Dienstverslag / Rapport. Controleurs der Centrale Markt (waaronder L. de Vries). De Bedrijfchef der Centrale Markt. Rapport. № 37/76/3 M.1941

Naar aanleiding van het schrijven van den heer Ruhe
deelen ondergetekende controleurs der Centrale Markt U mede:

Ingevolge Uw opdracht d.d. 13/8 41 werd op 14 Augs 1941
des voormiddags ± 7 uur den Heer Ruhe (N.V. H.G. Ruhe) aan het
toegangshek der Centrale Markt staande gehouden door onder-
getekende controleurs.

De feitelijke toedracht dezer aanhouding was aldus:
Ondergetekende bevond zich aan het toegangshek der Centrale Markt
ongeveer aan het einde van het „perron” (binnenwaarts) alwaar den
Heer Ruhe door Contr. de Vries werd aangesproken met de woorden:
„Heer Ruhe, mag ik U even spreken”. Nadat deze met zijn rijwiel gestopt
had deelde de Vries hem mede dat hem geen toegang tot de Cent. Markt
mocht worden verleend alvorens een kwitantie ad f 6.80 (verschuldigd wegens
kadegeld) werd voldaan. H. Ruhe zeide: „kom dat even aan het pakhuis
halen”.

[De opdracht luidde echter: geen toegang, alvorens dit bedrag is betaald].
Dientengevolge deelde de Vries dit aan Heer Ruhe mede en alles op kalme, rustige
toon en op correcte wijze. Voor de, zich voor het toegangshek bevindende koopers
was het, mede door de afstand onverstaanbaar.

De heer Ruhe wond zich blijkens zijn gelaatsuitdrukking erg op; hij zeide:
„daar zullen ze plezier van beleven” en zocht tegelijk in zijn aktetasch om
blijkbaar het benoodigde bedrag te betalen. Inderdaad overhandigde hij
daarna 7 zilverbons van f 1.- waarna onderget. hem de kwitantie gaf.
de Vries gaf hem enerzijds twee dubbeltjes. Eerst wilde Ruhe ze niet aanpak-
ken met de uitroep: „geef die maar aan den heer Sirksma!” Vervolgens pakte
hij ze wel aan en smeet de geldstukken over de straat. Dit laatste heeft
inderdaad de lachlust der omstanders opgewekt.

Amsterdam, 22 Augs 1941

De Controleurs,
L. de Vries
[Handtekening]

[Paraaf/Handtekening]
Aan den Heer Bedrijfchef
der Centrale Markt. Dit rapport verslaat een klein maar beladen incident aan de poort van de Amsterdamse Centrale Markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het conflict is een openstaande schuld van f 6,80 aan 'kadegeld'.

De tekst is formeel en zakelijk opgesteld, bedoeld om het handelen van de controleurs te verantwoorden tegenover hun superieur. De controleur benadrukt dat hij "kalm, rustig en correct" bleef, wat suggereert dat men bedacht was op mogelijke klachten over onbehoorlijk gedrag. De reactie van de heer Ruhe — het over de straat smijten van het wisselgeld — getuigt van grote frustratie of verontwaardiging, wat door de omstanders met hoongelach ("lachlust") werd ontvangen. De vermelding van "zilverbons" is een specifiek historisch detail; dit was papiergeld dat door de overheid werd uitgegeven bij gebrek aan muntmetaal tijdens de bezetting. De Centrale Markt in Amsterdam (het huidige Food Center aan de Jan van Galenstraat) was in 1941 het kloppende hart van de voedselvoorziening in de stad. Tijdens de bezettingsjaren stond deze plek onder strikte controle.

Het incident vindt plaats in augustus 1941, een periode waarin de schaarste toenam en de regels van de bezetter en de lokale autoriteiten steeds dwingender werden. De heer Ruhe, waarschijnlijk een handelaar of groothandelaar (N.V. H.G. Ruhe), voelde zich vermoedelijk in zijn eer aangetast door de publieke weigering aan de poort. De bureaucratische starheid ("geen toegang alvorens betaald") botste hier met de informele handelsgeest ("kom dat even aan het pakhuis halen"). Dergelijke rapporten geven een inkijkje in de dagelijkse spanningen en de sfeer van wantrouwen en autoriteit in bezet Amsterdam. H. Ruhe H.G. Ruhe L. de Vries Ruhe (De heer) Ruhe wond (De heer)