Ambtelijke brief/memorandum. 15 september 1939. Onbekend (geparafeerd vP/HG), waarschijnlijk een afdelingshoofd of secretaris. [Handgeschreven, rechtsboven:]
1 ex. Hr. Muller
1 ex. Hr. v. Beerens

vP/HG.

96/8/4 M. [Handgeschreven:] Verzonden 15/9-'39 15 September 1939.

Belooning werklieden, die
zandzakken vullen.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Ter uitvoering van het Besluit van Burgemeester en Wethouders d.d. 1 September jl. (No.656 L.M.1939), zijn dezerzijds negen werklieden, namelijk vijf reservisten en vier arbeids-contractanten in dienst genomen voor het vullen van zandzakken. In overleg met de afdeeling Arbeidszaken is het loon der reservisten bepaald op dat van loonklasse I en het loon der arbeids-contractanten op dat van sjouwerlieden (ƒ 0,53 per uur), voorkomende in de "Bepalingen omtrent minimum-loon en maximum-arbeidsduur in bestekken voor gemeentewerken" behoorende bij het Besluit van Burgemeester en Wethouders d.d. 24 Maart jl. No. 22/4a Arb. 1939.
282 L.M.

De reservisten hebben zich tot mij gewend aangezien zij van meening zijn, dat hun werk te laag is gewaardeerd. Zij moeten het zand, waarmede zij de zandzakken vullen, graven uit reserveterrein der Centrale Markt; daartoe moeten eerst het gras en het onkruid, waarmede het bedoelde terrein is bedekt, worden weggestoken, waarna het zand kan worden opgeschept. Dieper dan hoogstens 40 cm. onder het maaiveld wordt niet gegraven. De werklieden meenen, dat dit werk als "grondwerk" in loonklasse III behoort te worden gewaardeerd.

Tot staving van hun opvatting, dat zij te weinig bezoldigd worden, voeren zij voorts aan, dat zij de gevulde zandzakken moeten transporteeren naar de verschillende op de Centrale Markt gelegen pakhuisafdeelingen, waarvoor die zakken [einde pagina] * Kern van de zaak: De brief betreft een arbeidsconflict over de looninschaling van personeel dat belast is met defensieve voorbereidingen.
* Partijen: Enerzijds de gemeente (afdeling Levensmiddelen en Arbeidszaken), anderzijds negen werklieden (vijf reservisten en vier contractanten).
* Het geschil: De werklieden zijn ingedeeld in loonklasse I (sjouwersloon van 53 cent per uur). Zij maken bezwaar en eisen loonklasse III ("grondwerk").
* Argumentatie: De arbeiders stellen dat hun werk zwaarder is dan simpel sjouwen. Ze moeten namelijk eerst terrein ontginnen (gras en onkruid wegsteken) en vervolgens zand uitgraven tot 40 cm diepte. Daarnaast moeten zij de zware zakken transporteren naar magazijnen op de Centrale Markt.
* Bestuurlijke context: Er wordt verwezen naar specifieke besluiten van B&W uit maart en september 1939, wat duidt op de formele bureaucratische afhandeling van de mobilisatie-inspanningen. Dit document is een direct overblijfsel van de Nederlandse reactie op het begin van de Tweede Wereldoorlog. Hoewel Nederland op dat moment neutraal was, werd direct na de Duitse inval in Polen (1 september 1939) begonnen met passieve luchtverdedigingsmaatregelen, zoals het vullen van zandzakken om gebouwen te beschermen tegen scherven en drukgolven.

De locatie "Centrale Markt" en de afkorting "L.M." (waarschijnlijk Levensmiddelen) suggereren dat dit een ambtelijk schrijven is uit Amsterdam. De Centrale Markthal in Amsterdam was een cruciaal punt voor de voedselvoorziening, en het beschermen van deze infrastructuur met zandzakken had in september 1939 een hoge prioriteit. Het document toont aan dat zelfs in tijden van nationale dreiging, de dagelijkse sociaal-economische realiteit en de strijd voor eerlijke lonen binnen de gemeentelijke hiërarchie gewoon doorgingen.