Getypt afschrift van een officiële circulaire. De Secretaris-Generaal, Waarnemend Hoofd van het Departement van Binnenlandsche Zaken (K.J. Frederiks). [Links boven:]
Nº 1167 / M. 1940 13/8

[Rechts boven handgeschreven:]
Marten [?]

[Linkerkolom:]
No.741 L.M.1940.
No.360 Bur.G.1940

[Midden:]
MINISTERIE VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN

[Rechts:]
Afschrift
[Handgeschreven namen/notities:]
v. Doorn
m i Hr. Broers
Hr. de Veller
Ingek D

[Onderwerp links:]
Betreffende
verstrekken van
gemeentestempels
aan particulieren.

[Rechts:]
No.17833 Afd.B.B.
’s-Gravenhage, 29 Juli 1940.

[Inhoud:]
Hierbij heb ik de eer het volgende onder Uwe aandacht te brengen.

Naar mij is gebleken, komt het meermalen voor, dat colporteurs en kooplieden pogen hun waar bij het publiek ingang te doen vinden, door vertoon van boekjes, waarin de stempels van gemeenten zijn aangebracht. Met name is dit het geval met brochures en koopwaar, betrekking hebbende op door het publiek te nemen luchtbeschermingsmaatregelen (zelfbescherming).

Op deze wijze wordt ten onrechte de schijn gewekt, dat de deugdelijkheid van het aangebodene van Overheidswege wordt gegarandeerd.

Vooral onder de huidige omstandigheden moet deze wijze van handelen ontoelaatbaar worden geacht.

Ik verzoek U dan ook nauwlettend er op toe te zien, dat de gemeentestempels slechts voor strikt ambtelijke stukken worden gebezigd.

[Initialen links:]
M.
A

[Ondertekening:]
DE SECRETARIS-GENERAAL,
Waarnemend Hoofd van het
DEPARTEMENT VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN,
(get.) onleesbaar l.S.G.

Voor eensluidend afschrift,
de Secretaris van Amsterdam,

[Onderaan:]
Aan
Heeren Burgemeesters der
onderscheidene gemeenten. De kern van dit document is een waarschuwing en verbod betreffende het oneigenlijk gebruik van officiële gemeentestempels door private partijen. De Secretaris-Generaal constateert dat handelaren en colporteurs deze stempels gebruiken op hun koopwaar of informatieve brochures (met name over luchtbescherming) om de indruk te wekken dat hun producten een officieel keurmerk van de overheid dragen.

Het taalgebruik is uiterst formeel en ambtelijk ("heb ik de eer", "ingang te doen vinden", "gebezigd"). De toon is echter dwingend, wat wordt onderstreept door de zinsnede "Vooral onder de huidige omstandigheden". Hiermee wordt direct verwezen naar de oorlogssituatie waarin het van cruciaal belang werd geacht dat de overheid de volledige controle hield over de berichtgeving en maatregelen rondom burgerbescherming. Het document dateert van 29 juli 1940, slechts tien weken na de Nederlandse capitulatie en het begin van de Duitse bezetting. Omdat het kabinet naar Londen was uitgeweken, lag de hoogste bestuursmacht over de ministeries bij de Secretarissen-Generaal. K.J. Frederiks (Binnenlandse Zaken) probeerde in deze periode het Nederlandse overheidsapparaat zo goed mogelijk te laten functioneren onder de nieuwe omstandigheden.

Luchtbescherming (Luchtbeschermingsdienst/LBD) was een zeer actueel thema. De bevolking was ongerust en zocht naar manieren om zich te beveiligen, wat een markt schiep voor verkopers van gasmaskers, verduisteringspapier en instructiegidsen. Oplichters maakten misbruik van deze angst door onterecht gemeentestempels te gebruiken om autoriteit te veinzen. Dit schrijven is een direct middel om de integriteit van het openbaar bestuur te bewaken en misleiding van de burgers in een onzekere tijd tegen te gaan. K.J. Frederiks S.G.