K.J. Frederiks

Afschrift van een officiële circulaire/brief.

* **Doel:** Het actualiseren van de centrale "Lijst van postadressen" die gebruikt werd voor de verzending van officiële overheidsstukken tussen de rijksoverheid en lagere overheden. * **Inhoud:** Het document instrueert de ontvanger om twee Zeeuwse gemeenten (Dreischor en Noordgouwe) van de lijst te schrappen en de postadressen van twaalf andere gemeenten te wijzigen. Opvallend is dat de postadressen vaak in grotere naburige plaatsen liggen waar de postkantoren gevestigd waren. * **Taal en Vorm:** Het document hanteert de voor die tijd gebruikelijke formele, ambtelijke stijl ("Ik heb de eer U mede te deelen") en de oude spelling (bijv. "Binnenlandsche", "adresseering"). Het is een getypt afschrift, formeel gewaarmerkt voor de administratie van de stad Amsterdam door de gemeentesecretaris Van Lier.

Getypte brief (afschrift van een circulaire).

* **Inhoud:** Dit document is een officiële notificatie van het Ministerie van Binnenlandsche Zaken aan de gemeentebesturen. Het dient als correctie op een eerdere circulaire van 29 september 1939. De kern van de boodschap is dat de gemeente "Eethen" verwijderd moet worden uit de officiële lijst van postadressen voor gemeentebesturen. * **Bestuurlijke context:** Het betreft een "afschrift", wat betekent dat dit een door de gemeente Amsterdam gereproduceerde kopie is van het originele schrijven uit Den Haag. De naam "Van Lier" onderaan bevestigt dat de gemeentesecretarie van Amsterdam de verspreiding voor haar eigen diensten verzorgde. * **Ondertekening:** De brief is namens de Minister ondertekend door de Secretaris-Generaal, **K.J. Frederiks**. Frederiks was een invloedrijk ambtenaar die een cruciale rol zou spelen tijdens de aanstaande oorlogsjaren door aan te blijven als hoogste ambtenaar onder de Duitse bezetting (het 'beleid van de minste weerstand'). * **Administratieve sporen:** De blauwe stempel bovenin ("Nº 1/84/2 M. 1939") en de handgeschreven datum "23/10" duiden op de registratie bij aankomst in het archief van de ontvangende instantie (waarschijnlijk een afdeling binnen de gemeente Amsterdam).

Getypt afschrift van een ministeriële circulaire.

Dit document is een officiële mededeling (circulaire) van het Ministerie van Binnenlandse Zaken aan alle Nederlandse gemeentebesturen. Het doel is het actualiseren van de "lijst van postadressen voor gemeentebesturen", een essentieel instrument voor de correcte verzending van officiële post tussen overheidsinstanties. Opvallend is dat dit een "eensluidend afschrift" is, ondertekend door de Secretaris van Amsterdam (Van Lier). Dit betekent dat dit het exemplaar is dat door de gemeente Amsterdam is ontvangen, gekopieerd en intern is verspreid of gearchiveerd. De stempels en handgeschreven notities (zoals "Marktw.", vermoedelijk een verwijzing naar de afdeling Marktwezen) duiden op de administratieve verwerking binnen de Amsterdamse gemeentesecretarie. De naam "Frederiks" verwijst naar K.J. Frederiks, een invloedrijk topambtenaar die gedurende de gehele bezettingstijd Secretaris-Generaal zou blijven.

Getypt afschrift van een officiële circulaire.

De kern van dit document is een waarschuwing en verbod betreffende het oneigenlijk gebruik van officiële gemeentestempels door private partijen. De Secretaris-Generaal constateert dat handelaren en colporteurs deze stempels gebruiken op hun koopwaar of informatieve brochures (met name over luchtbescherming) om de indruk te wekken dat hun producten een officieel keurmerk van de overheid dragen. Het taalgebruik is uiterst formeel en ambtelijk ("heb ik de eer", "ingang te doen vinden", "gebezigd"). De toon is echter dwingend, wat wordt onderstreept door de zinsnede "Vooral onder de huidige omstandigheden". Hiermee wordt direct verwezen naar de oorlogssituatie waarin het van cruciaal belang werd geacht dat de overheid de volledige controle hield over de berichtgeving en maatregelen rondom burgerbescherming.

Officieel schrijven/circulaire (Afschrift).

* **Inhoud:** Het document is een circulaire die gemeentebesturen wijst op veelgemaakte fouten bij de adressering van officiële post. Het behandelt drie specifieke gevallen: de wijziging van het postadres van de gemeente Vledder naar Frederiksoord, de onterechte toevoeging "te Goes" bij Hoedekenskerke, en de hardnekkige verwarring tussen de gemeenten Hengelo in Overijssel en Hengelo in Gelderland. * **Doel:** Het stroomlijnen van de postverwerking en het voorkomen van vertragingen in het ambtelijk verkeer door onjuiste adressering. * **Stijl:** Formeel-ambtelijk Nederlands ("Ik heb de eer U mede te deelen", "den naam", "Geldersche"). * **Vorm:** Getypt document met diverse archiefstempels en handgeschreven parafen/handtekeningen. De grote paarse stempel duidt op een centrale registratie bij het ontvangende archief (waarschijnlijk Amsterdam).

Ambtsbrief (afschrift van een circulair schrijven).

* **Inhoud:** Het document is een administratieve mededeling van het Ministerie van Binnenlandse Zaken aan de gemeentebesturen. De instructie is om de gemeente "Borgharen" (Limburg) te schrappen uit de officiële lijst van postadressen voor gemeentebesturen. * **Status van het document:** Het betreft een "eensluidend afschrift". Dit betekent dat de Secretaris van Amsterdam (Van Lier) bevestigt dat deze kopie identiek is aan het originele schrijven dat de gemeente Amsterdam van het ministerie ontving. * **Administratieve sporen:** * De handgeschreven rode aantekening "Bergen" en het doorhalen van een eerdere notitie duiden op archivering of doorzending binnen het gemeentelijke apparaat (mogelijk gerelateerd aan de verwerking door de afdeling in Bergen of een specifieke dossiernaam). * De paarse stempel en de nummers linksboven zijn registratiekenmerken van het inkomend postregister.

Officieel schrijven / Circulaire (afschrift).

* **Kernboodschap:** De circulair stelt dat officiële telegrammen tussen Nederlandse burgerlijke autoriteiten (zoals burgemeesters en departementen) niet langer vooraf gecontroleerd hoeven te worden door de Duitse censuur. * **Voorwaarde:** Deze vrijstelling geldt alleen voor schriftelijke aanbieding van telegrammen; verzending via de telefoon blijft uitgesloten van deze regeling. * **Juridische context:** De tekst refereert direct aan de *Befehlshaber der Sicherheitspolizei* (SiPo). Dit geeft aan dat de Duitse bezetter op dit punt de controle op de administratieve communicatie iets versoepelt, waarschijnlijk om de efficiëntie van het lokaal bestuur te verhogen. * **Authenticiteit:** Het document is een 'eensluidend afschrift', verspreid door de Secretaris van Amsterdam, Van Lier, aan de onder de gemeente ressorterende instanties of omliggende burgemeesters.

Dienstbrief (officiële correspondentie).

* **Inhoud:** De brief dient ter geleiding van een circulaire van het Departement van Binnenlandse Zaken betreffende radiodistributie. De secretaris wijst de Directeur van het Marktwezen specifiek op een bepaald onderdeel van deze circulaire (alinea 6, sub 1) en meldt dat er tevens advies is uitgebracht aan het College van B&W. * **Functie:** Administratieve informatievoorziening en coördinatie tussen verschillende gemeentelijke en landelijke instanties. * **Vorm:** Een formeel getypt document op officieel briefpapier. De toevoeging "Spoed!" en de diverse dossiernummers duiden op een actieve behandeling binnen een ambtelijk proces. * **Betrokkenen:** De ondertekenaar is W. Borghuijs, de secretaris van de adviescommissie. De geadresseerde is gevestigd aan de Jan van Galenstraat, de locatie van de Centrale Markthallen in Amsterdam.

Administratieve circulaire (afschrift).

* **Inhoud:** Het document is een instructie voor het bijwerken van de officiële lijst met postadressen van Nederlandse gemeenten. Het bepaalt dat voor de gemeente Colijnsplaat voortaan het postadres in Kortgene gebruikt moet worden. Tevens moet het bestaande adres voor de gemeente Kats gewijzigd worden naar Kortgene. * **Administratieve context:** Het betreft een "eensluidend afschrift". Dit betekent dat de oorspronkelijke circulaire van het Departement in Den Haag is ontvangen door de gemeente Amsterdam, waarna de Amsterdamse gemeentesecretaris (Van Lier) kopieën heeft laten maken voor intern gebruik binnen de verschillende gemeentelijke diensten. * **Geografie:** De genoemde plaatsen (Colijnsplaat, Kats en Kortgene) liggen allen op het eiland Noord-Beveland in de provincie Zeeland. De wijziging suggereert een centralisatie van de postbestelling of administratieve afhandeling op het eiland.

Officieel afschrift van een schrijven van het Ministerie van Binnenlandse Zaken.

Het document is een administratieve instructie met betrekking tot de postadressering van gemeenten. Specifiek gaat het om de toevoeging of wijziging van de gemeenten **Veen** en **Wijk en Aalburg** (beide gelegen in de provincie Noord-Brabant) in de officiële verzendlijsten. Opvallend is de formele hiërarchie in de ondertekening: 1. De oorspronkelijke brief is van de Minister, maar getekend door de invloedrijke Secretaris-Generaal **K.J. Frederiks**. 2. Dit specifieke fysieke document is een 'eensluidend afschrift', vervaardigd en gewaarmerkt door de secretaris van de gemeente Amsterdam (**Van Lier**), bedoeld voor intern gebruik binnen de Amsterdamse administratie. Het taalgebruik is typisch voor de vooroorlogse ambtenarij, met de archaïsche spelling (zoals "adresseering", "mede te deelen", "Binnenlandsche") en de uiterst beleefde aanhef "Ik heb de eer U mede te deelen".

Getypt officieel schrijven (afschrift).

Dit document is een officiële mededeling van het Departement van Binnenlandsche Zaken aan de Nederlandse burgemeesters. De kern van de boodschap is een administratieve wijziging in de adressering van dienstcorrespondentie. Specifiek wordt aangegeven dat voor de voormalige gemeente Alem, Maren en Kessel (aangeduid als "Alem c.a.", oftewel *cum annexis*) voortaan "Lith" als correspondentieadres in de officiële postlijsten moet worden gebruikt. Het betreft hier een afschrift van de oorspronkelijke brief, dat is gewaarmerkt door J.F. Franken, de secretaris van de gemeente Amsterdam. Dit suggereert dat dit specifieke exemplaar deel uitmaakte van de administratie van de gemeente Amsterdam. De diverse stempels en handgeschreven nummers zijn archiefkenmerken die duiden op de registratie en verwerking van het document binnen het ambtelijk apparaat.

Officiële brief (doorslag van een getypt exemplaar).

Deze brief is een ontslagbrief gericht aan de heer B. Worms. Hij wordt uit zijn functie als plaatsvervangend lid van de Commissie van Advies voor de Centrale Markt ontheven. De beslissing wordt officieel gemotiveerd door een opdracht van de Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandse Zaken, via de Amsterdamse wethouder voor Levensmiddelen. De toon is zakelijk en ambtelijk, zoals gebruikelijk voor die tijd, maar de context van de datum (december 1940) geeft de tekst een veel grimmiger gewicht. Het is geen incidenteel ontslag, maar onderdeel van een systematische uitsluiting.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** De brief is een formele kennisgeving van ontslag. De heer B. Polak wordt met onmiddellijke ingang ontheven uit zijn functie als lid van de 'Commissie van Advies voor de Centrale Markt'. * **Autoriteit:** De beslissing wordt gecommuniceerd via de Amsterdamse Wethouder (voor o.a. Levensmiddelen), maar de feitelijke opdracht komt van hogerhand: de Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken. * **Toon:** De toon is ambtelijk en kortaf, kenmerkend voor formele correspondentie uit die periode. * **Status:** Het document lijkt een kopie of archiefexemplaar, gezien het dunne papier en de handgeschreven verzendnotitie.

Officieel besluit/circulaire (verklarend schrijven).

Dit document licht de administratieve regels toe rondom het "Afvallenbesluit 1940 II". De kernpunten zijn: * **Doelgroep:** Bedrijven die werken met dierlijke producten (slachthuizen, slagers, viswinkels). * **Doel:** Het maximaliseren van hergebruik van dierlijke resten door deze te verwerken tot beendermeel en diervoeder. * **Regulering:** Er wordt een vergunningsstelsel ingevoerd, waarbij alleen gespecialiseerde bedrijven (beendermeelfabrikanten en destructiebedrijven) toestemming krijgen om afval in te zamelen. * **Logistiek:** Om kosten te besparen, worden gemeenten aangemoedigd om centrale inzamelpunten in te richten, zodat de ophaaldienst niet bij elk individueel adres langs hoeft te gaan.

Officieel overheidsbesluit / Bekendmaking.

Het document bevat de slotbepalingen van het "Afvallenbesluit 1940 I". Dit besluit reguleert de controle op en de verwerking van afvalproducten (zoals beenderen) van levensmiddelen. Belangrijke juridische aspecten in deze tekst: * **Opsporingsbevoegdheden:** Artikel 2 en 3 regelen de toegang van controleurs tot privéterrein en woningen. Hoewel het huisrecht wordt gerespecteerd door de verplichte aanwezigheid van een burgemeester of politiecommissaris, wordt ook expliciet melding gemaakt van de inzet van de "sterken arm" (politie/geweld) bij weigering. * **Ontheffingen:** Artikel 12 geeft de Secretaris-Generaal de macht om naar eigen inzicht uitzonderingen op de regels te maken. * **Uitvoering:** De machtiging voor de uitvoering van het besluit wordt gedelegeerd aan de Directeur-Generaal van de Voedselvoorziening. Specifieke controleurs (reeds aangesteld onder de Crisiswet van 1933) krijgen de taak de naleving te controleren.

Dienstcorrespondentie / Circulaire (afschrift).

Het document is een officiële mededeling van het Departement van Binnenlandsche Zaken, gedateerd op 30 juli 1941. De kern van de boodschap is een administratieve wijziging in de "lijst van postadressen voor gemeentebesturen". Specifiek betreft het de status en adressering van de Wieringermeer. De aanduiding "(openbaar lichaam)" in kolom 1 komt te vervallen, en het postadres in kolom 2 wordt gewijzigd van een verwijzing naar een voetnoot naar de specifieke plaatsnaam "Wieringerwerf". Het voorliggende document is een "eensluidend afschrift", gecertificeerd door de gemeentesecretaris van Amsterdam, J.F. Franken. Dit wijst erop dat de originele circulaire van het departement naar alle gemeenten werd gestuurd, waarna Amsterdam deze kopie intern archiveerde voor de eigen administratie. De diverse stempels (waaronder "L.M. 1941" en "M.1941") zijn interne archiefkenmerken.

Officieel schrijven/circulaire (afschrift).

* **Inhoud:** Het document is een administratieve mededeling van het centrale gezag in Den Haag aan de Nederlandse gemeenten. Het betreft een correctie of aanvulling op de officiële lijst van postadressen voor gemeentebesturen. Specifiek wordt de gemeente 'Langedijk' toegevoegd met als postadres 'Noord-Scharwoude'. * **Vorm:** Het betreft een 'afschrift' (kopie), gecertificeerd door de Amsterdamse gemeentesecretaris J.F. Franken. De stempels ("L.M. 1941" en "C.S. Stadhuis") wijzen op de inschrijving in het register van de Centrale Secretarie van het Stadhuis in Amsterdam in augustus 1941. * **Betekenis:** Dit type document illustreert de voortgang van de bureaucratische machine tijdens de bezettingstijd. Zelfs fundamentele administratieve wijzigingen (zoals gemeentelijke herindelingen) werden nauwgezet gecommuniceerd en gearchiveerd.

Getypt afschrift van een officiële circulaire.

Dit document is een administratieve instructie bedoeld om postale verwarring te voorkomen tussen twee verschillende dorpen met de naam Tienhoven. Het schrijven bepaalt dat correspondentie voor de gemeente Tienhoven in Zuid-Holland (ZH) geadresseerd moet worden via Ameide, terwijl Tienhoven in Utrecht (Ut) zijn eigen naam behoudt in de adressering. Het betreft een "eensluidend afschrift", een officiële kopie van het originele departementale besluit, die is vervaardigd en gewaarmerkt voor intern gebruik op het stadhuis van Amsterdam (zoals blijkt uit de aantekening "C.S. Stadhuis A'dam"). De handgeschreven nummers en het paarse stempel in de marge wijzen op de zorgvuldige archivering binnen het gemeentelijke registratiesysteem.

Document

Het document is een administratieve instructie betreffende de identificatie van overheidsvoertuigen. De kernpunten zijn: * **Verplichting:** Motorvoertuigen van gemeentelijke diensten moeten worden voorzien van specifieke kentekens. * **Politievoertuigen:** Voor voertuigen van de Nederlandse politie wordt verwezen naar een eerdere circulaire van 26 juli 1941. Reeds aangebrachte kentekens op politiewagens mogen blijven zitten. * **Nieuwe voorschriften:** Nieuwe kentekens moeten voldoen aan recente eisen (circulaire van 12 augustus 1941), hoewel deze slechts marginaal afwijken van de oude regels. * **Dienstafkortingen:** "afd. B.B." staat voor de afdeling Binnenlands Bestuur; "Bureau O.O. & V." staat voor het Bureau Openbare Orde en Veiligheid.

Officieel afschrift van een schrijven van het Departement van Binnenlandsche Zaken.

Dit document is een administratieve mededeling betreffende de correcte adressering van dienstpost voor de gemeente Velsen/IJmuiden. Het is een "afschrift" (kopie) van een besluit van het Departement van Binnenlandsche Zaken, dat door de gemeentesecretaris van Amsterdam is verspreid naar de relevante afdelingen ("C.S. Stadhuis" verwijst waarschijnlijk naar de Centrale Secretarie). De kern van de boodschap is een wijziging of toevoeging aan de officiële lijst van postadressen voor gemeentebesturen, waarbij specifiek wordt aangegeven dat voor de gemeente Velsen (kolom 1) het adres IJmuiden (kolom 2) moet worden gehanteerd. De handgeschreven aantekeningen en het stempel "23/10" duiden op de administratieve verwerking door de ontvangende instantie in Amsterdam later die maand.

Ambtsbrief / Correspondentie (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele ontkenning. De Directeur van een niet nader genoemde gemeentelijke dienst reageert op een verzoek van de Wethouder voor Pensioenen. Hij stelt vast dat er binnen zijn dienst geen gepensioneerden werkzaam zijn die vallen onder de richtlijnen van een specifieke circulaire. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk taalgebruik uit de vroege 20e eeuw ("heb ik de eer U te berichten", "den Heer", "alhier"). * **Administratieve sporen:** De vermelding "Verzonden 4/8" is een typische archiefaantekening om de feitelijke verzenddatum te registreren, die in dit geval samenvalt met de dagtekening van de brief.

Officieel afschrift van een circulaire/brief van het Departement van Binnenlandsche Zaken.

Dit document is een administratieve mededeling aan burgemeesters betreffende wijzigingen in de officiële lijst van postadressen voor gemeentebesturen. De kern van het document betreft: 1. **Gemeentelijke herindeling:** De vermelding dat Jaarsveld en Willige Langerak doorgehaald moeten worden ten gunste van Lopik, getuigt van de opheffing van deze kleine gemeenten. Op 1 januari 1943 werden Jaarsveld en Willige Langerak inderdaad bij de gemeente Lopik gevoegd. Dit document dient om de postbezorging aan de nieuwe situatie aan te passen. 2. **Verduidelijking adres:** De wijziging voor Ooststellingwerf naar "Oosterwolde Fr." specificeert dat correspondentie voor deze gemeente gericht moet worden aan de hoofdplaats Oosterwolde (Friesland). 3. **Autoriteit:** Het document is ondertekend door K.J. Frederiks, de Secretaris-Generaal van Binnenlandsche Zaken tijdens de bezettingsjaren. Het is gelegaliseerd ("voor eensluidend afschrift") door een gemeentesecretaris, J.F. Franken.

Getypte ambtelijke brief of circulaire (fragment).

* **Inhoud:** Het document betreft een instructie aan gemeenten over het verstrekken van financiële gegevens aan de Rijksbelastingadministratie. Er wordt benadrukt dat dit geen extra werklast voor de gemeenteambtenaren mag betekenen; indien nodig stelt de belastingdienst eigen personeel beschikbaar. * **Organisatie:** De dataverzameling wordt gedifferentieerd naar omvang van de gemeente. Voor grote gemeenten is het 2e Bureau van de Rijksaccountantsdienst in Den Haag verantwoordelijk voor de centrale verwerking. In kleine gemeenten gebeurt dit via de lokale inspecteur. * **Drempelwaarde:** Er is sprake van een ondergrens voor gegevensverzameling ("renseignementen"). Alleen uitbetalingen boven de 1000 gulden per jaar per persoon of instantie ("lichaam") worden geregistreerd. * **Terminologie:** Het gebruik van het woord "renseignementen" duidt op het verzamelen van inlichtingen voor fiscale controle.

Officieel overheidsbesluit (uitsnede).

Dit document bevat de slotartikelen van een ambtelijk besluit uit de Tweede Wereldoorlog. * **Artikel 4** regelt de financiële afwikkeling: de kosten voor medewerking aan bepaalde verordeningen vallen onder de verantwoordelijkheid van de instantie (het 'lichaam') die de medewerking heeft verleend. * **Artikel 5** is juridisch interessant vanwege de terugwerkende kracht. Hoewel het besluit in juni 1944 is getekend, wordt het geacht al sinds 1 april 1941 in werking te zijn getreden. Ook worden eerder vastgestelde verordeningen hiermee met terugwerkende kracht gelegaliseerd. Dit duidt op een administratieve 'reparatie' van besluiten die gedurende de bezettingsjaren zijn genomen zonder dat daar wellicht op dat moment de juiste juridische basis voor was.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

# TRANSCRIPTIE **Verhoor van den verdachte J. VLEESDRAAGER.**

# TRANSCRIPTIE B. J. Kuyper, pl. Ten Katestraat

# TRANSCRIPTIE C. J. Tounis. Lindengracht 211 II J. van Velzen Weesperstraat 125 II M. v. Wijk Bellamystr. 22 III J. S. v. d. Zwaan Burg. Tellegenstr. 70 h

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven: Verzonden 23/8-'40] HG. den Heer J.M. Frantzen, Albert Cuypstraat 133 II, Amsterdam-Zuid. Wijk 14. 53/53/2 M. 23 Augustus 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 19 Augustus jl. verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, den heer J. Broerse, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No. H. 69, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. D...