Handgeschreven brief (klachtbrief). 17 oktober 1939. Anoniem, ondertekend met "een Venter". № 72/93/1 M. 1939 10/10

Amsterdam 17 October 1939

WelEheer. [onleesbaar, mogelijk 'uitmop']

Gaarne zou ik van
u verlangen als dat u de Controle
op visventers eens liet verscherpen
Des morgens word er op een fruit
vergunning gevent met garnalen,
daarna met fruit. Zoo iets is toch
niet op zijn plaats de venters heb.
ben zelf gewild een vent vergunning
voor één artikel des morgens om
half negen. beginnen ze in de
Rijkduinstraat in West. natuurlijk
beneden de prijs omreden dat ze
maar gauw los bennen, alvorens
de Controleur mocht komen daarna
is het met fruit onder de prijs
waarbij het nog wel eens. wat ge.
wicht betrefd. slecht gewogen
word.
Hoogachtend
een Venter * Inhoud: De brief is een formele klacht van een straathandelaar (venter) over de illegale praktijken van collega-venters in Amsterdam-West.
* Kernpunten van de klacht:
1. Vergunningsfraude: Venters gebruiken een vergunning voor fruit om 's ochtends vroeg garnalen te verkopen.
2. Oneerlijke concurrentie: De waar wordt onder de marktprijs verkocht om de voorraad snel te lozen voordat de officiële controleurs verschijnen.
3. Consumentenbedrog: De afzender suggereert dat er wordt gesjoemeld met het gewicht van de verkochte goederen ("slecht gewogen").
* Locatie en tijd: De illegale handel vindt plaats in de Rijkduinstraat (waarschijnlijk de Rijpduinstraat) in Amsterdam-West, dagelijks rond 08:30 uur.
* Stijl en taal: De schrijver hanteert een eerbiedige toon ("WelEheer", "Hoogachtend"), maar de tekst bevat diverse taalfouten die wijzen op een beperkte formele scholing (bijv. "word" i.p.v. "wordt", "bennen" i.p.v. "zijn", "betrefd" i.p.v. "betreft"). De brief dateert uit oktober 1939. Hoewel Nederland op dat moment nog niet bezet was door nazi-Duitsland, heerste er door de mobilisatie en de internationale spanningen al grote economische druk en schaarste. Vergunningen voor straathandel waren strikt gereguleerd om de broodwinning van kleine handelaren te beschermen en de voedselkwaliteit te waarborgen.

Dit document biedt een inkijkje in de "sociale controle" binnen de beroepsgroep van de Amsterdamse venters. De afzender, die zichzelf presenteert als iemand die zich wel aan de regels houdt ("gewild een vent vergunning voor één artikel"), ziet zijn eigen handel bedreigd door degenen die de mazen in de wet opzoeken. De brief is door de autoriteiten gearchiveerd, wat aantoont dat dergelijke signalen uit de burgerij serieus werden genomen voor de handhaving van de marktordening.