Getypte rapportage of ambtelijke brief (pagina 3). -3-

ziende ambtenaren van den tabaksaccijns tevens te belasten met het
toezicht op de exploitatie, enz. Zeer waarschijnlijk zal een dergelijk
verzoek gunstig worden opgenomen.
Niet uit het oog mag worden verloren, dat het aantal van deze
sigarenmakers steeds kleiner zal worden, doordat er geen aanvulling
met jonge krachten plaats heeft. Onvermijdelijk komt men daarom,
na een korter of langer periode voor de moeilijkheid, dat de beschik-
bare ruimte te groot wordt en de exploitatiekosten in vergelijking tot
de huuropbrengst steeds zwaarder gaan drukken.
Indien de gemeente Amsterdam in deze de helpende hand wil
bieden en de hooge kosten wil dragen, dan kan dit alleen zijn om deze
± 30 sigarenfabrikanten (een drietal schijnt het bedrijf te willen
staken) uit den steun te houden. Een ander belang voor het in stand
houden van deze miniatuurbedrijven is er niet.
Van de drie hierboven genoemde lokaliteiten is het pakhuizen-
complex N.Uilenburgerstraat 121, het minst aanlokkelijk. Zeer waar-
schijnlijk zal ook het Departement van Financiën wel eenige bezwaren
tegen deze lokaliteiten als centrale werplaats hebben. Naar mijn
meening is in dit complex de kwestie van voldoende verwarming zonder
buitensporige kosten niet op te lossen, terwijl de oude houten
vloeren voor dit soort bedrijfsjes op den duur onvermijdelijke moei-
lijkheden zullen geven. De fabrikanten echter geven aan dit perceel
de voorkeur.
De lokaliteiten boven de groote hal van de Centrale Markt
zijn zonder twijfel zeer geschikt en met betrekkelijk kleine kosten
in te richten. Dat van de zijde van de Directie van het Marktwezen
zeer vele bezwaren gemaakt zullen worden, ligt voor de hand en onge-
twijfeld zijn vele van die bezwaren gegrond en niet te ondervangen.
De kantoorlokaliteiten van de Centrale Markt zijn tot nu toe
onverhuurbaar gebleken. Voor de sigarenmakers is echter de ligging
van de Centrale Markt een zeer groot bezwaar.
Handwerkers Vriendenkring heeft onderstukken beschikbaar,
welke zoodanig ontworpen zijn, dat zij niet te verhuren zijn. Waar
deze organisatie met verlies werkt en het verlies o.a. door de
gemeente Amsterdam gedekt moet worden, ligt in de mogelijkheid in
deze gebouwen de centrale werplaats onder te brengen, veel aanlokke-
lijks.
Hiertegen worden door de belanghebbenden echter bezwaren ge-
maakt en wel in hoofdzaak, omdat de werkplaatsen alleen bovenlicht
krijgen, dus eigenlijk elk uitzicht ontbreekt. Dag in, dag uit in een
dergelijke ruimte te werken geeft het gevoel ~~ix~~ van in een gevangenis
opgesloten te zitten. Dit document is een ambtelijk advies of verslag betreffende de steunverlening aan de wegkwijnende Amsterdamse sigarenindustrie. De kernpunten zijn:
* Demografische krimp: Er is geen aanwas van jonge sigarenmakers, waardoor de sector langzaam uitsterft.
* Economische motivatie: De voornaamste reden voor de gemeente Amsterdam om te interveniëren is van sociale aard: het voorkomen dat de overgebleven ± 30 zelfstandige fabrikanten in de bijstand ("den steun") terechtkomen.
* Locatieonderzoek: Er worden drie locaties overwogen voor een centrale werkplaats:
1. Nieuwe Uilenburgerstraat 121: Populair bij de fabrikanten, maar technisch ongeschikt (brandgevaar/vloeren, verwarmingskosten).
2. Centrale Markt: Technisch geschikt boven de grote hal, maar op verzet stuitend bij de directie van het Marktwezen. De kantoorruimtes aldaar liggen voor de makers te ongunstig.
3. Handwerkers Vriendenkring: Financieel aantrekkelijk voor de gemeente (omdat zij daar toch al tekorten dekt), maar door de makers gehaat vanwege het gebrek aan ramen (enkel bovenlicht), wat een beklemmende werksfeer geeft. De tekst werpt licht op de sociaaleconomische geschiedenis van Amsterdam, specifiek de overgang van ambachtelijke huisnijverheid naar centrale werkplaatsen onder gemeentelijk toezicht. De genoemde locaties (Uilenburgerstraat, Centrale Markt) en de organisatie "Handwerkers Vriendenkring" (een van oorsprong Joodse vereniging) plaatsen dit document stevig in de context van de Amsterdamse Jodenbuurt en de daar traditioneel sterke tabaksnijverheid. Het taalgebruik (zoals "lokaliteiten", "perceel" en de oude spelling) duidt op de periode voor of kort na de Tweede Wereldoorlog. De term "werplaats" (zonder k) is vermoedelijk een typefout van de oorspronkelijke auteur.