Dagrapport van de dienst Marktwezen Amsterdam. [Koptekst]
MARKTWEZEN AMSTERDAM
№ 76/15/1 M. 1939 27/9
Controleur: [niet ingevuld]

DAGRAPPORT van [niet ingevuld] dag [niet ingevuld] 193

[Handgeschreven tekst]
Rapport
Hrn Inspecteur
vh Marktwezen

Op Zaterdag 23 Sept 1939 terwijl ik belast was met de regeling op de markt Jan Evertsenstraat maakte ik het volgende geval mede De vaste plaatshouder G. Schram No 59. met zijn vrouw plus nog een assistent bij zijn stal heeft, maakte er een gewoonte van om nog meerdere assistenten bij zijn stal te laten helpen. Op een gegeven moment constateerde ik dat er zelfs 5 personen aan het helpen waren Ik heb Schram minstens 4 maal gewaarschuwd, dat hij in overtreding was van de marktvoorschriften. Toen ik om circa half zes wederom langs de stal van Schram kwam, constateerde ik wederom dezelfde overtreding Ik heb toen tegen Schram gezegd, dat ik daar rapport over zou maken waarop Schram mij de woorden toevoegde in het bijzijn van veel publiek "Och vent Sodemieter op, wat heb ik met jou te maken, jij hebt altijd wat tegen mij, ik zal voor jou wel eens naar de Directeur gaan: Ik heb Schram erop gewezen zich wat te matigen daar ik anders zijn plaats zou laten ontruimen: Ik moet U tevens mededeelen aldaar Schram een zeer lastig persoon is, die iemand geen cent verdienen gunt. Ook met het venten is hij zeer lastig daar hij s'morgens om 9 uur in de Jan Evertsenstraat komt en er s'avonds om 8 uur uitgaat, en zoo goed als de gehele dag voor de groenten en fruitwinkel van Lindeman staat, waardoor hij dikwijls ook door de Politie geverbaliseerd wordt.
Daar het optreden van Schram opruiend werkt voor de andere plaats.

[Linksonder:] Ventverordening model 15. 10.000-1-'37-388

--- In dit dagrapport beklaagt een marktcontroleur zich over het gedrag van de marktkoopman G. Schram. De kern van de klacht is tweeledig:
1. Overtreding van de marktvoorschriften: Schram heeft te veel assistenten bij zijn kraam (vijf personen, terwijl hij er volgens de regels slechts twee mocht hebben: zijn vrouw en één assistent).
2. Insubordinatie en wangedrag: Wanneer hij hierop wordt aangesproken, reageert Schram brutaal en beledigend in het bijzijn van het publiek ("Och vent Sodemieter op"). Hij dreigt zelfs de hiërarchie te passeren door direct naar de directeur te stappen.

Daarnaast wordt Schram geschetst als een "lastig persoon" die anderen niets gunt en structureel overlast veroorzaakt door zijn kraam hinderlijk voor een andere winkel (Lindeman) te plaatsen, waarvoor hij blijkbaar al vaker met de politie in aanraking is gekomen. Het rapport dient als officiële onderbouwing voor mogelijke sancties, zoals het ontruimen van zijn staanplaats.

--- Het document dateert van 23 september 1939, enkele weken na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Europa (hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was). Het geeft een inkijkje in de strikte handhaving van de Amsterdamse marktverordeningen in de vooroorlogse jaren.

De Jan Evertsenstraat was (en is) een belangrijke verkeers- en winkelader in Amsterdam-West. Markten waren in die tijd streng gereguleerd om de openbare orde te bewaren en eerlijke concurrentie tussen standplaatshouders en omliggende winkeliers te waarborgen. De frictie tussen de 'vrije' marktkoopman en de vaste winkelier (in dit geval de firma Lindeman) is een klassiek thema in de Amsterdamse handelsgeschiedenis. De taal van de koopman weerspiegelt de volkse, directe omgangsvormen die kenmerkend waren voor de Amsterdamse marktcultuur. G. Schram Marktwezen Politie