Concept-brief / ambtelijke notitie. Amsterdam, 14 september 1939. [Koptekst links:]
Concept
MNr [?]
~~Belooning werklieden, die~~
~~zandzakken vullen.~~

[Koptekst rechts:]
A’dam 14 Sept. 1939
96/3/4 [in rood]
W.C.M.
15/9/39 H.G.

[Body:]
Ter uitvoering van het Besluit van B en W. d.d. 1 Sept jl (No. 656 Afd. 1939), ~~waarbij ik o.a. werd gemachtigd daartoe~~ zijn desertijds [sic] negen werklieden, nl. vijf reservisten en vier arbeids-contractanten in dienst genomen ~~ten de~~ voor het vullen van zandzakken. ~~In overleg met de afdeeling Arbeidszaken is het~~ loon der reservisten bepaald op dat van loonklasse I en het loon der arbeids-contractanten op dat van sjouwerlieden (f 0,53 per uur), voorkomende in de ~~lijst~~ "Bepalingen omtrent minimum-loon en maximum-arbeidsduur in bestekken voor gemeentewerken" behoorende bij het Besluit van B en W d.d. 24 Maart jl No 22/49 Arb. 1939 / 282 Afd.

De reservisten hebben zich tot mij gewend aangezien zij van meening zijn, dat hun werk te laag is gewaardeerd. Zij moeten het zand, ~~tot~~ waarmede zij de zandzakken vullen, graven uit ~~reserve~~ het terrein der Centrale Markthallen; daartoe ~~moeten~~ eerst het gras en het onkruid, waarmede het bedoelde terrein is bedekt, worden weggestoken, waarna het zand kan worden opgeschept. Dieper dan hoogstens 40 cm. onder het maaiveld wordt niet gegraven. De werklieden meenen, dat dit werk als grondwerk in loonklasse III behoort te worden gewaardeerd.

Tot staving van hun opvatting, dat zij te weinig besoldigd worden, voeren zij voorts aan, dat zij de gevulde zandzakken moeten transporteeren naar de verschillende op de CM gelegen pakhuisafdeelingen waarvoor die zakken bestemd zijn. De zakken moeten aldaar ~~op~~ naar de eerste verdieping worden opgebescheerd). * Kern van het document: Dit concept beschrijft een loongeschil tussen de gemeente Amsterdam en een groep van negen werklieden (vijf reservisten en vier contractanten). De arbeiders maken bezwaar tegen hun indeling in de laagste loonklasse (Loonklasse I / sjouwerstarief van 0,53 gulden per uur).
* Argumentatie van de arbeiders: Zij stellen dat hun werk zwaarder is dan regulier sjouwwerk omdat zij:
1. Eerst begroeiing (gras/onkruid) moeten verwijderen voordat zij kunnen graven.
2. Het zand zelf moeten opgraven (tot 40 cm diepte).
3. De gevulde zakken niet alleen moeten vullen, maar ook naar de eerste verdieping van de pakhuizen op de Centrale Markthallen moeten sjouwen/opstapelen ("opbescheren").
* Terminologie: Het woord "opgebescheerd" aan het eind is een vaktermijn (afgeleid van opscheren), wat in de logistiek en scheepvaart staat voor het ordelijk opstapelen of overzichtelijk neerleggen van goederen. Dit document is geschreven op 14 september 1939, exact twee weken nadat de algemene mobilisatie in Nederland werd afgekondigd naar aanleiding van de Duitse inval in Polen (1 september 1939). In deze periode werden koortsachtig voorbereidingen getroffen voor de passieve luchtverdediging van de stad. Zandzakken waren cruciaal voor het beschermen van vitale gebouwen tegen bomscherven.

De locatie "CM" (Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat) diende als logistiek knooppunt. Het document illustreert de frictie die ontstond wanneer burgers en reservisten onder tijdsdruk werden ingezet voor zwaar fysiek werk, terwijl de ambtelijke molen de beloning probeerde te vangen in bestaande, vaak lager ingeschaalde, vredes-cao's en besluiten.