgblad (gezien de term "Transport") van een groter financieel overzicht. Het is onderverdeeld in drie hoofdgroepen: algemeen personeel (onder de transportpost), "Werklieden" en "Reservisten". * **Financiële details:** Bedragen zijn in Nederlandse guldens (f.). De "transport"-post van ruim 145.000 gulden suggereert een aanzienlijk personeelsbestand voor de gehele organisatie. * **Annotaties:** De voetnoten geven inzicht in de administratieve complexiteit: * **Detachering:** Personeel werd uitgewisseld tussen de dienst "Sociale Zaken" en "Marktwezen". * **Inkoop Pensioen:** Er werden bedragen ingehouden voor de opbouw van pensioen over eerdere tijdelijke dienstverbanden. * **Rijwieltoelage:** Een vergoeding van 12 gulden voor het gebruik van een eigen fiets, wat in die tijd een gebruikelijk vervoermiddel voor werk was. * **Namen:** De lijst bevat voornamelijk namen die beginnen met de letter V en W, wat bevestigt dat dit een alfabetisch gesorteerd deel van een grotere lijst is.

Financiële loonlijst of afrekening.

* **Administratieve Structuur:** Het document is onderverdeeld in categorieën: regulier personeel (onder Transport), "Werklieden" en "Reservisten dienstdoende als ambtenaar". Dit duidt op een hiërarchische of functionele indeling van het personeelsbestand. * **Financiële Details:** De bedragen zijn in Nederlandse guldens (f.). De post "Transport" geeft aan dat dit een vervolgpagina is van een langere lijst. * **Specifieke Vergoedingen en Inhoudingen:** * Er wordt melding gemaakt van een fietstoelage (f. 12,--), wat in die tijd een gebruikelijke vergoeding was voor ambtenaren die hun eigen vervoermiddel gebruikten voor het werk. * De "inkoop pensioen" verwijst naar de regeling waarbij tijdelijke diensttijd wordt meegeteld voor de pensioenopbouw, waarvoor een eenmalige of periodieke inhouding nodig was. * **Detacheringen:** De namen Viëtor en Cobussen worden genoemd in de voetnoot als zijnde gedetacheerd vanuit Sociale Zaken, wat inzicht geeft in de interdepartementale samenwerking of personeelsverschuivingen tijdens de oorlogsjaren.

Kasboek- of salarisblad uit een administratief register.

* **Administratieve Structuur:** Het document is onderverdeeld in drie categorieën. De eerste groep (niet expliciet benoemd, maar waarschijnlijk vast personeel of beambten), gevolgd door 'Werklieden' en 'Reservisten'. * **Financiële details:** Bedragen zijn genoteerd in guldens (f). Er zijn specifieke aantekeningen over toelages (rijwielvergoeding van 12 gulden) en inhoudingen (pensioen vanwege tijdelijke dienst, gemarkeerd met een 'F'). * **Correcties:** Het grote totaalbedrag bovenaan (162.570,49) is meermaals gecorrigeerd, wat wijst op een lopende boekhouding waarbij bedragen van eerdere pagina's zijn overgedragen. * **Opmerkelijke termen:** "Rijwiel" voor fiets en "Stamkaarten" (persoonskaarten voor militairen) plaatsen het document in een specifieke overheids- of institutionele context.

Administratieve salarislijst.

Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.

Administratief kasboek / Personeelslijst.

* **Administratieve opzet:** Het document fungeert als een sluitende loonlijst. De totalen worden onderaan berekend en gecorrigeerd. De verdeling tussen 'Ambtenaren', 'Werklieden' en 'Reservisten' is typerend voor de toenmalige overheidsstructuur. * **Handschrift:** Een duidelijk, geoefend kantoorschrift. De toevoegingen en correcties (zoals de rijwiellijst linksonder) lijken van dezelfde hand, maar op een later moment toegevoegd. * **Opvallende details:** De voetnoten onthullen persoonlijke drama's en politieke keuzes: ontslag wegens een 'gemengd huwelijk' (antisemitische maatregel), aanmelding bij de 'Waffen S.S.' (collaboratie), en arrestatie door de 'Sicherheitsdienst' (verzet of vervolging). Dit maakt het document van louter boekhoudkundig naar historisch zeer relevant.

Briefafschrift (doorslag, typoscript)

Dit document is een ambtelijke correspondentie betreffende de salarisadministratie van gedetacheerd personeel tijdens de bezettingsjaren. De kern van de brief is het verzoek aan de wethouder om een formele bekrachtiging (via een Besluit van de Burgemeester) van een loonsverhoging voor controleur L. de Vries. Deze man werkte voor een gemeentelijke dienst maar was gedetacheerd bij het grossiersbedrijf van J. Broerse. De verhoging van de toelage (van 30 naar 45 gulden) was reeds mondeling goedgekeurd maar behoefde nog een juridische grondslag. Tevens blijkt uit de brief dat ook de oorspronkelijke toelage uit 1942 nog niet formeel was geregeld, wat de schrijver thans met terugwerkende kracht tracht te herstellen.

Handgeschreven briefje / administratieve mededeling.

* **Schrift:** Het document is geschreven in een vlot, ietwat onregelmatig cursief handschrift. De letters zijn verbonden, typerend voor het onderwijs uit het begin van de 20e eeuw. * **Taal en Spelling:** Het briefje bevat enkele eigenaardigheden. De vorm "berichtige" in regel 3 is waarschijnlijk een verschrijving of een archaïsche/dialectische variant van "bericht ik". Woorden als "'smaandags", "inlever" en "gehele" zijn over de regels heen afgebroken met koppeltekens. Het gebruik van de verbogen vorm "den gehele" was in 1943 nog gangbaar in formele of administratieve context. * **Inhoud:** De afzender, L. de Vries, laat (vermoedelijk aan een bakker) weten dat hij op maandag de broodbonnen voor de volledige komende week inlevert om zo zijn rantsoen te kunnen "betrekken" (afhalen).

Orderformulier / Notitieblad.

* **Inhoud:** Het betreft een bestelling van reserveonderdelen, specifiek "twee vlotters". Deze onderdelen zijn bedoeld voor "voeding toestellen" (waarschijnlijk ketelvoedingapparatuur of soortgelijke technische installaties) die negen jaar eerder, in juni 1934, door de firma L. de Vries zijn geleverd. * **Referenties:** Er wordt expliciet verwezen naar een telefonisch overleg met een "Hr. Mess". Het document draagt bonnummer 1103. * **Verwerking:** De grote rode diagonale streep is een klassiek administratief kenmerk dat aangeeft dat de order is verwerkt, gefactureerd of opgenomen in de boekhouding. De initialen "M" linksonder met de datum 15-6-43 suggereren een aftekening voor ontvangst of verwerking op dezelfde dag.

Handgeschreven administratieve lijst op gelinieerd papier.

* **Structuur:** De lijst is georganiseerd per wijk/sector ("West I"). De "x" achter de namen lijkt een afvinkteken voor een voltooide handeling (bijv. een bezoek, bezorging of registratie). * **Numerieke codes:** De getallen in de linkermarge (deels in rood) verwijzen mogelijk naar specifieke districten, bonnummers of categorieën van personen. Het getal "83 - 86" rechtsonder kan verwijzen naar paginanummers in een groter register. * **Doorhalingen:** De doorgehaalde regels suggereren een dynamische administratie waarbij personen werden uitgeschreven of verplaatst. Opvallend is dat de familie "De Vries" collectief lijkt te zijn verwijderd of verwerkt. * **Adressen:** Alle adressen bevinden zich in de wijk Amsterdam-West (o.a. Baarsjes en Oud-West). De toevoegingen I, II, III en 'h' (huis) duiden op de verdiepingen.

Handgeschreven lijst met namen, adressen en instructies.

Het document betreft een administratieve lijst van personen die in aanmerking komen voor een specifieke vergunning. In de eerste lijst staan tien namen (waarvan één doorgehaald), voorzien van adressen in Amsterdam. De tweede lijst specificeert vier personen (Groeneveld, Veenman, Lok en De Vries) die met spoed een "Straatwerk-erlaubnis" moeten ontvangen. Opvallend is de vermenging van administratieve lagen: er is gecorrigeerd in het aantal personen ("Aantal: 9" en later "Aantal: 4") en er zijn procesnotities gemaakt (zoals de verwijzing naar "Raadhuis, kamer 16"). De rode aantekening aan de rechterzijde ("Klaar") duidt op een afgehandelde taak.

Administratieve lijst (distributielijst voor schoeisel)

Het document is een personeelslijst van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Uit de kolom "Maat" en de voetnoten blijkt dat dit een overzicht is voor de toewijzing van schoeisel, een schaars goed dat destijds op rantsoen was. * **Administratieve nauwkeurigheid:** Van elke persoon worden de volledige naam, geboortedatum, adres en het nummer van de distributiestamkaart genoteerd. Dit was essentieel voor de controle op de rechtmatige distributie van goederen. * **Annotaties:** De rode kruisjes (X) en de handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de dynamiek van het proces: wie heeft de schoenen al ontvangen en wie moet ze nog krijgen. De doorgestreepte namen (zoals N. van Burg en Jac. Broerse) wijzen op personen die om onbekende redenen (ontslag, deportatie, overlijden of reeds voorzien) van de lijst zijn verwijderd. * **Locatie:** De adressen beslaan een groot deel van Amsterdam (o.a. De Pijp, Oud-West, de Indische Buurt) en omliggende gemeenten zoals Landsmeer.

Getypte lijst op papier (doorslag/carbonkopie).

* **Identificatie:** Dit is een registratielijst van Joodse inwoners van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De letter "J" in de eerste kolom staat ontegenzeggelijk voor "Jood". * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (beginnend bij Visser, eindigend bij de toevoeging van Agsteribbe en Bierens onderaan). * **Gegevens:** Per persoon is de geboortedatum (vaak in twee formaten), de volledige naam en het exacte adres (inclusief verdieping) genoteerd. * **Annotaties:** De handgeschreven vinkjes en de Romeinse cijfers (I t/m V) wijzen op administratieve verwerking. Deze cijfers kunnen verwijzen naar verschillende transporten, wijken, of stappen in het proces van deportatie of tewerkstelling via de Joodse Raad of de *Zentralstelle für jüdische Auswanderung*. * **Handgeschreven toevoeging:** De rode "V=92" rechtsonder is waarschijnlijk een totaaltelling of een dossiercode.

# TRANSCRIPTIE H. de Vries, geb. 29.3.15 adres: Liniestraat 45 bis in tijd. dienst sinds 10.8.'42 _________ geen straf.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven: M. Miller] [Gestempeld: 3 in een cirkel] VP/DV 72/34/2 M. 8 Mei 1940. den Heer L. de Vries, Willemsstraat 67 I, Amsterdam-C. Wijk 9. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 dezer bericht ik U, dat U desgewenscht nog wel eenigen tijd met vernieuwing van Uw ventvergunning kunt wachten, indien U van de vergunning voor- loopig geen gebruik wenscht te maken. De Directe...

# TRANSCRIPTIE m.i.v. 15 October 1942 L. de Vries, geb. 29.9.1898, controleur Centrale Markt. met 1 Januari 1943 zijn jaar-ambtenaar of werkelijke werkzaamheid Bakker in dienst gedetacheerd. [paraaf] 9/1 43

# TRANSCRIPTIE extra VP/HG. den Heer M.de Vries, Peperstraat 11 I, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. 90/58/2 M. 9 Augustus 1940. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 24 Juli jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek <u>niet</u> voor inwilli- ging in aanmerking kan komen. De Directeur,

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief / Verzoekschrift betreffende een ventvergunning. * **Datum:** 5 mei 1940. * **Afzender:** L. de Vries, wonende aan de Willemsstraat 67-III te Amsterdam. * **Referentie:** Ventvergunning Serie No 2 N: 265. * **Kenmerken:** Handgeschreven op gelinieerd papier met administratieve stempels en potloodnotities.