Besluit (Extract uit het Boek der Besluiten) van de Gemeente Amsterdam. 17 oktober 1939. No.96/24/1 M.1939 20/11

No. 515/147 Kab. Fin.
No. 867 B.H.1939

Huur gemeentelokalen in verband met luchtbescherming.

E x t r a c t
uit het Boek der Besluiten van
Burgemeester en Wethouders van Amsterdam
Dinsdag 17 October 1939.

De Voorzitter brengt ter tafel, onder herinnering aan het besprokene in de vergadering van 15 September jl., verzoekschriften van de Vrijwillige Burgerwacht, het Korps Vrouwelijke Vrijwilligers en de Amsterdamsche Vereeniging voor Luchtbescherming om, in verband met de buitengewone tijdsomstandigheden, gratis verschillende lokalen van de Gemeente in bruikleen te mogen ontvangen, alsmede de te dezer zake uitgebrachte adviezen van den Wethouder voor de Financiën.

Na gehouden bespreking besluit de vergadering, het volgende te bepalen:
1. in den regel dienen, bij het in bruikleen afstaan van gebouwen, lokalen en terreinen der Gemeente, de huur en de uit de ingebruikneming voortvloeiende onkosten, welke in den regel niet ten laste van den verhuurder komen, aan de Gemeente te worden betaald;
2. geen huur te erlangen, indien de objecten anders niet verhuurd zouden zijn;
3. aan bovengenoemde instellingen, in verband met de buitengewone tijdsomstandigheden, de gevraagde lokalen in bruikleen af te staan;
4. de uit de ingebruikgeving der onder 3 bedoelde lokalen voor de Gemeente ontstane kosten (derving van huur, verlichting, verwarming, enz.) voor het jaar 1939 te bestrijden uit het krediet van f 1.300.000 ten behoeve van maatregelen in verband met de buitengewone omstandigheden, waarvan de beschikbaarstelling aan den Gemeenteraad is gevraagd bij voordracht van 12 October 1939 No. 689 (Gemeenteblad 1939, Afd. I, blz. 1563).

Afschrift hiervan zal worden gegeven aan de afdeelingen Algemeene Zaken (4 stuks), Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen (2 stuks), Onderwijs (2 stuks), Publieke Werken (4 stuks) en Financiën (2 stuks) en voorts aan alle overige afdeelingen der Gemeentesecretarie, alsmede aan het Pensioenbureau en den Gemeenteontvanger.

Voor eensluidend extract,
de Secretaris,

get. Van Lier. Dit document is een officieel extract van een besluit genomen door het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) van Amsterdam. De kern van het besluit is een afwijking van het standaardbeleid: normaal gesproken brengt de gemeente huur en kosten in rekening voor het gebruik van haar panden, maar voor drie specifieke organisaties (Burgerwacht, Korps Vrouwelijke Vrijwilligers en de Vereniging voor Luchtbescherming) wordt een uitzondering gemaakt.

Het besluit is financieel onderbouwd: de gemiste huurinkomsten en de extra verbruikskosten (licht en warmte) worden gedekt uit een noodfonds van 1,3 miljoen gulden. Dit was voor die tijd een zeer aanzienlijk bedrag. Het document toont de bureaucratische afwikkeling aan de onderzijde, waarbij afschriften naar talloze gemeentelijke afdelingen worden gestuurd om de uitvoering te garanderen. De datum van het document, 17 oktober 1939, is cruciaal voor het begrip van de tekst. De Tweede Wereldoorlog was anderhalve maand daarvoor uitgebroken met de Duitse inval in Polen (1 september 1939). Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, heerste er een staat van mobilisatie en grote bezorgdheid over mogelijke luchtaanvallen.

De "buitengewone tijdsomstandigheden" waarnaar wordt verwezen, duiden op deze oorlogsdreiging. De genoemde organisaties vormden de ruggengraat van de civiele verdediging. De overheid zag zich genoodzaakt om deze private vrijwilligersinitiatieven direct te faciliteren met publieke middelen en huisvesting. Dit document is daarmee een tastbaar bewijs van hoe de stad Amsterdam zich in het najaar van 1939 in hoog tempo voorbereidde op een naderend conflict.